De Vereniging Samaaka Gemeenschappen (VSG) heeft tijdens de 30e VN-klimaatconferentie (COP30) in Belém (Brazilië) nadrukkelijk aandacht gevraagd voor de positie van de Saamaka als hoeders van het Surinaams bos.
De organisatie reisde met een delegatie van twintig vertegenwoordigers af naar de klimaattop en riep op tot directe klimaatfinanciering voor de gemeenschappen in het binnenland, en tot erkenning van hun traditionele kennis over duurzaam bosbeheer.
Directeur van het Stichtingsbureau van de VSG, Hugo Jabini, benadrukte dat de Saamaka-gemeenschappen de gevolgen van de klimaatcrisis steeds sterker voelen, terwijl hun rol in het beschermen van het bos cruciaal is. “De tijd van praten is voorbij. Wij zijn de hoeders van het bos, maar we dragen de zwaarste lasten van klimaatverandering”, stelde Jabini. “Wij roepen de regionale en internationale gemeenschap op om een radicale verschuiving te maken naar directe financiering die door onze gemeenschappen zelf beheerd wordt”.
Oproep tot directe financiering en sterke partnerschappen
Tijdens plenaire sessies en thematische bijeenkomsten onderstreepte de VSG dat de Saamaka voor hun cultuur, identiteit en levensonderhoud afhankelijk zijn van het bos. Tegelijkertijd worden hun leefgebieden bedreigd door onder meer ontbossing en klimaatverandering.
De VSG deed onder meer de volgende voorstellen:
- Community Conserved Area’s (CCA’s): internationale erkenning van traditioneel beheerde natuurgebieden, zodat de gemeenschappen zelf een centrale rol krijgen bij duurzaam bosbeheer;
- Directe, toegankelijke klimaatfinanciering: middelen moeten rechtstreeks bij lokale gemeenschappen terechtkomen voor adaptatie en versterking van hun veerkracht. Volgens de VSG bereikt nu slechts een klein deel van de beschikbare fondsen via ngo’s daadwerkelijk de dorpen;
- Strategische partnerschappen: nauwere samenwerking tussen de overheid, regionale en internationale organisaties en lokale gemeenschappen, zodat zowel sociaal-culturele als ecologische belangen beter beschermd worden;
- Versterking van jongeren en vrouwen: structurele kennisuitwisseling met lokale, regionale en internationale organisaties over hoe jongeren en vrouwen een sterkere positie kunnen krijgen in duurzaam bosbeheer.
Traditionele kennis als sleutel in klimaataanpak
Een centraal punt in de boodschap van de VSG was het belang van eeuwenoude Saamaka-kennis over het bos. Die kennis, opgebouwd door generaties van leven in en met het bos, kan volgens de organisatie een belangrijke rol spelen bij het tegengaan van ontbossing en ecologische achteruitgang.
De VSG riep beleidsmakers, wetenschappers en internationale instellingen op om deze traditionele kennis niet langer als randverschijnsel te zien, maar structureel op te nemen in klimaatbeleid en -programma’s. Door moderne inzichten te combineren met inheemse en traditionele kennis kunnen volgens de organisatie innovatieve en toekomstbestendige modellen voor bosbeheer ontstaan.
Culturele boodschap vanuit de groene zone van COP30
De aanwezigheid van de VSG op COP30 kreeg een bijzondere culturele lading door een optreden van de Seketie-groep in de groene zone van de conferentie. Met zang, traditionele ritmes en dans, uitgevoerd door Saamaka-vrouwen en basia Paul Wooje van Guyaba, werd de diepe verbondenheid met het bos verbeeld. De kleurrijke pangi’s en liederen beschreven de schoonheid en waarde van het bos voor het menselijk bestaan en legden de link tussen mensenrechten, cultureel erfgoed en klimaatactie.
Seketie wordt binnen de Saamaka-cultuur gezien als een krachtige vorm van culturele expressie én als instrument voor belangenbehartiging. Volgens de VSG is het een belangrijk middel om de boodschap over bescherming van het bos, en daarmee van het Amazonegebied, ook buiten Suriname onder de aandacht te brengen.
Saamaka als onmisbare partner in mondiale klimaatagenda
Met haar zichtbare en actieve deelname aan COP30 laat de VSG volgens eigen zeggen zien dat de Saamaka-gemeenschappen niet alleen direct geraakt worden door de klimaatcrisis, maar ook een essentieel deel zijn van de oplossing.
De VSG vraagt daarom om:
- directe betrokkenheid van de internationale gemeenschap,
- eerlijke en transparante toegang tot klimaatmiddelen,
- en daadwerkelijke erkenning van de Saamaka als volwaardige partners in de mondiale strijd tegen klimaatverandering.
Alleen als de gemeenschap van bosbewoners wordt versterkt, kunnen de hoeders van het bos hun rol bij het behoud van het Surinaamse landschap – waarvan nog altijd ongeveer 90 procent bedekt is met bos – blijvend vervullen, luidt de boodschap die de VSG vanuit Belém aan de wereld heeft meegegeven.
