Suriname moet na 51 jaar staatkundige onafhankelijkheid in veel opzichten opnieuw beginnen. Opeenvolgende regeringen hebben volgens A20-fractieleider Steven Reyme kansen laten liggen om het land duurzaam te ontwikkelen en de bevolking economische zekerheid te bieden. Toch blijft hij optimistisch over de toekomst. Vooral de veerkracht van de Surinamers en de groeiende verbondenheid tussen de verschillende bevolkingsgroepen geven hem hoop.
In aanloop naar de 51ste onafhankelijkheidsdag op 25 november sprak Reyme over de vraag waar Suriname vandaag staat, welke kansen verloren zijn gegaan en waarop het land trots mag zijn. Ook ging de parlementariër in op de toekomst van de jongeren en de veranderingen die volgens hem noodzakelijk zijn om Suriname verder te brengen.
Generaties hebben offers gebracht zonder gewenste resultaten
Volgens Reyme is de balans na ruim een halve eeuw onafhankelijkheid teleurstellend. Hij stelt dat Suriname onvoldoende vooruitgang heeft geboekt om de bevolking de levenskwaliteit te bieden die na de onafhankelijkheid werd verwacht. “We beginnen helemaal opnieuw”, stelt hij in gesprek met TBN. Daarbij verwijst hij naar de verschillende structurele aanpassingsprogramma’s (SAP) die Suriname door de jaren heen heeft doorlopen. Volgens hem hebben meerdere generaties de gevolgen van economische hervormingen moeten dragen, zonder dat daar blijvende welvaart tegenover stond.
Vooral de positie van ouderen baart hem zorgen. Veel gepensioneerden moeten volgens de parlementariër rondkomen van bedragen die onvoldoende aansluiten bij de huidige kosten van levensonderhoud. Hij betreurt het dat in het verleden onvoldoende maatregelen zijn genomen om de waarde van pensioenen te beschermen.
De verantwoordelijkheid voor deze situatie legt Reyme niet uitsluitend bij één regering. Volgens hem hebben opeenvolgende regeringen en het politieke systeem als geheel bijgedragen aan de problemen waarmee Suriname vandaag kampt. Hij vindt daarom dat het land niet alleen economisch moet herstellen, maar ook fundamenteel anders moet gaan denken over bestuur, ontwikkeling en de verdeling van welvaart.
Bauxiet en goud: gemiste kansen voor duurzame ontwikkeling
Een van de grootste tekortkomingen in de afgelopen 51 jaar is volgens Reyme de manier waarop Suriname met zijn natuurlijke rijkdommen is omgegaan. De inkomsten uit de bauxiet- en goudsector hadden volgens hem gebruikt kunnen worden om financiële reserves op te bouwen en de economie minder afhankelijk te maken van afzonderlijke inkomstenbronnen.
Hij vraagt zich af waarom tijdens economisch gunstige perioden onvoldoende is geïnvesteerd in bijvoorbeeld een stabilisatiefonds, waarmee het land financiële tegenvallers beter had kunnen opvangen. Reyme spreekt in dat verband van een vorm van schijnwelvaart. Volgens hem hebben Surinamers in bepaalde perioden relatief ruim kunnen leven, terwijl er onvoldoende rekening werd gehouden met de toekomst.
Ook het uitblijven van structurele investeringen in toerisme en lokale productie beschouwt hij als gemiste kansen. Suriname beschikt volgens hem over voldoende natuurlijke en economische mogelijkheden om deze sectoren verder te ontwikkelen. Met het vooruitzicht op inkomsten uit de offshore olie-industrie dient zich volgens Reyme opnieuw een belangrijke mogelijkheid aan. Ditmaal moet worden voorkomen dat de opbrengsten worden besteed zonder een duurzame economische basis achter te laten.
Hij pleit voor bescherming en stimulering van lokale ondernemers, meer binnenlandse productie en een kritische beoordeling van goederen die Suriname momenteel importeert.
Politieke belangen mogen ontwikkeling niet blijven tegenhouden
Voor Reyme ligt een belangrijk deel van de oplossing bij een verandering van de politieke bestuurscultuur. Hij verwijt politieke leiders uit het verleden dat zij te veel aandacht hebben besteed aan partijpolitieke belangen en te weinig aan het algemeen belang. Volgens hem moet de ontwikkeling van Suriname niet langer afhankelijk zijn van welke politieke partij aan de macht is.
Hij wijst erop dat de huidige regering, die uit meerdere politieke partijen bestaat, veranderingen in het systeem heeft aangekondigd. Hoewel de uitvoering volgens velen langzaam verloopt, vindt Reyme dat iedere concrete stap in de goede richting moet worden gewaardeerd. Hij vergelijkt het veranderingsproces met de beweging van een schildpad: langzaam, maar met de mogelijkheid om uiteindelijk het doel te bereiken. “Een kleine stap is nog steeds een stap”, benadrukt de parlementariër.
Reyme erkent dat positieve ontwikkelingen op macro-economisch niveau belangrijk zijn. Hij verwijst daarbij naar de verbeterde beoordelingen die Suriname van internationale kredietbeoordelaars heeft ontvangen. Tegelijkertijd waarschuwt hij dat dergelijke verbeteringen pas werkelijk betekenis krijgen wanneer de bevolking ze merkt in het dagelijks leven.
Economische groei moet volgens hem uiteindelijk leiden tot betaalbare huisvesting, beter onderwijs, toegankelijke gezondheidszorg, veiligheid en voldoende mogelijkheden voor persoonlijke ontwikkeling.
