Twee Amerikaanse mensenrechtenorganisaties hebben de regering van president Donald Trump aangeklaagd vanwege de sancties tegen het Internationaal Strafhof (ICC). Volgens de organisaties beperken de maatregelen hun grondwettelijke recht om zich uit te spreken over Palestijnse mensenrechten en samen te werken met partijen die door Washington zijn gesanctioneerd.
De rechtszaak is woensdag aangespannen bij een federale rechtbank in Manhattan door Democracy for the Arab World Now (DAWN) en de Taxpayers Alliance Against Genocide. De organisaties vragen de rechter om de beperkingen op hun belangenbehartiging en hun contacten met Palestijnse mensenrechtengroepen en andere gesanctioneerde partijen ongeldig te verklaren.
De sancties werden door de regering-Trump ingevoerd naar aanleiding van het onderzoek van het ICC naar mogelijke oorlogsmisdaden tijdens de oorlog tussen Israël en Hamas in de Gazastrook. De maatregelen zijn niet alleen gericht tegen het in Den Haag gevestigde hof, maar verbieden Amerikaanse personen en organisaties ook om bepaalde diensten te verlenen aan of te ontvangen van gesanctioneerde personen en instellingen.
Volgens de aanklagers is het begrip ‘diensten’ zo ruim geformuleerd dat zij het risico lopen op hoge geldboetes en gevangenisstraffen wanneer zij informatie, juridische analyses of andere vormen van ondersteuning uitwisselen met gesanctioneerde partijen. Hierdoor zouden zij zich uit voorzorg censureren.
DAWN zegt onder meer te zijn gestopt met het indienen van informatie bij het ICC over het optreden van Israël in Gaza. Ook heeft de organisatie de uitwisseling van bewijsmateriaal en juridische analyses met gesanctioneerde niet-gouvernementele organisaties gestaakt.
Daarnaast zegt DAWN de professionele samenwerking met Francesca Albanese, de speciale rapporteur van de Verenigde Naties voor de Palestijnse gebieden, te hebben beëindigd. Albanese werd eveneens door de Verenigde Staten gesanctioneerd. Haar familie stapte eerder naar de rechter en stelde dat de maatregelen in strijd zijn met het Amerikaanse recht op vrije meningsuiting.
“De regering-Trump gebruikt economische sancties niet alleen om mensenrechtenverdedigers te straffen, maar ook om de politieke uitingen van miljoenen Amerikanen te controleren”, stelt Omar Shakir, directeur van DAWN. De organisatie werd opgericht door de in 2018 vermoorde journalist Jamal Khashoggi.
Onderzoek naar oorlog in Gaza
Het ICC onderzoekt mogelijke oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid tijdens de oorlog in Gaza, die begon na de aanval van Hamas op Israël op 7 oktober 2023. Bij die aanval werden ongeveer 1.200 mensen gedood en honderden personen gegijzeld. De daaropvolgende Israëlische militaire operatie heeft geleid tot grootschalige verwoesting en tienduizenden Palestijnse doden.
Rechters van het ICC vaardigden in 2024 arrestatiebevelen uit tegen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en de voormalige minister van Defensie Yoav Gallant. Netanyahu heeft de beschuldigingen en arrestatiebevelen als ongegrond en absurd verworpen.
De Verenigde Staten en Israël zijn geen lid van het ICC en erkennen de rechtsmacht van het hof niet. De regering-Trump beschuldigt het strafhof ervan zich op onrechtmatige wijze te richten tegen de Verenigde Staten en Israël. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, die als een van de gedaagden in de rechtszaak wordt genoemd, verdedigde de harde aanpak deze week opnieuw. Hij stelde dat het ICC met zijn optreden de Amerikaanse soevereiniteit bedreigt en kondigde aan dat Washington de druk op het hof verder kan opvoeren.
Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft laten weten dat aanvullende sancties, visumbeperkingen en reisverboden tegen medewerkers van het ICC niet worden uitgesloten. Ook landen die de rechtsmacht van het hof blijven erkennen, kunnen volgens het ministerie te maken krijgen met verscherpt Amerikaans toezicht.
Het Witte Huis had nog niet gereageerd op de nieuwe rechtszaak.
