Ingezonden: De chaos in de energiesector

De droge tijd had zich nauwelijks aangemeld of de samenleving werd geconfronteerd met stroomonderbrekingen. Normaal gesproken doet een dergelijke situatie zich vooral voor tijdens langdurige droge perioden, wanneer er onvoldoende water in het Van Blommesteinmeer aanwezig is om alle zes turbines gedurende de periode tussen twee regenseizoenen in te zetten.

Het meest onaangename daarbij is dat het instituut dat bij wet moet zorgen voor betrouwbare, betaalbare en milieuvriendelijke energie, de Energie Autoriteit Suriname (EAS), niet vooraf bekendmaakte welke gebieden op welk moment van de energielevering zouden worden afgesloten.

Als oorzaak van de onderbrekingen werd aangegeven dat de energiebehoefte zou zijn toegenomen en dat de samenleving te veel elektriciteit gebruikte. De gemeenschap werd opgeroepen om tijdens de piekuren, wanneer de meeste huishoudens elektriciteit nodig hebben, het energieverbruik te beperken.

De Energie Autoriteit Suriname

De EAS is in 2016 bij wet ingesteld om te zorgen voor betaalbare, betrouwbare en milieuvriendelijk opgewekte energie voor de samenleving. Volgens diezelfde wet moet de autoriteit de energiesector monitoren en aansturen. Met andere woorden: de EAS behoort leiding te geven aan de sector.

Aan de hand van de ontwikkelingen rond de stroomtarieven en de onderbrekingen van de elektriciteitsvoorziening kan worden gesteld dat de EAS haar taken in de afgelopen tien jaar niet naar behoren heeft uitgevoerd.

Uit een rapport van de Energie Tarieven Commissie (ETC), die in 2022 door wijlen president Chandrikapersad Santokhi werd benoemd, zou blijken dat de tarieven die de Energiebedrijven Suriname (EBS) aan de samenleving in rekening brengen, niet volledig uit reële kosten bestaan.

Tegelijkertijd zou de EAS nauwelijks invloed hebben gehad op de productie, de kostprijs en de planning die noodzakelijk zijn om de energielevering aan de samenleving te garanderen.

Met de aanbevelingen uit het ETC-rapport, die onder meer moesten bijdragen aan betaalbare en ononderbroken energievoorziening, is volgens de auteur weinig tot niets gedaan. Dat geldt volgens hem zowel voor de vorige als voor de huidige regering.

Uit onderzoek en verklaringen van deskundigen, onder wie ook interne deskundigen, en informatie van Staatsolie Power Company Suriname (SPCS) zou blijken dat de EBS, de thermische centrale van SPCS te Tout Lui Faut en de Afobakakrachtcentrale gezamenlijk over voldoende opwekkingscapaciteit beschikken voor de huidige behoefte en het komende jaar.

De vraag is dan: waarom worden gebieden toch van de elektriciteitsvoorziening afgesloten?

De EBS

Bij de EBS staat sinds 2022 een generator met een vermogen van ruim 22 megawatt buiten werking. Later moest ook een tweede generator uit productie worden genomen vanwege noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden.

Deze werkzaamheden zouden onder meer vanwege een gebrek aan financiële middelen niet zijn uitgevoerd.

Uit het rapport van de ETC zou blijken dat het gebrek aan financiële middelen bij de EBS mede wordt veroorzaakt door de hoge prijs die Staatsolie rekent voor de levering van HVO-brandstof. Daarnaast zou de EBS thermische energie van SPCS inkopen tegen een hoge prijs en deze vervolgens tegen een lagere prijs aan SPCS terugverkopen.

Zowel de vorige als de huidige regering heeft zich vaker beklaagd over het feit dat de EBS voor ruim SRD 3,2 miljard zou moeten worden gesubsidieerd. Uit het bovenstaande kan volgens de auteur echter worden geconcludeerd dat niet alleen de samenleving, maar ook SPCS wordt gesubsidieerd.

Daarbij zouden er geen jaarverslagen beschikbaar zijn waaruit de noodzaak en de hoogte van deze subsidie duidelijk kunnen worden vastgesteld.

SPCS en de Afobakakrachtcentrale

De directeur van SPCS heeft onlangs bij een lokaal radiostation verklaard dat het bedrijf bezig is drie turbines te moderniseren om meer energie te kunnen opwekken. In hetzelfde interview werd echter ook aangegeven dat op dat moment aan één van de zes turbines werd gewerkt.

De werkzaamheden aan die turbine zouden ongeveer twee maanden vertraging hebben opgelopen, omdat onderdelen bij het demonteren nog niet beschikbaar waren.

De vraag rijst wat er zou gebeuren als dergelijke onderdelen door omstandigheden nog langer uitblijven of helemaal niet kunnen worden geleverd.

Bij de overname van de Afobakakrachtcentrale van Suralco waren volgens de auteur reeds twee turbines voorzien van efficiëntere schoepen.

