“We hebben al een niet aflosbare schuld en in de afgelopen jaren is onze schuld alleen maar toegenomen. Als de Nationale assemblee (DNA) hiermee akkoord gaat, dan zijn ze debet aan het feit dat de schuld van Suriname in 2024 omhoog zal gaan.” Dat zegt de voorzitter van de Vereniging van Economisten in Suriname, Steven Debipersad, in reactie op Key News.
Momenteel is de begrotingsbehandeling gaande bij de DNA. De totale uitgaven volgens de begroting voor 2024 zijn beraamd op SRD 60 miljard, de regering verwacht rond de SRD 42 miljard te verdienen. Dit zijn volgens Debipersad onverantwoorde uitgaven, het is voor hem duidelijk dat met de huidige begroting niet de juiste prioriteiten worden gesteld. “We moeten nagaan of we bepaalde zaken momenteel wel nodig achten. De regering heeft altijd aangegeven dat ze met een lening zijn opgezadeld die niet te managen is. Dat betekent dat de werkwijze van deze regering de schuld alleen verergert en het maakt de bewegingsmogelijkheden van de volgende regering ook beperkend”, merkt de VES-voorzitter op.
In first glance op de begroting geeft Debipersad aan dat de prioriteiten niet zijn gericht op een duidelijke ontwikkeling. Volgens hem gaat de regering in dezelfde trend door zoals aangegeven in 2023. Het blijft bij de VES slechts bij de mooie woorden, echter vertaalt het zich niet terug naar resultaten. “We zien niet dat er meer afzetmarkten zijn gecreëerd of dat de producties enigszins zijn verhoogd. We zien ook niet dat Surinamers sterker worden geprofileerd op de wereldmarkt. Hoe kunnen we dan verwachten dat de voortzetting van 2023 zal werken in 2024”, vraag de VES-voorzitter zich af.
Suriname heeft zich met andere landen die verbonden zijn aan de Verenigde Naties, gecommitteerd aan de duurzame ontwikkelingsdoelen. Naar inzien van Debipersad speelt het onderwijs een grote rol in bijna alle SDG doelen. “Het is dan ook goed dat we dan de schaarse middelen die we hebben, inzetten voor dat wat reeds is geïdentificeerd binnen onderwijs, volksgezondheid en woningbouw om het te brengen op de plek die het verdient binnen onze samenleving.”
De regering heeft voor de start van het nieuwe jaar beloofd dat ze door ondersteuning en koopkrachtversterking, vooral gericht naar de ambtenaren, zal verbeteren. Dit zal ook een van de redenen zijn waarom de begroting van de regering voor 2024 hoger uitvalt. Debipersad zegt echter dat alvorens de regering daar toe over gaat, ze eerst het ambtenarenapparaat moeten saneren en de ‘spookambtenaren’, wat ook is voorgesteld door het IMF, uit het systeem te halen. Dit zal volgens de VES ook minder druk leggen op de begroting. De gelden die zijn vrijgekome, kunnen dan besteed worden aan ambtenaren die daadwerkelijk de diensten verrichten waarvoor ze zijn aangenomen. “Ik onderken dat de ambtenaren heel slecht betaald worden en gun zeker iedereen in dienst een beter leven, maar de spookambtenaren of politieke loyalisten moeten uit het systeem gehaald worden.”
Voor 2024 maakt de VES een voorzichtige projectie op basis van data van IMF en de Wereldbank dat Suriname een voorzichtige groei van 2 procent kan boeken. Dat is volgens de VES-voorzitter goed. Desondanks is hij toch voorzichtig optimistisch in zijn projecties. “Alleen een economie als Suriname die jaren lang teruggang heeft meegemaakt, heeft een sterke groei nodig om echt uit die ellende te komen.”
De groei is de afgelopen veel minder geweest dan is voorspeld omdat de Surinaamse economie nog te afhankelijk is van de mineralensector. In 2022 was de begroting van Suriname voor 53 procent afhankelijk van deze inkomsten. Dit blijkt in de afgelopen drie jaren weer eens zo te zijn en is er weinig gedaan aan werkelijke diversificatie van onze economie. Zoals eerder aangegeven blijft Debipersad benadrukken dat de groei van productie in 2023 niet op gang is gekomen. Hij verwacht daarom, ondanks de positieve voorzichtigheid van internationale financiële instanties, dat er ook niet veel verandering daarin zal komen voor 2024. “Als we kijken naar de begroting van 2024 zien we geen pasklare maatregelen om de productie verder op te voeren voor dit jaar. Eigenlijk moet DNA de regering terugsturen naar de tekentafel om de begroting nog eens te bekijken”, aldus het advies van de VES-voorzitter
