De Commissie van Rapporteurs heeft woensdag 7 januari 2026 vergaderd over een ontwerpwet tot wijziging van het Wetboek van Strafrecht. Het gaat om een initiatiefwet die op 29 maart 2022 is ingediend door de leden Ebu Jones en Tashana Lösche, met als doel de zogenoemde ‘muilkorfartikelen’ af te schaffen.
Tijdens de vergadering is een toelichting gegeven op het verdere traject en de behandeling van de initiatiefwet. In de komende fase wil de commissie verschillende maatschappelijke, juridische en uitvoerende actoren horen, zowel schriftelijk als in fysieke bijeenkomsten.
Wat wordt bedoeld met ‘muilkorfwetten’ of ‘muilkorfartikelen’?
Met muilkorfwetten (of muilkorfartikelen) worden strafrechtelijke bepalingen bedoeld die de ruimte voor kritiek en publieke meningsuiting sterk kunnen beperken, doordat zij het beledigen, beschimpen of in diskrediet brengen van bepaalde autoriteiten, ambtsdragers of staatsinstellingen strafbaar stellen. In de praktijk worden dergelijke bepalingen door critici gezien als een rem op journalistiek, maatschappelijk debat en politieke kritiek, omdat mensen kunnen afzien van het uiten van hun mening uit angst voor strafrechtelijke vervolging.
Waarom zouden deze bepalingen in strijd zijn met de Grondwet en internationaal recht?
Volgens de initiatiefnemers en de toelichting bij het wetsvoorstel botsen de muilkorfartikelen met het recht op vrijheid van meningsuiting, zoals vastgelegd in artikel 19 van de Grondwet, en met internationale normen die Suriname onderschrijft, waaronder het Amerikaans Verdrag voor de Rechten van de Mens en de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.
De kern van de kritiek is dat zulke bepalingen:
- te ver kunnen ingrijpen in het vrije debat, omdat strafrecht wordt ingezet tegen uitingen die (ook) vallen onder politieke kritiek of maatschappelijke opinie;
- een ‘chilling effect’ kunnen veroorzaken: burgers en media worden voorzichtiger en zelfcensuur kan ontstaan;
- niet altijd voldoen aan eisen van noodzakelijkheid en proportionaliteit: beperkingen op meningsuiting mogen alleen onder strikte voorwaarden, bijvoorbeeld ter bescherming van rechten van anderen of de openbare orde, en moeten zo beperkt mogelijk zijn.
De ontwerpwet richt zich daarom op het schrappen van diverse artikelen die in het publieke debat bekend staan als muilkorfartikelen en waarvan wordt gesteld dat deze in strijd zijn met de genoemde nationale en internationale bepalingen.
Aan de vergadering namen deel: Silvana Afonsoewa (voorzitter), Kishan Ramsukul, Steven Reyme, Jennifer Vreedzaam en Michael Marengo. Rossellie Cotino woonde de vergadering bij als toehoorder.
