We horen het al jaren “kenki a systeem.”
Maar zelden wordt duidelijk gemaakt:
welk deel van het systeem eigenlijk?
Gaat het om het bestuurssysteem?
Het financieel systeem?
De economie?
Of onderwijs, zorg en sociale voorzieningen?
Zolang dat niet concreet wordt benoemd, blijft het een slogan, geen plan.
De realiteit is dat het systeem faalt.
Dat falen is geen theorie, het is zichtbaar.
Gisteren nog trok het Lotjeshuis aan de bel met een dringende hulpvraag.
Maar het probleem is breder.
Ook instellingen zoals:
Betheljada
Huber Stichting
Kennedy School
Tyltylschool
kampen met financiële druk, achterstallige betalingen en structurele tekorten.
Wanneer instellingen die zorgen voor de meest kwetsbaren moeten wachten op geld, zie je wat er echt mis is:
salarissen komen in gevaar
zorg en onderwijs verslechteren
kwaliteit staat onder druk
Dit zijn geen losse problemen. Dit ís het systeem.
Systeem veranderen: wat, wanneer en hoe?
Als we blijven roepen “kenki a systeem”, dan moet het ook concreet worden.
Wat moet veranderen?
Bestuur: minder politieke invloed, meer transparantie.
Wet Openbaarheid van Bestuur eindelijk op de agenda
Financiën: discipline en op tijd betalen
Economie: transparant beheer van rijkdommen
Sociale sectoren: eerlijke en stabiele ondersteuning
Wanneer?
Direct beginnen
Binnen 6–12 maanden eerste resultaten
Binnen 2–3 jaar structurele verandering
Hoe?
Versterk instituten zoals de Rekenkamer en CLAD
Stop politieke benoemingen
Verplicht jaarverslagen op tijd
Maak staatscontracten openbaar
Richt een transparant fonds op
Zet in op digitalisering
De basismaatregelen (direct uitvoerbaar)
Openstaande subsidies aan instellingen zoals Lotjeshuis, Betheljada, Huber Stichting, Kennedy School en de Tyltylschool direct inventariseren
Een vaste betalingskalender invoeren
Publiceren wanneer en aan wie betaald is
Alle staatscontracten online publiceren
Aanbestedingen zichtbaar en controleerbaar maken
Maandelijkse rapportage van overheidsuitgaven
Ministeries en staatsbedrijven verplichten om hun jaarverslagen op tijd in te dienen
Sancties bij niet-naleving
Alles publiek toegankelijk maken
Tijdelijke stop op nieuwe politieke benoemingen
Functies invullen op basis van kwalificaties
Open sollicitatieprocedures invoeren
De Rekenkamer en CLAD direct meer middelen en bevoegdheden geven
Onafhankelijke rapportages publiceren zonder politieke inmenging
Begin met het opzetten van een transparant nationaal fonds voor inkomsten uit natuurlijke rijkdommen
Start met duidelijke regels en toezicht
Tijd om het te benoemen
Zolang instellingen zoals Lotjeshuis, Betheljada, Huber Stichting, Kennedy School en de Tyltylschool moeten vechten om te overleven, is het duidelijk:
Het systeem faalt, al jaren, en aan alle kanten.
Dus als we blijven roepen “kenki a systeem”, laten we dan eindelijk ook zeggen:
welk systeem, wat gaan we concreet veranderen en hoe gaan we dat doen.
Want dit systeem werkt niet!
