Oekraïense militairen en burgers die in Russische handen vallen, worden onmenselijk behandeld, meldt Amnesty International in een recent rapport. De gevangenen worden gemarteld, hebben geen contact met de buitenwereld, en hun detentie wordt niet erkend of bekendgemaakt. Deze praktijken worden aangeduid als oorlogsmisdrijven en misdrijven tegen de menselijkheid.
Het rapport van Amnesty benadrukt dat deze daden in strijd zijn met het Verdrag van Genève, dat de rechten van krijgsgevangenen beschermt. Dit verdrag garandeert onder andere recht op communicatie, medische zorg, en toegang tot internationale organisaties.
In het onderzoek wordt beschreven hoe Oekraïense krijgsgevangenen en burgers opzettelijk geïsoleerd worden van de buitenwereld, soms voor jarenlang. De onderzoekers wijzen erop dat de locatie van deze gevangenen vaak niet bekend wordt gemaakt, waardoor zij blootstaan aan marteling, mishandeling en soms zelfs de dood.
Volgens Agnès Callamard, secretaris-generaal van Amnesty International, is er sprake van een systematische aanpak door Rusland. Door gevangenen elke toegang tot de buitenwereld te ontzeggen – waaronder contact met familieleden en juridische bijstand – is dit een doelbewust beleid van ontmenselijking, waarbij mensen de mond wordt gesnoerd. Het Onderzoek Voor dit rapport sprak Amnesty International met meer dan 100 Oekraïners, waaronder vijf voormalige krijgsgevangenen en familieleden van 38 gevangenen. Ook werden familieleden van 23 vermiste Oekraïners en 28 burgers die gevangen werden gehouden ondervraagd, evenals 10 Russische krijgsgevangenen die momenteel in Oekraïne vastzitten.
Amnesty benadrukt dat duizenden Oekraïners – zowel militairen als burgers – vermoedelijk gevangen worden gehouden in Rusland en de door Rusland bezette gebieden van Oekraïne. De meerderheid van deze gevangenen wordt zonder contact met de buitenwereld vastgehouden, en hun families ontvangen nauwelijks informatie over hun welzijn of verblijfplaats. De Oekraïense autoriteiten beschouwen tienduizenden landgenoten als “vermist onder speciale omstandigheden”, wat betekent dat ze vermoedelijk vastgehouden worden of het leven hebben verloren.
Hoewel Rusland in sommige gevallen de detentie van krijgsgevangenen heeft bevestigd, heeft het in veel gevallen nagelaten dit te melden bij het Internationale Rode Kruis, zoals het internationale recht voorschrijft. Amnesty stelt dat willekeurige arrestaties, marteling en “gedwongen verdwijning” worden ingezet als middelen om de burgerbevolking te intimideren. Gedwongen verdwijning verwijst naar gevallen waarin een persoon wordt vastgehouden door de autoriteiten, maar dit niet wordt erkend en het lot of de verblijfplaats onbekend blijft.
Oproep tot Gerechtigheid Amnesty roept de autoriteiten op om de status van alle krijgsgevangenen openbaar te maken en internationale organisaties toegang tot hen te verlenen. Ook wordt aangedrongen op medische zorg voor de gevangenen, en moet er gezorgd worden voor de vrijlating van burgers die onwettig vastgehouden worden. Verder vraagt Amnesty dat Rusland gevangenen met ernstige verwondingen of ziektes naar huis laat terugkeren.
De organisatie dringt er verder op aan dat de internationale gemeenschap Rusland ter verantwoording roept en de verantwoordelijke daders strafrechtelijk vervolgt. Volgens Callamard, “Zonder gerechtigheid zal het lijden van de Oekraïense krijgsgevangenen, burgers en hun families alleen maar toenemen.” Er zijn berichten dat Oekraïne en Rusland een deal over de ruil van krijgsgevangenen voorbereiden, terwijl Oekraïne tegelijkertijd nieuwe onderzoeken opent naar vermoedelijke oorlogsmisdaden door Russische troepen, waaronder executies van gevangenen.
