De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft de trans-Atlantische slavenhandel officieel bestempeld als “de ernstigste misdaad tegen de menselijkheid”. De resolutie, die door Ghana werd ingediend, is aangenomen met 123 stemmen voor.
Tegen de resolutie stemden de Verenigde Staten, Israël en Argentinië. Nederland behoorde samen met 51 andere lidstaten tot de landen die zich van stemming onthielden. Alle Afrikaanse en Caribische landen schaarden zich achter het voorstel.
In de resolutie worden landen opgeroepen om het gesprek aan te gaan over herstelbetalingen aan nazaten van tot slaaf gemaakten. Daarmee krijgt de internationale discussie over de gevolgen van slavernij en kolonialisme opnieuw meer gewicht binnen de Verenigde Naties.
Landen die zich onthielden van stemming, voerden aan dat zij bezwaar hebben tegen de formulering in de resolutie. Het Verenigd Koninkrijk stelde in een officiële verklaring dat het de gruwelijkheden van de slavenhandel erkent, maar geen hiërarchie wil aanbrengen tussen historische misdaden. Volgens Londen mag geen enkele wreedheid als belangrijker of minder belangrijk worden beschouwd dan een andere.
Ook de Europese Unie uitte bezwaren tegen het gebruik van superlatieven als “ergste misdaad”. In een verklaring namens de EU stelde vertegenwoordiger Gabriella Michaelidou dat zulke termen de indruk wekken dat er een rangorde bestaat tussen historische gruweldaden. Daarnaast wees zij op zorgen over wat zij omschreef als een onevenwichtige interpretatie van historische gebeurtenissen en juridische bezwaren rond herstelbetalingen.
De Verenigde Staten maakten duidelijk geen gesprekken te willen voeren over compensatie. Een Amerikaanse vertegenwoordiger verklaarde in New York dat Washington geen recht op herstelbetalingen erkent voor historische feiten die volgens de VS niet illegaal waren onder het toenmalige internationale recht.
De Ghanese president John Mahama noemde de aanneming van de resolutie een belangrijke stap in de richting van “genezing en gerechtigheid”. De Afrikaanse Unie had eerder al ingezet op een gezamenlijke benadering van compensatie door voormalige koloniale machten.
VN-secretaris-generaal António Guterres benadrukte dat de wereld de erfenis van slavernij en racisme onder ogen moet blijven zien. Volgens hem is het noodzakelijk om barrières weg te nemen die mensen van Afrikaanse afkomst nog altijd belemmeren in het uitoefenen van hun rechten en het benutten van hun mogelijkheden.
Nederland blijft vooralsnog het enige Europese land dat officieel excuses heeft aangeboden voor het slavernijverleden. Premier Mark Rutte deed dat in december 2022 namens de Nederlandse staat. Op 1 juli 2023 bood ook koning Willem-Alexander tijdens de Nationale Herdenking Slavernijverleden excuses aan en vroeg hij om vergiffenis.
Hoewel Nederland geen officiële herstelbetalingen heeft gedaan, trok het kabinet sinds 2022 wel 200 miljoen euro uit voor meer kennis, bewustwording en maatschappelijke verwerking van het slavernijverleden.
