Hoewel de vaccinatiegraad in de Amerika’s tekenen van herstel vertoont, hebben in 2024 ruim 1,4 miljoen kinderen geen enkele dosis van het basisvaccin tegen difterie, tetanus en kinkhoest ontvangen.
De Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie (PAHO) luidt de noodklok en roept landen op om hun inspanningen te intensiveren om ongevaccineerde kinderen te bereiken. Uit de nieuwste cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en UNICEF blijkt dat het aantal zogenoemde “nul-dosis” kinderen – die geen enkele vaccinatie ontvingen – in de regio met 186.000 is toegenomen ten opzichte van 2023, tot in totaal 1.465.000.
De cijfers maken deel uit van de WHO-UNICEF Estimates of National Immunization Coverage (WUENIC) voor 2024. Wereldwijd misten bijna 20 miljoen kinderen minstens één dosis van het DTP-vaccin (tegen difterie, tetanus en pertussis), waarvan 14,3 miljoen geheel ongevaccineerd zijn gebleven.
Vooruitgang in vaccinatie tegen mazelen, pneumokokken en hepatitis B
Ondanks deze zorgwekkende trends zijn er ook positieve signalen. In de Amerika’s steeg de vaccinatiegraad voor de eerste dosis van het BMR-vaccin (tegen bof, mazelen en rodehond) van 86% naar 88%, en voor de tweede dosis van 75% naar 77%. Ook de dekking voor het pneumokokkenvaccin (PCV3) nam toe van 76% naar 79%, en het hepatitis B-vaccin bij geboorte klom van 64% naar 68% – een belangrijke stap richting eliminatie van hepatitis B.
Wat het HPV-vaccin betreft, loopt de regio wereldwijd voorop: 76% van de meisjes onder de 15 jaar kreeg minstens één dosis. Toch is dit nog ver verwijderd van het doel van 90%.
Terugval bij basisvaccin DTP en risico op uitbraken
De dekking van de eerste DTP-dosis daalde in 2024 van 90% naar 89%. Hoewel de derde dosis op 86% bleef, rapporteerden negen landen en gebieden een dekking van minder dan 80%, wat het risico op uitbraken vergroot. In drie landen werd bovendien een uitvalpercentage van meer dan 10% geregistreerd tussen de eerste en derde dosis, wat wijst op problemen met nazorg en vaccinatieopvolging.
Volgens PAHO zijn deze lacunes vooral zichtbaar in achtergestelde en moeilijk bereikbare gemeenschappen.
PAHO roept op tot versnelde acties
Om de vaccinatiegraad te verhogen, ondersteunt PAHO landen met zogeheten Expanded Program on Immunization (EPI) Maturity Assessments. De afgelopen 2,5 jaar zijn deze beoordelingen uitgevoerd in twaalf landen, en momenteel vinden ze plaats in Honduras, de Dominicaanse Republiek en Bolivia.
Daarnaast worden gerichte campagnes gevoerd om kinderen te bereiken die tijdens de COVID-19-pandemie hun vaccinaties hebben gemist. Verwacht wordt dat de dekking bij deze groepen met 1 tot 4 procent zal toenemen.
PAHO benadrukt vijf prioriteiten voor de regio:
* Lokaliseren en vaccineren van nul-dosis kinderen
* Versterken van opvolgsystemen om uitval te verminderen
* Zorgen voor voldoende vaccinaanbod en bereikbaarheid
* Scholing van zorgverleners en betrokkenheid van gemeenschappen om vaccinatietwijfel te verminderen
* Inbedden van vaccinatieprogramma’s in de eerstelijnszorg om kansen niet te missen
Wereldwijde oproep tot investeringen
De situatie in de Amerika’s weerspiegelt een wereldwijde stagnatie. Volgens het WUENIC-rapport heeft 85% van de kinderen wereldwijd de volledige DTP3-serie voltooid, maar blijven de behaalde resultaten kwetsbaar door conflicten, desinformatie en druk op gezondheidssystemen.
WHO en UNICEF roepen overheden wereldwijd op tot:
- Hogere binnenlandse investeringen in vaccinatieprogramma’s
- Financiering van Gavi’s nieuwe strategiecyclus (2026–2030)
- Bereiken van kinderen in kwetsbare en conflictgebieden
- Bestrijden van desinformatie en verbeteren van dataverzameling
PAHO-directeur Dr. Jarbas Barbosa benadrukt dat “de regio haar historische leiderschap op het gebied van vaccinatie moet herwinnen, zodat de gezondheid van toekomstige generaties gewaarborgd blijft.”
