Cyanide is al sinds de oudheid bekend als een giftige stof. Het werd door de oude Grieken en Romeinen gebruikt als gif om mensen te doden, en het is bekend dat het in de Middeleeuwen werd gebruikt als een dodelijk wapen.
In 1782 ontdekte de Zweedse scheikundige Carl Wilhelm Scheele de verbinding waterstofcyanide, ook wel blauwzuur genoemd. Hij ontdekte dat het een uiterst giftige stof was en dat het gemakkelijk reageerde met metaalionen om cyanideverbindingen te vormen.
Later, in de 19e eeuw, werd cyanide op grotere schaal gebruikt in de mijnbouw en de industrie. De Schotse chemicus John Stewart MacArthur ontwikkelde in 1887 een methode om goud uit erts te winnen met behulp van cyanide. Deze methode, bekend als de cyanideproces of MacArthur-Forrest proces, wordt nog steeds gebruikt in de moderne goudwinning.
Cyanide, water en goud
Het proces van cyanidelekkage omvat het mengen van cyanide met een oplossing van water en erts. Het cyanide bindt zich aan het goud in het erts, waardoor het goud oplosbaar wordt en kan worden gescheiden van het resterende erts. Het resulterende mengsel van cyanide, water en goud (cyanide slurry) wordt vervolgens behandeld om het goud uit de oplossing te extraheren.
Cyanide is zeer giftig bij inname, inademing of contact met de huid en kan binnen enkele seconden tot minuten tot de dood leiden. Wanneer het wordt blootgesteld aan zuurstof en water, breekt cyanide af tot minder toxische verbindingen, zoals cyanaten, thiocyanaat en ammoniak.
Naast de eerder genoemde toepassingen heeft cyanide nog een aantal andere toepassingen, waaronder:
- Extractie van zilver en andere metalen: Cyanide wordt gebruikt bij de extractie van zilver en andere metalen uit ertsen.
- Galvanisatie: Cyanide kan worden gebruikt bij het galvaniseren van metalen, bijvoorbeeld bij het elektrolytisch verzinken van staal.
- Chemische synthese: Cyanide kan worden gebruikt bij de synthese van verschillende chemische stoffen, zoals carboxamiden, aminozuren en andere organische verbindingen.
- Gasbehandeling: Cyanide kan worden gebruikt voor de behandeling van gas, bijvoorbeeld om stikstofoxiden (NOx) uit de rookgassen van energiecentrales te verwijderen.
Cyanide zelf is een kleurloos gas met een sterke geur van bittere amandelen. Het kan echter ook voorkomen in de vorm van vaste stoffen, kristallen of vloeistoffen die verschillende kleuren kunnen hebben, afhankelijk van de verbinding en de omstandigheden. Cyanide wordt vaak geleverd als een wit poeder of als kleurloze kristallen die lijken op suiker of zout.
Het is echter belangrijk om op te merken dat cyanide meestal niet zichtbaar is in situaties waarbij het in het milieu of in voedsel terechtkomt. Dit maakt het des te gevaarlijker, omdat iemand niet kan zien, ruiken of proeven dat er cyanide aanwezig is. Het is daarom belangrijk om altijd de juiste veiligheidsmaatregelen te nemen en ervoor te zorgen dat cyanide op een veilige manier wordt gebruikt, vervoerd en opgeslagen.
Cyanidehoudend afval
Als cyanide wordt gebruikt in de mijnbouw, wordt het vaak in een oplossing van natrium- of kaliumcyanide aangeleverd, die eruitziet als een heldere, kleurloze vloeistof. Bij het mengen van deze oplossing met water en fijne gronddeeltjes ontstaat een modderachtige substantie die gebruikt wordt om het goud uit het erts te extraheren. Na het extractieproces blijft er vaak cyanidehoudend afval over dat op een veilige manier moet worden afgevoerd om verontreiniging van het milieu te voorkomen.
Vanwege het potentieel gevaarlijke karakter van cyanide, zijn er strenge regels en voorschriften voor het transport, de opslag en het gebruik ervan. Internationaal zijn er verschillende regelgevende instanties betrokken bij de regulering van cyanide, waaronder de Verenigde Naties, de Internationale Arbeidsorganisatie en de Wereldgezondheidsorganisatie.
In de Verenigde Staten regelt de Environmental Protection Agency (EPA) het gebruik en de opslag van cyanide. In Europa is de registratie, evaluatie, autorisatie en beperking van chemische stoffen (REACH) van toepassing op cyanide.
Import en incidenten
Wat betreft transport zijn er strenge internationale regels die moeten worden gevolgd bij het verzenden van cyanide over land, over zee of door de lucht. Import en export van cyanide is vaak ook gereguleerd door lokale autoriteiten en douane.
