Na intensieve onderhandelingen in de Saudische stad Jeddah hebben de Verenigde Staten besloten om per direct weer militaire steun te leveren aan Oekraïne. Ook wordt de inlichtingenuitwisseling met het Oekraïense leger hervat. De beslissing volgt op urenlange gesprekken tussen Amerikaanse en Oekraïense vertegenwoordigers.
Naast de hernieuwde militaire samenwerking heeft Oekraïne ingestemd met een Amerikaans voorstel voor een tijdelijk staakt-het-vuren van dertig dagen met Rusland. De Verenigde Staten zullen dit voorstel binnenkort voorleggen aan het Kremlin. President Donald Trump heeft bovendien laten doorschemeren dat hij later deze week in gesprek wil met de Russische president Vladimir Poetin. Tot nu toe heeft Rusland nog niet officieel gereageerd op het voorstel.
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, lichtte het besluit toe na afloop van de besprekingen: “We laten hen weten dat dit op tafel ligt. Oekraïne is bereid om de gevechten te stoppen en in gesprek te gaan. Nu is het aan Rusland om ja of nee te zeggen”.
Amerikaanse steun van cruciaal belang
De oorlog in Oekraïne, die op 24 februari 2022 begon met een grootschalige Russische invasie, duurt inmiddels al meer dan drie jaar. Voor Oekraïne is de militaire steun en inlichtingenuitwisseling met de VS van groot strategisch belang. Exact een week geleden werden deze echter opgeschort, nadat president Trump had geëist dat Oekraïne zich ‘te goeder trouw’ zou inzetten voor vredesonderhandelingen met Rusland.
Volgens Midden- en Oost-Europa-correspondent Christiaan Paauwe van NOS stond het Oekraïense team in Jeddah voor een lastige opgave. “Voor Oekraïne was het essentieel om de relatie met de VS te herstellen en te tonen dat ze bereid zijn tot vredesbesprekingen. Daarom stelde Zelensky een eerste stap voor richting een wapenstilstand, gericht op het beëindigen van luchtaanvallen en aanvallen op de Zwarte Zee. De Amerikanen gingen verder en stelden een volledige wapenstilstand voor”. In het verleden stond Oekraïne hier terughoudend tegenover, omdat dit Rusland de kans zou geven zich te hergroeperen en de aanval later te hervatten. Toch kozen de Oekraïense onderhandelaars ervoor om mee te bewegen met de Amerikaanse plannen. Of Rusland zal instemmen met het voorstel, blijft onzeker.
De Amerikaanse hulp werd vorige week opgeschort na een hoogoplopende confrontatie tussen Trump en Zelensky in het Witte Huis. De Oekraïense president werd toen onverwachts weggestuurd, terwijl er juist een principeakkoord verwacht werd over de wederopbouw van Oekraïne en een grondstoffendeal. De ontmoeting in Jeddah markeerde de eerste diplomatieke gesprekken tussen de twee landen sinds dat incident.
Hoewel Zelensky zelf aanwezig was in de Saudische stad, nam hij niet direct deel aan de onderhandelingen. Wel werd afgesproken om zo snel mogelijk alsnog een akkoord te sluiten over de grondstoffendeal. President Trump heeft Zelensky opnieuw uitgenodigd voor overleg in Washington, terwijl de VS het wapenstilstandsvoorstel bij Rusland zal neerleggen. Ondertussen gaan de gevechten in Oekraïne onverminderd door, terwijl de diplomatieke inspanningen achter de schermen intensiveren.
