De Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname (VIDS) heeft met grote ontzetting en verontwaardiging gereageerd op de ingediende Nota van Wijziging op de ontwerpwet Collectieve Rechten van Inheemse volken en Tribale volken. Volgens VIDS betekent deze nieuwe conceptwet een volledige ommezwaai van het beleid dat de regering in 2021 nog leek te ondersteunen.
De ontwerpwet, die destijds door president Santokhi werd ingediend, zou de collectieve rechten van Inheemse en Tribale volken erkennen. De nu voorgestelde wijzigingen zouden echter aantonen dat de regering deze rechten niet conform internationale standaarden wil erkennen, ondanks dat de Staat Suriname hier juridisch toe verplicht is op basis van uitspraken van het Inter-Amerikaans Hof voor de Mensenrechten.
‘Bewuste miskenning van inheemse rechten’
VIDS stelt dat de nieuwe conceptwet op meerdere fronten tekortschiet en zelfs een bewuste miskenning vormt van de rechten van Inheemse en Tribale volken. De organisatie wijst onder meer op de volgende bezwaren:
– De wet spreekt niet over ‘Inheemse volken’, maar over ‘Inheemsen’, terwijl ‘Tribale volken’ wél als zodanig worden erkend.
– Inheemse en Tribale volken moeten zichzelf als ‘gemeenschap’ inschrijven bij de Kamer van Koophandel en Fabrieken (KKF) om juridische erkenning te krijgen.
– Voordat erkenning plaatsvindt, zou de regering eerst een wetenschappelijke studie uitvoeren naar de traditionele woon- en leefwijze. VIDS vraagt zich af of de regering daarmee gaat bepalen of Inheemse volken wel of niet in aanmerking komen voor collectieve rechten.
– De wet erkent de collectieve rechten niet direct, maar stelt dat er pas na registratie en de genoemde studie een aanvraag kan worden ingediend.
– De rechten op grond worden niet als collectieve eigendomsrechten erkend, maar slechts als ‘genot en gebruik’ voor traditionele woon- en leefwijze.
– Traditionele besturen worden per gemeenschap benoemd, maar moeten zich ook inschrijven bij KKF voordat zij een verzoek mogen indienen voor collectieve rechten.
– Bestaande rechten zoals mijnbouw-, grondhuur- en houtkapvergunningen blijven gehandhaafd, tenzij het ‘algemeen belang’ anders bepaalt.
– Het principe van Free, Prior and Informed Consent (FPIC) wordt ingeperkt tot een procedure waarbij het bestuur enkel betrokken wordt bij economische besluitvorming in hun woongebied.
‘Conceptwet heeft geen enkele waarde’
VIDS stelt dat de nieuwe conceptwet geen enkele waarde heeft voor de bescherming van collectieve rechten. Volgens de organisatie is de wet slechts voordelig voor degenen die niet daadwerkelijk de rechten van Inheemse en Tribale volken willen erkennen en beschermen. De vereniging spreekt van een ‘belediging’ en een ondermijning van de rechtsstaat en internationaal goed bestuur.
VIDS roept de Nationale Assemblee op om haar taak als wetgevend orgaan serieus te nemen en zich niet slechts als verlengstuk van de regering of coalitiepartijen op te stellen. De organisatie dringt erop aan dat de wet conform internationale verplichtingen en standaarden wordt aangepast. De ontwerpwet blijft een punt van discussie en zal naar verwachting de komende weken verder worden behandeld in De Nationale Assemblee.
