De Vereniging Surinaams Bedrijfsleven (VSB) heeft op 19 februari 2025 haar ernstige bedenkingen geuit over de voorgestelde mijnbouwovereenkomst tussen Suriname en de Aluminium Corporation of China (Chinalco). De VSB, die de overeenkomst uitvoerig heeft geanalyseerd, stelt dat diverse bepalingen nadelig zijn voor de nationale belangen en roept de Nationale Assemblée op om de goedkeuring van de overeenkomst op te schorten.
Volgens de VSB verleent de overeenkomst Chinalco exclusieve exploitatierechten op de Bakhuis-bauxietreserves voor een periode van 30 jaar, met een optie tot verlenging. Deze exclusiviteit zou niet alleen de concurrentie beperken, maar ook economische alternatieven blokkeren. Tevens ontbreekt er een heronderhandelingsclausule bij veranderende omstandigheden, waardoor impliciet een exclusief gebruiksrecht over het gebied ontstaat dat de overheidscontrole verder beperkt.
Fiscale voordelen en risico’s voor belastinginkomsten
De overeenkomst voorziet in uitzonderlijke belastingvrijstellingen voor Chinalco, waaronder vrijstellingen van inkomstenbelasting, btw en royalty’s. Ook krijgt het bedrijf onbeperkte rechten op repatriëring. Hierdoor dreigt Suriname aanzienlijke belastinginkomsten mis te lopen. De VSB wijst er tevens op dat dit een precedent kan scheppen voor vergelijkbare fiscale voordelen voor andere bedrijven en werknemers die met Chinalco samenwerken.
Overheidsaandeel zonder strategisch zeggenschap
Een gratis belang van 13% in de betrokken mijnbouw- en infrastructuurmaatschappij wordt aan de overheid toegekend, maar zonder bijbehorend stemrecht of strategische invloed. De mogelijkheid om deze rechten zonder toestemming over te dragen aan onbekende investeerders wordt door de VSB als extra zorgwekkend ervaren.
Royaltystructuur, grondgebruik en sociale kwesties
De royalty’s in de overeenkomst zijn gekoppeld aan de CIF-prijs van bauxiet en bevatten uitzonderingen die het voor Chinalco mogelijk maken om de betalingen te minimaliseren. De VSB pleit voor een duurzamere benadering, waarbij verwerking in Suriname centraal staat om meer economische waarde te creëren. Bovendien krijgt Chinalco kosteloze toegang tot overheidseigendommen, terwijl de verantwoordelijkheid voor herhuisvesting en compensatie van grondeigenaren bij de overheid blijft. Deze regeling kan leiden tot sociale conflicten en verlies van carbon credits ter waarde van naar schatting USD 250-300 miljoen, zeker zonder een gedegen milieueffectrapportage (ESIA).
Onvoldoende milieu- en sociale waarborgen
Naast de economische en fiscale zorgen, merkt de VSB op dat de overeenkomst onvoldoende sancties bevat voor milieuschade en dat de garanties omtrent mijnsluiting mogelijk niet toereikend zijn. Er ontbreekt een bindende verplichting tot duurzame ontwikkeling en er is nauwelijks aandacht voor gendergelijkheid, wat de positie van inheemse en tribale vrouwen verder zou kunnen verzwakken.
Oproep tot opschorting en publieke inspraak
De VSB stelt dat de voorgenomen goedkeuring van de overeenkomst, slechts drie maanden voor de komende verkiezingen, niet getuigt van de noodzakelijke transparantie en goed bestuur. Daarom dringt de organisatie er bij de Nationale Assemblée op aan om de goedkeuring op te schorten en te zorgen voor meer publieke betrokkenheid bij de besluitvorming.
