Suriname moet vanaf morgen werken aan een roadmap. Wij sturen de wereld niet en we moeten zorgvuldig voor ons een weg erdoorheen uitzetten. Dat was de belangrijkste boodschap van president Simons in haar toespraak bij de viering van vijftig jaar onafhankelijkheid op dinsdag 25 november 2025. Die wetenschap is 50 jaar te laat gedeeld met de samenleving, maar Suriname kan met de huidige verschuivingen in de geopolitiek alsnog haar weg creëren.
De geopolitiek
Na de Tweede Wereldoorlog trok Noord-Amerika (USA)de leiding van de wereldpolitiek en leiding van de wereldeconomie naar zich toe. Dat kon ze gemakkelijk doen met de kracht van haar wapenindustrie en de steun van de koloniehouders, de EU, die na de oorlog financieel afhankelijk werden van de USA. Ook maakte zij gebruik van instituten als de Wereldbank, het IMF en de VN, die allen in Noord-Amerika waren gevestigd. Na 1990 werd de globalisatie ingeluid. Dat hield in dat de eigenaren van de industrieën in de EU en de USA, hun bedrijven, lees de productie van goederen en diensten, naar landen met goedkope arbeiders en grondstoffen verplaatsten. Hun primaire doel was om vanwege de lage kosten daar meer winst voor hun aandeelhouders te maken. Daarvoor brachten zij technologie en geld naar onder andere China, India, Brazilië en andere Aziatische landen.
De USA en de EU in crisis
China, India, Brazilië en de andere Aziatische landen hebben zich technologisch en financieel zodanig ontwikkeld dat zij anno 2025 niet meer afhankelijk zijn van technologie, financiën en afzet van de EU en de USA. Immers, met de bedrijven verhuisden ook de arbeidsplaatsen en daarmee ook de koopkracht van de EU en de USA naar die landen. En dat is de oorzaak van de huidige crisis in de EU en de USA. De USA en de EU, intussen de ex-koloniehouders, probeerden dat af te remmen door de toegang tot energie voor die landen af te remmen. Dat probeerden zij te doen door de export van olie uit Iran, Rusland en Venezuela onmogelijk te maken, het transport van olie met kunstmatige oorlogen in het Midden-Oosten, onrust te zaaien tussen landen en het afzetten van gekozen regeringen. Ook eisen ze van landen in ontwikkeling om de uitstoot van carbon tegen te gaan. Terwijl ze zelfs niets doen en ook de verspilling, de grootste oorzaak van climate change, in eigen land niet aanpakken. Toen dat niet hielp, heeft de USA het geprobeerd door abnormale invoerrechten te heffen die indruisten tegen de regels van de WTO. Die regels hadden de USA en de EU eerder gemaakt om zelfs onbeperkt en vrijelijk toegang te hebben op de markten en de ontwikkeling buiten de EU en de USA tegen te houden.
De nieuwe wereldorde
Met de globalisatie is ook het bewustzijn van de burgers toegenomen, waardoor ze zich niet langer laten manipuleren door de “trucjes” van de USA en de EU. Zo nemen steeds meer landen in Afrika en Venezuela hun natuurlijke rijkdommen in bezit voor hun samenleving. Van de bedrijven wordt steeds meer transparantie in hun bedrijfsvoering geëist. Daarvoor zijn er ook wetten gemaakt die het de bedrijven onmogelijk maken om te knoeien met inkoopprijzen en daarmee de belastingen te ontduiken. Daarnaast worden de royalty’s verhoogd, waardoor de landen zich verzekeren van behoorlijke inkomsten uit de grondstoffen, die uitputtelijk zijn, om andere sectoren te ontwikkelen.
De roadmap van Suriname
Suriname heeft een heel kleine bevolking en daardoor een heel kleine interne markt. Daarnaast heeft zij geen kennis in huis om strategische producten te ontwikkelen waarvoor de wereld staat te springen. Als Suriname een levenskwaliteit wil hebben zoals in de rest van het Caraïbisch gebied, moet ze naar een bbp van minstens 9,2 miljard US-dollar of US-dollar 4,3 miljard elk jaar bijverdienen. De eerste olie-inkomsten worden na drie jaar verwacht, terwijl na ongeveer 10 jaren de goudvoorraden op zijn, met als gevolg dat het bedrag van 4,3 miljard verder gaat stijgen. Met een royalty van 6,25% en de Producten Sharing Agreement PSA, die Staatsolie met de verschillende bedrijven heeft getekend, zal het BBP van 9,2 miljard niet gehaald worden. De prijs van een vat olie is op dit moment 58 US-dollar en nu de oorlog in Oekraïne bijna voorbij is, zal het aanbod van olie verder stijgen. Intussen heeft Guyana in haar nieuwe overeenkomsten haar royalty gebracht naar 10%, terwijl andere landen 40 en 50% eisen.
Monkey Business
Het huidige beleid van lenen en de opgesomde voornemens en wensen in het jaar reden om de inkomsten te verhogen, zullen samen de BBP van 9,2 miljard US-dollar niet realiseren. Behalve dat de inkomsten uit de verkoop van carbon credits de verdiensten uit de houtsector en de goudsector niet gaan kunnen vervangen, gaat het Suriname ook niet vrijwaren van extreme droogte en overstromingen als gevolg van Climate Chance. Immers, in de USA en de EU wordt er niets daartegen gedaan en de bedrijven kopen de carbon credits om hun verkoop te bevorderen.
Bovendien moet er voor de producten die z.g. de carbonuitstoot moeten verlagen, zoals zonnepanelen, batterijen, de elektrische auto’s enz., miljarden tonnen erts nog gemijnd worden. Tot het moment dat de EU en de VS serieus naar het probleem van climate change kijken, kan Suriname beter de inkomsten uit de goudsector halen en daarmee de verwerkingsindustrieën in de houtsector en de agrarische sector financieren. De nodige kennis daarvoor moet zij voorlopig inkopen. Overigens zijn midden- en kleine bedrijven (MKB) alleen succesvol als er in het land een aantal grote bedrijven aanwezig zijn waaraan ze primair hun producten kunnen leveren.
Kenneth Sukul
