Verschillende lo’s en naties van de nakomelingen van de tot slaafgemaakte Afrikanen komen zaterdag bijeen in een gran krutu. Het doel van de krutu is om de groeperingen opnieuw te verzoenen voor de bescherming van hun woon- en leefgebied. “Het is een Krutu, waarbij de Gaamans hun volk zullen horen over hun wensen en grieven”, zegt Monique Simon, voorzitter van A GO ANGA FESI FU BUSIKONDE ( AGAFFUBU). Simon is een van de organisatoren van de gran krutu.
Dit is de derde keer dat de krutu wordt gehouden. “Ditmaal zijn niet alleen afgevaardigden aanwezig, maar ook de Grootopperhoofden”, zegt Simons. Bij de grote vergadering komen verschillende punten aan de orde, waaronder de stand van zaken van de grondenrechten van tribale volkeren, het Gaanda Boni monument en naamsverandering van de Marron naar Afro-Surinamer, opkomen voor Inheemse broeders Pikin Saron, de situatie op Nieuw Koffiekamp en de aanwezigheid van Nederlanders in het woon- en leefgebied van de in stamverband levende volkeren.
AGAFFUBU, Comité 19 januari 2024, Stibula, de Organisatie van Inheemse Staatshoofden, Marron Platform Suriname, Stichting Bureau Asawini Maw fiti boto zijn enkele organisaties die de gran krutu mee organiseren. Zij vinden deze samenkomst belangrijk. “Vanwege het feit dat de overheid, die zegt dat het binnenland ook tot de staat behoort, ons aan ons lot heeft overgelaten. Wij moeten nu proberen middels beraad met de Grootopperhoofden tot een definitief besluit te komen hoe verder in alle rust en harmonie onze woon- en leefgebieden te beschermen”, aldus Simons.
Stichting Mulokot van de Wayana Inheemsen was ook uitgenodigd voor de gran krutu. Voorzitter Jupta Itoewaki zegt dat de organisatie er niet bij kan zijn vanwege andere verplichtingen. De organisatie zegt dat het erg belangrijk is voor tribale volkeren om zich te bundelen. “We strijden voor hetzelfde. We hebben dezelfde uitdagingen en we kunnen van elkaar leren. Van ouds af hebben Wayana en de tribale volken die met elkaar grenzen, orale afspraken die we tot de dag van vandaag respecteren. En we hebben gewoon enorm respect naar elkaar toe, zeker als we het hebben over het Lawa gebied.”
Itoewaki zegt dat de volkeren de afspraken als een vredesverdrag zien die hun voorouders met elkaar hebben gesloten en die ze niet zomaar zo kunnen verbreken. “Mensen van Paramaribo zullen niet begrijpen dat we daar enorm respect voor elkaar hebben en hoe we met elkaar omgaan. Het is zo lang geleden en toch is het diep geworteld in ons. Ondanks mensen denken dat wij inheemse en tribale volken niet zo geciviliseerd zijn, houden we traditie hoog in het vaandel, overeenkomsten zijn op vertrouwen gebaseerd.” Itoewaki gelooft dat het belangrijk is om continu bij elkaar te komen en meten en passen. “Alleen zo kunnen we vooruit. Als we apart en langs elkaar heen werken, komen we niet ver. We need each other.”
Djonel Dameni is de inleider van de krutu. Andere sprekers zijn Kabiting Da Njangfai, Edwin Kamil, Wilgo Misidjan, Carla Lugar en Simon.