- In 1986 veroorzaakte een cyanidelek bij de Summitville-goudmijn in Colorado, Verenigde Staten, ernstige waterverontreiniging en vernietigde het de vispopulatie in de nabijgelegen Alamosa-rivier.
- In 1998 lekte een opslagtank met cyanide in een goudmijn in Baia Mare, Roemenië, waardoor meer dan 100.000 kubieke meter cyanidehoudend water in de rivier de Tisza en de Donau terechtkwamen. De lekkage veroorzaakte een van de grootste ecologische rampen in Europa en doodde duizenden vissen en andere dieren.
- In 2015 lekte een cyanide-oplossing in de Grootfontein-rivier in Zuid-Afrika, waardoor duizenden vissen stierven en de lokale gemeenschap ernstig werd getroffen.
- In augustus 1995 lekte er cyanide uit een opslagtank bij de Omai-goudmijn in het naburige Guyana, waardoor de Essequibo rivier werd verontreinigd met 325 miljoen gallon cyanide afal. In Suriname heeft zich in 2012 en 2014 een incident voorgedaan met cyanideverontreiniging bij de goudmijn van het bedrijf Iamgold. Het incident leidde tot grote bezorgdheid bij de lokale bevolking en milieuorganisaties.
Iamgold heeft het incident erkend en maatregelen genomen om de schade te herstellen en de veiligheidsmaatregelen bij de mijn te verbeteren. Sindsdien heeft het bedrijf het gebruik van cyanide bij de goudwinning in Suriname gestaakt en overgeschakeld op een alternatieve methode die geen cyanide gebruikt.
Deze ongevallen benadrukken de noodzaak van strikte veiligheidsprotocollen en wettelijke voorschriften om het gebruik en de opslag van cyanide te reguleren en de risico’s voor het milieu en de volksgezondheid te beperken.
De langdurige gevolgen
Cyanidevergiftiging kan verschillende symptomen veroorzaken, afhankelijk van de mate van blootstelling en de manier waarop de stof is binnengekomen (bijvoorbeeld door inademing, inslikken of huidcontact). Enkele veelvoorkomende symptomen zijn:
– Hoofdpijn en duizeligheid
– Misselijkheid en overgeven
– Snelle hartslag en ademhaling
– Verwarring en desoriëntatie
– Spierzwakte en tremoren
– Bewusteloosheid
– Convulsies
– Ademstilstand en hartstilstand
Bij een hoge blootstelling aan cyanide kunnen de symptomen snel optreden en ernstig zijn. Het is belangrijk om onmiddellijk medische hulp te zoeken bij vermoeden van cyanidevergiftiging, omdat dit een levensbedreigende aandoening kan zijn.
De langdurige gevolgen van cyanidegebruik in de mijnbouw zijn aanzienlijk en kunnen leiden tot aanhoudende schade aan het milieu. Enkele voorbeelden zijn:
– Verontreiniging van grondwater: Cyanide kan leiden tot het vrijkomen van zware metalen zoals kwik, lood en arsenicum uit de bodem, die vervolgens het grondwater kunnen verontreinigen. Dit kan leiden tot langdurige schade aan het milieu, waaronder schade aan de flora en fauna in de omgeving.
– Bodemdegradatie: Het gebruik van cyanide kan de bodemstructuur en vruchtbaarheid aantasten, waardoor de bodem minder geschikt wordt voor landbouw en andere activiteiten.
– Ecologische verstoring: Cyanide kan leiden tot verstoring van het ecologische evenwicht, waardoor de biodiversiteit en de gezondheid van ecosystemen worden aangetast. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer waterorganismen worden gedood of weggejaagd door cyanidevervuiling.
Alternatieven voor het gebruik van cyanide in de mijnbouw zijn er wel, maar deze zijn niet altijd even effectief of economisch haalbaar. Enkele alternatieven zijn onder andere:
– Mechanische winning: Mechanische methoden om goud en andere mineralen uit ertsen te winnen, zoals zwaartekrachtconcentratie, zeven en malen, worden al lange tijd gebruikt. Deze methoden zijn echter minder efficiënt dan het gebruik van cyanide.
– Biologische oxidatie: Biologische oxidatie is een proces waarbij micro-organismen worden gebruikt om goud uit ertsen te winnen. Dit proces is echter nog in ontwikkeling en vereist meer onderzoek.
– Alternatieve chemicaliën: Er zijn alternatieve chemicaliën beschikbaar voor het winnen van goud, zoals thiosulfaat, bromiden en chloor. Deze zijn echter minder efficiënt dan cyanide en worden minder vaak gebruikt in de mijnbouw.
Het is belangrijk om de mogelijke milieueffecten van alle methoden voor het winnen van goud en andere mineralen zorgvuldig te evalueren en te zoeken naar oplossingen die zowel effectief als duurzaam zijn.