Op dit moment kan SPCS volgens de aangehaalde informatie ongeveer 130 megawatt leveren aan de EBS. Bij een vermogen van ruim 30 megawatt per turbine zou dat betekenen dat vier turbines in productie zijn, één turbine is gedemonteerd en een andere buiten bedrijf staat.

Tegelijkertijd zou de directeur in hetzelfde programma hebben verklaard dat er voldoende water in het Van Blommesteinmeer aanwezig is om ongeveer 160 megawatt op te wekken.

Wat volgens de auteur onvoldoende wordt benadrukt, is dat ruim 30 megawatt van de opgewekte energie aan Zijin wordt geleverd, waardoor voor de EBS ongeveer 100 megawatt beschikbaar blijft voor de samenleving.

De verwachting is dat de gedemonteerde turbine begin oktober opnieuw in productie wordt genomen.

Beheerders van waterkrachtcentrales voeren onderhoudswerkzaamheden doorgaans uit op basis van het door de fabrikant voorgeschreven aantal productie-uren. Andere werkzaamheden worden bij voorkeur uitgevoerd in perioden waarin voldoende energie beschikbaar is voor de samenleving, of wanneer het waterpeil te laag is om alle turbines in productie te houden.

Management van de energiesector

Volgens de Energiewet van 2016 zouden SPCS en de EBS hun onderhoudswerkzaamheden moeten plannen in overleg met de EAS.

De EAS zou in dat kader samen met de EBS moeten nagaan of eventuele tekorten vanuit Afobaka kunnen worden opgevangen. Indien blijkt dat de EBS dat niet kan, zou de EAS volgens de auteur SPCS bindend moeten adviseren om geplande moderniserings- of vernieuwingswerkzaamheden aan turbines uit te stellen.

Volgens de auteur vertonen de betreffende turbines immers geen technische mankementen. Daarnaast zou SPCS zelf hebben aangegeven dat bij voldoende water in het stuwmeer ongeveer 189 megawatt aan relatief goedkope waterkrachtenergie kan worden opgewekt.

De EAS zou ervoor moeten zorgen dat de Afobakakrachtcentrale optimaal produceert, waardoor de EBS minder dure thermische energie hoeft op te wekken of in te kopen.

Volgens de auteur blijkt uit de huidige situatie dat de EAS haar wettelijke taak onvoldoende uitvoert en dat de handelwijze van SPCS nadelig uitpakt voor de samenleving.

Daarnaast stelt hij dat SPCS financieel voordeel zou hebben bij de bestaande situatie. Het bedrijf zou thermische energie vanuit zijn centrale voor USD 0,16 per kilowattuur aan de EBS verkopen en dezelfde energie voor USD 0,11 per kilowattuur van de EBS terugkopen.

Volgens de auteur was de prijs van USD 0,16 gebaseerd op een olieprijs van ongeveer USD 70 per vat, terwijl hij stelt dat deze inmiddels rond USD 108 per vat ligt.

De oplossing

Volgens verklaringen van SPCS moet de gedemonteerde turbine van de Afobakakrachtcentrale begin oktober opnieuw bedrijfsklaar zijn.

De EAS moet daar volgens de auteur nauwlettend op toezien en er tegelijkertijd op aandringen dat alle beschikbare turbines in productie worden genomen, rekening houdend met het waterniveau in het stuwmeer.

Daarnaast moet volgens hem zo snel mogelijk ten minste één generator van 22 megawatt bij de EBS worden gereviseerd.

Het inkopen van thermische energie bij SPCS is volgens de auteur duurder, terwijl ook het huren van generatoren uit het buitenland aanzienlijke kosten met zich meebrengt. Dat geld zou volgens hem beter kunnen worden gebruikt om binnen ongeveer zes weken ten minste één generator van de EBS te reviseren.

Om herhaling van de huidige situatie bij de Afobakakrachtcentrale te voorkomen, stelt de auteur dat het beheer van de centrale bij SPCS moet worden weggehaald.

Hij verwijst daarbij ook naar de situatie in Brokopondo in 2022. Volgens hem werden in de periode 2021-2022 alle spuikleppen maximaal geopend om de dam te beschermen, waarna delen van Brokopondo onder water kwamen te staan.

Volgens de auteur heeft ook het waterbeheer in de periode daarna bijgedragen aan een tekort aan water, waardoor tegen het einde van 2023 minder energie kon worden opgewekt.

Tot slot moet De Nationale Assemblée volgens hem nadrukkelijker haar controlerende taak uitoefenen richting de minister die verantwoordelijk is voor de energievoorziening.

De minister verklaarde volgens de auteur in de media dat ongeveer USD 500 miljoen nodig zou zijn om „het probleem” op te lossen, zonder daarbij duidelijk te maken wat volgens hem de werkelijke oorzaak van het energietekort is.

De vraag die daarmee volgens de auteur blijft staan, is:

Kan een investering van USD 500 miljoen de problemen oplossen als de chaos in het management van de energiesector niet tegelijkertijd wordt aangepakt?

Kenneth Sukul