Op woensdag 18 november 2026 is Carlo Velanti overleden. Met hem verliest Suriname een vertaler, auteur en taalkundige die ruim veertig jaar heeft gewerkt aan het vastleggen en op schrift stellen van het Ndyuka (Aukaans), de taal van de Okanisi. Zijn woordenboeken, Bijbelvertalingen, leesboekjes en spreekwoordenbundels vormen een belangrijk onderdeel van de geschreven Okanisi-traditie.
Van Marowijne naar het vertaalteam
Carlo Velanti werd in 1961 geboren in Marowijne. Hij voltooide het voortgezet lager onderwijs en volgde een deel van de opleiding aan de Middelbare Handelsschool. In 1983 ging hij werken bij het vertaalteam van het Summer Institute of Linguistics (SIL) in Suriname. Daar volgde hij onder meer de cursussen Beginselen van Bijbelvertaling en Schrijftechnieken voor moedertaalschrijvers.
Nog in 1983 verscheen zijn eerste boekje, Oe si langa neki sama kaba? (‘Hebben jullie ooit mensen met lange halzen gezien?’). Het jaar daarop werkte hij met L. Shanks en J. Koen-Boot aan een reeks boekjes in het Aukaans over het Bijbelboek Exodus. Een daarvan was Gadoe seeka Moses moi toon wan edeman (‘God maakte Mozes tot een leider van zijn volk’).
In 1984 verschenen ook Kon loekoe fositen djoesama kondee libi (over het dagelijkse leven in het Israël van de Bijbel) en de leesboekjes Taanga Jesi O Kii Joe (‘Je koppigheid zal je ten val brengen’) en A ogii wataa meti (‘Het monsterachtige waterdier, de inktvis’).
Het woordenboek
Daarna legde Velanti zich steeds meer toe op het vastleggen van de taal zelf. Met Louis Shanks werkte hij in 1986 aan Biti finga ma buulu á kon. Met Evert Koanting maakte hij in 1987 de kalender Begi bun moo fufuu (‘Vragen is beter dan stelen’). In 1990 presenteerde hij met Shanks in Belize City een paper over de vorm en functie van ideofonen in het Ndyuka: Form and Function of Ndjuká Ideophones.
In 1994 verscheen de eerste editie van het Aukan–English Dictionary, samengesteld door Evert D. Koanting en Carlo T. Velanti onder redactie van Louis Shanks. De tweede editie, uit 2000, geldt als het hoogtepunt van zijn werk aan woordenboeken. Datzelfde jaar werkte hij mee aan I de, i mu abi!, een bundel met 350 Aukaanse spreekwoorden en gezegden.
Met Marina Velanti schreef hij Ogisani pikin (‘Kwaadwillige kinderen’, 1995). Met E. Koating en G. van de Scheur werkte hij aan het kleurboek ABD, Okanisi kololu buku (1999).
Radio, voorlichting en Atoli
Velanti werkte ook buiten het schrijven aan het beschikbaar maken van informatie in de eigen taal. Hij was voorlichtingsmedewerker bij het Ministerie van Regionale Ontwikkeling en operationsmanager bij Stichting Radio Boskopu. Daarnaast richtte hij Stichting Atoli op, die literatuur in het Okanisi bevordert. Hij was de drijvende kracht achter.
Namens Atoli coördineerde hij in 2019 een reeks radioprogramma’s in de talen van het binnenland voor het REDD+-project van de overheid. Samen met andere taalexperts verzorgde hij de vertalingen. De programma’s werden van 6 mei tot 13 juni 2019 uitgezonden door zenders in het binnenland en in Paramaribo.
Ook in zijn latere jaren bleef hij vertalen. In 2021 vertaalde hij het kinderboek Het Schoolreisje van Indra Hu en Hilly Arduin, samen met onder anderen Antoon Sisal en Marijke Djawalapersad.
In 2025 ontving hij de Boeskonde Gi Grani Award.
Spellingcommissie Okanisi
Carlo was lid van de spellingcommissie die in 2023 door de minister van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur werd geïnstalleerd om de spelling van het Okanisi vast te leggen. De commissie rondde haar werk in 2025 succesvol af en diende via de Nationale Taalraad het spellingvoorstel in bij het ministerie. Helaas heeft hij de invoering van de officiële spelling niet kunnen meemaken.
Nalatenschap
Voor veel Okanisi was Velanti degene die liet zien dat hun taal een schrijftaal is: een taal voor woordenboeken, spreekwoordenbundels, kinderboeken en de radio. Wie vandaag in het Aukaans leest of schrijft, maakt vaak gebruik van werk waaraan hij heeft bijgedragen. Dat werk zal blijven.
Wij herdenken Carlo Velanti met respect en dankbaarheid en wensen zijn familie, vrienden, collega’s en Suriname veel sterkte.
Door prof. dr. Franklin Jabini
Disclaimer
Key News en The Key Network respecteren de vrijheid van meningsuiting zoals vastgelegd in de Grondwet van de Republiek Suriname. Ingezonden artikelen mogen echter niet worden gebruikt om personen te belasteren, ongefundeerde beschuldigingen te uiten, of de reputatie van individuen of Key News te schaden.
Artikelen die dergelijke inhoud bevatten, worden geweigerd. Key News kan op geen enkele wijze juridisch aansprakelijk worden gesteld voor de inhoud van ingezonden artikelen.
De volledige verantwoordelijkheid voor de inhoud van een ingezonden artikel ligt bij de auteur, en de inhoud weerspiegelt niet noodzakelijkerwijs de mening van Key News.






