Nationale eenheid grootste verworvenheid
Ondanks zijn kritiek op de economische en politieke ontwikkeling van Suriname ziet Reyme ook belangrijke successen. De manier waarop de verschillende bevolkingsgroepen met elkaar samenleven, beschouwt hij als een van de grootste verworvenheden van de onafhankelijkheid. Volgens hem zijn etnische tegenstellingen in het dagelijks leven minder bepalend geworden. Mensen uit verschillende bevolkingsgroepen bouwen samen gezinnen op, onderhouden vriendschappen en nemen deel aan elkaars culturele en religieuze vieringen.
Hoewel politieke en maatschappelijke verdeeldheid nog altijd voorkomt, gelooft Reyme dat de onderlinge verbondenheid binnen de bevolking sterker is dan soms wordt voorgesteld. Hij waarschuwt dat deze verworvenheid niet verloren mag gaan door politieke pogingen om bevolkingsgroepen tegenover elkaar te plaatsen. De parlementariër vindt dat Suriname moet blijven investeren in natievorming, zonder dat de verschillende bevolkingsgroepen daarvoor hun culturele identiteit hoeven op te geven.
Ook ziet hij een belangrijke verbindende rol voor het Sranantongo. Volgens Reyme vormt de taal een gemeenschappelijk communicatiemiddel tussen Surinamers met verschillende culturele achtergronden en zelfs tussen Surinamers en buitenlanders. Hij pleit daarom om het Sranantongo een prominentere plaats binnen het onderwijs te geven, juist vanwege de verbindende functie die de taal in de samenleving vervult.
Is er na 51 jaar nog hoop voor Suriname?
Op de vraag of Suriname na 51 jaar onafhankelijkheid nog toekomstperspectief heeft, reageert Reyme zonder aarzeling bevestigend. Hij verwijst naar landen als Rwanda, Duitsland en Zuid-Afrika, die na ingrijpende historische crises erin zijn geslaagd zich opnieuw te ontwikkelen. Volgens hem heeft Suriname niet met dezelfde omstandigheden te maken gehad, maar wordt de ontwikkeling vooral belemmerd door politieke verdeeldheid, eigenbelang en het ontbreken van een gezamenlijke nationale visie.
Als A20-voorzitter en religieus leider weigert Reyme de hoop op te geven. Wel benadrukt hij dat verandering niet vanzelf ontstaat. Daarvoor zijn politieke wil, doorzettingsvermogen en vooral een andere mentaliteit nodig. De gewenste toekomst is volgens hem niet ingewikkeld te omschrijven. Iedere Surinamer moet de mogelijkheid krijgen om een menswaardig en kwalitatief goed leven op te bouwen. Dat betekent volgens hem niet alleen een inkomen, maar ook een dak boven het hoofd, goed vervoer, veiligheid, kwalitatief onderwijs en de mogelijkheid om na een werkzaam leven waardig van de oude dag te genieten.
Oproep aan jongeren: ontwikkel jezelf en vergeet Suriname niet
Reyme richt zich in het bijzonder tot de jongere generatie. Hij erkent dat veel jongeren weinig perspectief zien en dat de economische omstandigheden aanleiding kunnen zijn om hun toekomst buiten Suriname te zoeken. Toch roept hij hen op het vertrouwen in hun geboorteland niet te verliezen.
Hij wijst erop dat ook eerdere generaties moeilijke economische perioden hebben doorgemaakt en dat Suriname door de jaren heen zowel gunstige als bijzonder zware tijden heeft gekend. Volgens hem moeten jongeren de lessen uit die geschiedenis gebruiken om zich beter voor te bereiden op de toekomst.
Onderwijs en persoonlijke ontwikkeling zijn daarbij essentieel. Jongeren die de gelegenheid krijgen om met een studiebeurs of op een andere manier in het buitenland te studeren, moeten die kans volgens hem benutten. Reyme verwijst daarbij naar zijn eigen ervaringen. Hij heeft onder meer op Curaçao gewoond en in de Verenigde Staten gestudeerd, maar besloot terug te keren naar Suriname.
Hij hoopt dat meer jongeren die mogelijkheid zullen overwegen, omdat het land behoefte heeft aan goed opgeleide mensen met nieuwe inzichten en ideeën. Tegelijkertijd beseft hij dat niet iedereen dezelfde mogelijkheden heeft. Zijn boodschap blijft dat jongeren, ongeacht waar zij uiteindelijk wonen, hun verbondenheid met Suriname moeten behouden.
Toekomst vraagt om andere keuzes
Voor Reyme is de belangrijkste les van 51 jaar onafhankelijkheid dat economische mogelijkheden alleen niet voldoende zijn om een land vooruit te brengen. Zonder verantwoord bestuur, een langetermijnvisie en aandacht voor het algemeen belang dreigen ook toekomstige kansen verloren te gaan. Met de verwachte ontwikkeling van de olie-industrie staat Suriname volgens hem opnieuw voor belangrijke keuzes. De uitdaging is om de opbrengsten ditmaal te vertalen naar blijvende welvaart voor de gehele bevolking.
Ondanks de offers die volgens hem één of zelfs twee generaties hebben moeten brengen, blijft Reyme geloven dat Suriname een betere toekomst kan opbouwen. Het verleden kan niet worden veranderd, maar de fouten die daarin zijn gemaakt, kunnen volgens hem wel dienen als lessen voor de volgende generatie. “Voor mij is er altijd hoop. Altijd, altijd”, besluit Reyme.



























