De geplande ontginning van bauxiet in het Bakhuisgebied door het Chinese mijnbouwbedrijf Chinalco vormt een directe bedreiging voor de jaguarpopulatie en lokale gemeenschappen. Dit is nu bijzonder in trek voor de economische vooruitgang van Suriname.
Dit komt enerzijds door het grote voorkomen van bauxiet en andere waardevolle grondstoffen in de bodem, maar ook vanwege het exotische voorkomen van de beschermde en met uitsterven bedreigde katachtige ‘de Jaguar’. In november 2023 heeft de regering aangekondigd dat er een Memory of Understanding (MoU) getekend is met het Chinese mijnbouwbedrijf Chinalco voor het ontginnen van bauxiet. Dit voornemen dreigt nog een gevaar te vormen voor de wilde dieren, waaronder de met uitsterven bedreigde Jaguars en de lokale gemeenschappen die zich voornamelijk in het Kabalebo-gebied bevinden en nu al een strijd voeren tegen klimaatverandering.
Kabalebo wordt gezien als ‘hotspot’ voor de jaguars. Op 29 november 2023 maakte de World Wildlife Fund (WWF) een gebaar op hun facebookpagina over behoud van het leefgebied van de jaguar te Kabalebo. Deze organisatie is al jaren bezig met het oproepen van de samenleving om behoud van de ‘Jaguar’. WWF stelde op 25 november dat in 50 jaar de jaguars meer dan de helft van hun habitat kwijt zijn geraakt. De milieuorganisatie heeft een oproep gedaan om nu actie te ondernemen om te voorkomen dat de jaguars in totaliteit verdwijnen. Dit is heel onrechtvaardig als er juist wordt geroepen voor het behoud van ‘wildlife’.
De jaguar, een icoon van de biodiversiteit in Suriname en de regio, staat al onder druk door stroperij en illegale handel. Daarbovenop versterkt klimaatverandering de schaarste aan voedsel en leefgebied voor deze dieren. Een studie van Queensland University of Technology laat zien dat jaguars zich slechts tijdelijk kunnen aanpassen aan veranderingen in het klimaat. Op langere termijn wordt verwacht dat hun populaties verder zullen afnemen, vooral als hun leefgebied wordt vernietigd door grootschalige houtkap en mijnbouwactiviteiten.
Oproep tot actie
WWF benadrukt dat de bescherming van jaguarhabitats niet alleen een kwestie is van natuurbehoud, maar ook van regionale duurzaamheid. Tijdens National Jaguar Day in november 2023 lanceerde WWF een rapport: ‘Connecting the Spots’ dat de economische waarde van jaguarhabitats kwantificeert en pleitte voor onmiddellijke actie om verdere schade te voorkomen. De WWF geeft aan dat de jaguar niet alleen kwetsbaar is, maar het risico op uitsterven loopt.
Klimaatonrechtvaardigheid
Milieuactivist Erlan Sleur beschrijft de samenwerking tussen Chinalco en de Surinaamse overheid als een “goedkope deal” die weinig voordelen oplevert voor de lokale bevolking. Volgens hem is de situatie een voorbeeld van klimaatonrechtvaardigheid, waarbij economische winst wordt behaald ten koste van de meest kwetsbaren – zowel mens als dier. Hij stelt dat wildlife trafficking, ondersteund door internationale netwerken, een ernstig probleem blijft dat nauwelijks wordt aangepakt door de autoriteiten.
De mijnbouw draagt ook bij aan klimaatverandering. Volgens Sigma Earth zijn de schadelijke effecten van mijnbouw veelal: het vernietigen van ecosystemen, bodemerosie en -verontreiniging, watervervuiling en afvoer van zure mijnen. De negatieve impact van mijnbouw op ecosystemen is goed gedocumenteerd: grootschalige ontbossing, bodem- en waterverontreiniging, en een toename van CO2-uitstoot door het gebruik van fossiele brandstoffen dragen allemaal bij aan de mondiale klimaatcrisis. Voor de lokale gemeenschappen in het Kabalebo-gebied betekent dit verlies van natuurlijke hulpbronnen waarop ze afhankelijk zijn van voedsel, water en bestaansmiddelen..
Volgens Jeff Armaketo, touroperator en bewoner van het gebied, worden lokale gemeenschappen vaak buitengesloten van beslissingen die directe impact hebben op hun leefomgeving. Terwijl bedrijven beloven om de gemeenschap te betrekken bij hun activiteiten, blijft dit in de praktijk uit. De kosten en moeilijkheden om duurzame ecotoerisme-initiatieven te ontwikkelen, worden daarnaast nog verder vergroot door de slechte infrastructuur en de ontoegankelijkheid van het gebied.
De milieuactivist stelt dat er ook grote delen in het Peruvia natuurreservaat zijn uitgegeven. Dit maakt dat er nog veel meer problemen opstapelen voor de lokalen, wildlife en het ecosystem. “Ik maak mij zorgen om heel veel problemen.” “De jaguars worden niet alleen daar in het Bakhuis bedreigd, maar overal waar er aan houtkap wordt gedaan.”
De touroperator benadrukt dat dit gebied een belangrijke habitat is voor jaguars. Hoewel jaguars ook elders voorkomen, is hun populatie hier het grootst. Hij waarschuwt dat houtkap en mijnbouwactiviteiten een ernstige bedreiging vormen voor deze katachtigen en hun leefgebied. Mijnbouw zou een nog grotere impact hebben dan houtkap vanwege de schaal en gevolgen voor de natuur.
Armaketo stelt dat jagen op jaguars in dit bergachtige gebied zeldzaam is vanwege de moeilijk bereikbaarheid van het gebied. Hij bekritiseert echter bedrijven die zonder echte betrokkenheid van de lokale gemeenschappen activiteiten in het gebied uitvoeren. Beloften om de gemeenschap te betrekken worden vaak niet nagekomen, en locals worden nauwelijks betrokken bij werkgelegenheid of besluitvorming.
Recentelijk heeft de Vereniging van Inheemse Dorpshoofden(VIDS) die zich de afgelopen drie jaren sterker dan ooit heeft ontfermt over dreigingen in de leefgebieden van de inheemse volkeren opheldering gevraagd aan de staat over de mijnbouwplannen in het Bakhuisgebied. De VIDS heeft de Nationale Assemblee meer duidelijkheid gevraagd over de conceptovereenkomst tussen de Surinaamse regering en het Chinese bedrijf Chinalco voor de ontginning van bauxiet. Door deze onduidelijk is het voor de vereniging niet duidelijk wat er precies zal gebeuren in het Bakhuisgebied als de bauxietmaatschappij zich komt vestigen. Als er geen rekening word gehouden met de leefgebieden van de Jaguars die mogelijk ook in gevaar kunnen komen. De VIDS heeft ook meerdere keren aan de bel getrokken bij de staat over activiteiten die een negatief effect kunnen hebben op flora en fauna in de inheemse leefgebieden.
