Chikungunya is in de afgelopen maanden fors toegenomen in landen die nabij Suriname liggen. De gevallen van chikungunya in de regio Noord- en Zuid-Amerika hebben in de eerste maanden van 2023 meer dan 210.000 bereikt.
Experts hebben deze week in een webinar methoden besproken om de ziektevector te beheersen, factoren die de verspreiding ervan vergemakkelijken en ondersteuning aan landen om een groeiend aantal gevallen aan te pakken.
Chikungunya is een ziekte die wordt overgedragen door de beet van vrouwelijke Aedes-muggen die zijn geïnfecteerd met het chikungunya-virus. Het meest voorkomende symptoom is een abrupt begin van koorts, vaak vergezeld van gewrichtspijn die meestal twee weken aanhoudt.
Hoewel de ziektesterfte laag is, ervaren sommige patiënten slopende pijn die wel 6 maanden kan duren, waardoor het vermogen van een persoon om te bewegen, te werken en voor zichzelf of anderen te zorgen, wordt beïnvloed. In 2023 werd echter een verhoogde chikungunya-circulatie gedetecteerd tussen vijf landen in Noord- en Zuid-Amerika, die de aantallen voor dezelfde periode in voorgaande jaren aanzienlijk overtrof.
In de eerste vier maanden van 2023 werd een verhoogde chikungunya-circulatie gedetecteerd in de regio, met meer dan 214.000 gemelde gevallen. “Wat we dit jaar zien, zijn veranderingen in omvang en timing. De epidemie is veel eerder en met meer gevallen dan de afgelopen jaren,” zei Thais dos Santos, adviseur voor surveillance en controle van arbovirale ziekten bij PAHO / WHO tijdens het EPI-WIN-webinar van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO): Chikungunya – Ervaringen van de huidige reactie op de uitbraak in Noord- en Zuid-Amerika.
Het zwaarst getroffen land is Paraguay, dat “zijn ergste epidemie in de geschiedenis registreerde met 138.730 gevallen”, voegde Dos Santos eraan toe. Argentinië en Uruguay meldden ook voor het eerst lokale overdracht in 2023, en Bolivia meldde hoge niveaus van overdracht van zowel chikungunya (1.150 gevallen) als dengue (116.224 gevallen) – een andere ziekte overgedragen door dezelfde mug. “Langere perioden van warmere periodes in het zuiden van Amerika hebben de mug in staat gesteld om het goed te doen op plaatsen waar hij het eerder niet goed deed”, voegde Dos Santos eraan toe.
Toegenomen en ongeplande verstedelijking kan ook de verspreiding ervan stimuleren, omdat Aedes de voorkeur geeft aan stedelijke en warme omgevingen, op zoek naar waterplekken binnen huishoudens – zoals plantenontvangers of vazen – om te broeden.
Verplaatsingsbeperkingen tijdens de Covid-19-pandemie kunnen ook een impact hebben gehad op vectorcontrolemethoden, waardoor activiteiten zoals huiscontrolebezoeken om broedplaatsen te verwijderen, samen met insecticideresistentie, werden beperkt.
Hoewel er zeven chikungunya-vaccins in ontwikkeling zijn – drie in fase 3 klinische onderzoeken – is er momenteel geen goedgekeurd vaccin of specifieke behandeling voor de ziekte.
Voor nu is de beste bescherming om muggenbeten te voorkomen. Aanbevolen maatregelen omvatten de toepassing van insecticiden, het gebruik van netten en de uitroeiing van broedplaatsen van muggen.
“We moeten gemeenschappen betrekken, de lokale muggenecologie en hotspots identificeren en een controleplan en -strategie ontwikkelen,” zei panellid dr. Thomas Scott, emeritus hoogleraar entomologie en nematologie aan de University of California Davis.
De Pan American Health Organization (PAHO) waarschuwde in januari voor toenemende gevallen van chikungunya, vooral in Paraguay, en publiceerde op 13 februari een waarschuwing waarin landen in de regio werden opgeroepen om de maatregelen voor het diagnosticeren en beheersen van de ziekte te versterken.
De organisatie heeft sinds het begin van de uitbraak zeven technische missies naar Paraguay en Bolivia uitgevoerd om ondersteuning te bieden bij klinisch beheer, surveillance, laboratorium en geïntegreerde vectorcontrole.
“We hebben duizenden clinici opgeleid en een belangrijke leemte in het beheer van de ziekte opgevuld”, zei Dos Santos. De organisatie regelde ook snel experts uit landen met meer ervaring met het virus, zoals Brazilië, om anderen met minder of geen ervaring op gebieden zoals genotypering of in het beheer van pediatrische gevallen te helpen.
