De restauratie van het Elisabeth Samsonhuis in de historische binnenstad van Paramaribo is na acht jaar bouwtechnisch afgerond. Het monumentale pand, gelegen op de hoek van de Wagenweg-, Heeren- en Malebatrumstraat, moet de komende periode worden ingericht als museum, culturele ontmoetingsplaats, kantoorruimte en toeristische trekpleister.
Het gebouw werd op 31 juli 2026 bouwtechnisch opgeleverd. De Stichting Elisabeth Samsonhuis zal het pand de komende maanden geleidelijk in gebruik nemen. Een officiële opening volgt nadat ook de terreinwerkzaamheden en de inrichting zijn afgerond.
Volgens voorzitter Cynthia Mc Leod is met de restauratie een belangrijk monument voor Suriname behouden gebleven.
“Vandaag kunnen we zeggen: het gebouw is gered”, aldus Mc Leod. Volgens haar toont het project aan dat grootschalige erfgoedprojecten in Suriname mogelijk zijn wanneer verschillende partijen gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen.
Lange geschiedenis
Het pand kent een lange geschiedenis. In 1821 werd het gekocht door het toenmalige gouvernement. Daarna werd het onder meer gebruikt als school en als kantoor van de burgerlijke stand, waar ook een trouwzaal was gevestigd. Veel bruidsparen lieten zich destijds fotograferen op het bordes.
Van 1967 tot 2012 was het ministerie van Arbeid in het gebouw gevestigd. Nadat de overheid het pand in 2012 verliet, raakte de toekomst van het monument onzeker. In 2017 bleek volgens de stichting dat er vanuit de overheid geen concrete restauratieplannen waren.
Mc Leod had zich tegen die tijd al jarenlang verdiept in het leven van Elisabeth Samson. Zij publiceerde in 1993 historisch onderzoek over Samson en bracht in 2000 de roman De vrije negerin Elisabeth: gevangene van kleur uit.
Vanaf 2013 zette de schrijfster zich actief in voor het behoud van het pand.
Op 11 mei 2018 werd de Stichting Elisabeth Samsonhuis opgericht, met Mc Leod als voorzitter. De stichting kocht het gebouw op 19 januari 2021, mede dankzij financiële ondersteuning van de Nederlandse Postcode Loterij.
Museum en culturele ruimte
Elisabeth Samson, die leefde van 1715 tot 1771, was een vrijgeboren zwarte onderneemster en groeide uit tot een van de rijkste vrouwen van Suriname in de achttiende eeuw.
Op de eerste verdieping van het gerestaureerde pand wordt momenteel een museum ingericht waar bezoekers kennis kunnen maken met haar levensverhaal. De ruimte wordt voorzien van historisch meubilair en andere elementen die aansluiten bij de geschiedenis van het huis.
Op de begane grond komt een multifunctionele ruimte voor onder meer lezingen, workshops en podiumkunsten. De tweede verdieping en zolder worden bestemd voor verhuur als kantoorruimte, terwijl de kelder een horecagerelateerde functie moet krijgen.
De inkomsten uit deze activiteiten moeten bijdragen aan het onderhoud en duurzame beheer van het monument.
Restauratie vanaf 2022
De feitelijke restauratiewerkzaamheden begonnen in november 2022 onder leiding van Office for Design & Engineering (ODE), met Kenneth Raymann als lead-architect.
In de eerste fase werden onder meer de draagconstructie, het dak, de gevels en vloeren aangepakt. Bouwbedrijf REMAS rondde deze werkzaamheden in juni 2024 af.
Vanaf september 2024 werkten ODE en REMAS verder aan de afbouw, inrichting, beveiliging en technische voorzieningen van het gebouw.
De stichting stelt dat de restauratie meerdere jaren van voorbereiding, fondsenwerving, vergunningprocedures en technische oplossingen heeft gevergd.
Ruim USD 2,1 miljoen
De totale kosten van het project worden geraamd op USD 2,154 miljoen. Per 1 augustus 2026 was daarvan volgens de stichting ongeveer USD 1,84 miljoen aan financiering veiliggesteld. Van dat bedrag was op dat moment ongeveer USD 1,75 miljoen uitgegeven.
Voor de verdere inrichting, terreinwerkzaamheden en exploitatie wordt nog aanvullende financiering gezocht.
De restauratie werd ondersteund door verschillende nationale en internationale organisaties en bedrijven, waaronder de Nationale Postcode Loterij, het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken via het Ambassadors Fund for Cultural Preservation, de Kirpalani Stichting, Staatsolie Foundation for Community Development, De Surinaamsche Bank, HAKRINBANK, De Nederlandsche Bank, Van den Tweel Foundation en verschillende andere organisaties en particuliere donateurs.
De Stichting Elisabeth Samsonhuis hoopt dat het project ook andere organisaties en personen stimuleert om zich in te zetten voor het behoud van monumenten en ander cultureel erfgoed in Suriname.
“Investeren in erfgoed is investeren in de toekomst”, stelt het bestuur.
