Zelfdoding onder adolescenten en jongvolwassenen in de Amerika’s is de afgelopen twee decennia toegenomen en is inmiddels de derde doodsoorzaak onder personen van 10 tot 24 jaar. Dat blijkt uit een nieuwe studie die is gepubliceerd in The Lancet Regional Health – Americas, meldt de Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie (PAHO).
Volgens de studie overleden in 2021 in de regio 18.157 jongeren en jongvolwassenen door zelfdoding. Hoewel drie op de vier sterfgevallen mannen betroffen, stijgt het aantal zelfdodingen sneller onder meisjes en jonge vrouwen. De sterkste toename werd vastgesteld in de jongste leeftijdsgroep, kinderen van 10 tot 14 jaar.
PAHO-directeur dr. Jarbas Barbosa noemt de cijfers een duidelijke waarschuwing. Volgens hem is het zorgwekkend dat het zelfdodingscijfer onder jongeren in ruim twintig jaar met 38 procent is gestegen, terwijl de stijging in de totale bevolking 17 procent bedroeg. Barbosa benadrukt dat preventie moet worden versterkt, vooral voor kinderen, tieners en jongvolwassenen, zodat zij op tijd de juiste ondersteuning krijgen.
Preventie en vroege signalering
De onderzoekers wijzen op verschillende factoren die kunnen bijdragen aan de stijging. Het gaat onder meer om psychische problemen zoals depressie en angststoornissen die op steeds jongere leeftijd voorkomen, middelengebruik, langdurige blootstelling aan digitale omgevingen, cyberpesten, sociale druk en gemakkelijke toegang tot dodelijke middelen.
Volgens PAHO zijn veel van deze risicofactoren te voorkomen of te behandelen, vooral wanneer ze vroeg worden herkend. Renato Oliveira de Souza, hoofd van PAHO’s afdeling Mental Health and Substance Use, stelt dat scholen en gemeenschappen een grotere rol moeten spelen bij vroege signalering en begeleiding. Ook moet de toegang tot geestelijke gezondheidszorg worden uitgebreid en moeten maatregelen worden genomen om toegang tot dodelijke middelen te beperken.
De studie is gebaseerd op gegevens van de Global Health Estimates van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) over 35 landen tussen 2000 en 2021. Daaruit blijkt dat het zelfdodingscijfer in de leeftijdsgroep van 10 tot 24 jaar steeg van 5,7 naar 7,84 sterfgevallen per 100.000 inwoners. Dat komt neer op een gemiddelde jaarlijkse stijging van 1,48 procent.
Regionaal initiatief
De trends verschillen per land en subregio, maar de stijging is volgens de onderzoekers goed zichtbaar. Vooral Noord-Amerika en enkele landen in de Zuidelijke Kegel laten hoge cijfers zien. De studie werd uitgevoerd door specialisten van PAHO en de Renaissance School of Medicine van Stony Brook University in New York.
PAHO benadrukt dat schoolprogramma’s rond mentale gezondheid, sociale en emotionele vaardigheden, betere opvolging van risicogroepen en verantwoordelijke mediaberichtgeving over zelfdoding essentieel zijn om levens te redden.
Sinds 2000 is het zelfdodingscijfer in de algemene bevolking van de Amerika’s met meer dan 17 procent gestegen. De regio is daarmee de enige ter wereld waar deze trend blijft toenemen. Als reactie daarop lanceerde PAHO in 2025 het Regionaal Initiatief voor Zelfdodingspreventie. Daarmee wil de organisatie landen ondersteunen bij het uitvoeren van bewezen preventiemaatregelen, het versterken van nationale plannen, het vergroten van de toegang tot geestelijke gezondheidszorg en het tegengaan van stigma rond mentale problemen en zelfdoding.
Barbosa benadrukt dat zelfdoding niet alleen families treft, maar ook gemeenschappen en samenlevingen als geheel. Volgens hem is zelfmoord te voorkomen, mits er politieke wil, investeringen en samenwerking tussen verschillende sectoren zijn.
