PAHO blikt terug op 2024: regio versterkt gezondheidssystemen en pandemische paraatheid

In een jaar dat werd gekenmerkt door uitbraken van dengue, vogelgriep en het Oropouche-virus, heeft de Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie (PAHO) haar rol als coördinerende gezondheidsautoriteit in de regio verstevigd. Dat blijkt uit het jaarverslag Advancing Health for Regional Security dat deze week werd gepubliceerd.

De organisatie bediende 1 miljard mensen in 35 lidstaten en vierde het 100-jarig bestaan van de Pan-Amerikaanse Sanitaire Code, het eerste multilaterale verdrag dat grensoverschrijdende ziektebestrijding regelde.

Recordaantal dengue-gevallen, vogelgriep en virusuitbraken

Het verslag meldt een alarmerende toename van dengue-gevallen: meer dan 13 miljoen besmettingen, bijna drie keer zoveel als in 2023, met 7700 sterfgevallen, voornamelijk in Brazilië. Daarnaast werden 66 gevallen van aviaire influenza (H5N1) bij mensen vastgesteld in de VS en Canada, naast meer dan 1300 uitbraken bij dieren in de hele regio. Het Oropouche-virus verspreidde zich in 2024 naar 12 landen.

PAHO reageerde met de oprichting van een speciale commissie voor zoönotische influenza, realtime-monitoring via haar 24/7 surveillancesysteem, en het uitbrengen van zes dengue-waarschuwingen. Ook werd nauw samengewerkt met lidstaten om uitbraken snel te signaleren en in te dammen.

Versterking van gezondheidszorg in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied

In samenwerking met de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank en de Wereldbank werd het initiatief Alliance for Primary Health Care in the Americas uitgerold in tien landen. In Guatemala steeg de dekking van eerstelijnszorg met 15%, en in Chili werd het zorgpersoneel uitgebreid met 16.000 professionals.

PAHO ondersteunde ook de strijd tegen chronische ziekten. Het HEARTS-programma bereikte inmiddels 5,7 miljoen mensen met hypertensie in 33 landen. Daarnaast werd in 2024 een taskforce opgericht die zich richt op het terugdringen van moedersterfte in twaalf landen.

Eliminatie van ziektes en vaccin vooruitgang

Op het gebied van ziekte-eliminatie boekten meerdere landen successen. Belize, Jamaica en Saint Vincent and the Grenadines elimineerden moeder-kind overdracht van hiv en syfilis. Brazilië schrapte lymfatische filariasis als volksgezondheidsprobleem. De PAHO Revolving Funds maakten de levering van 224 miljoen vaccindoses en 5 miljoen behandelingen mogelijk.

Digitale transformatie en vroege detectie

Met de lancering van de Strategy on Epidemic Intelligence (2024 – 2029) werd wereldwijd een primeur bereikt op het gebied van vroegtijdige waarschuwingssystemen. Tegelijkertijd investeerde PAHO, met hulp van \$ 900 miljoen aan leningen via de IDB, in digitale transformatie van de zorg in 20 landen.

Minder afhankelijk van import

De regio importeert momenteel zes keer zo veel medicijnen en 80 keer zo veel vaccins dan zij exporteert. Om die afhankelijkheid te verminderen, ondersteunde PAHO de ontwikkeling van mRNA-vaccins in Argentinië en Brazilië, waaronder een H5N1-vaccin. Ook werd gewerkt aan technologieoverdracht en samenwerking met fabrikanten zoals Pfizer en Sinergium Biotech.

Institutionele hervorming en gezamenlijke stem in pandemie besprekingen

In 2024 lanceerde PAHO het hervormingsplan PAHO Forward Plan 2.0 om transparanter en efficiënter te opereren. De organisatie fungeerde daarnaast als neutraal platform tijdens internationale onderhandelingen over een nieuw pandemieverdrag, met 21 consultaties met ministers van volksgezondheid en buitenlandse zaken.

Historische mijlpalen en vooruitblik

Voor het eerst sinds de pandemie overschreed de vaccinatiegraad weer het niveau van voor 2020. De regio verkreeg opnieuw de status van mazelen-vrije zone. Ook werd via het internationale Pandemic Fund \$ 84 miljoen vrijgemaakt voor paraatheid in Latijns-Amerikaanse en Caribische landen.

“Gezondheidsveiligheid is geen einddoel, maar een continu proces”, aldus PAHO-directeur Dr. Jarbas Barbosa. “Met innovatie, coördinatie en solidariteit blijft PAHO het fundament voor een gezondere toekomst in de regio”.