Ingezonden: IMF, het beleid en de samenleving

Het IMF heeft onlangs haar artikel 4-rapport over de ontwikkeling van de Surinaamse economie in 2025 uitgebracht. Volgens het rapport zijn de getroffen maatregelen tijdens het IMF-Herstelprogramma van 2022 tot 2025 nog steeds effectief. Bij uitvoering van de rest van de maatregelen verwacht zij dat de economie in 2026 met 3,9% gaat groeien en het BBP zal stijgen naar 5,91 miljard US-dollar. Met de “olieboom” na 2028 verwacht ze een groei van 30% in 2029. De minister van Financiën, mevrouw Wijnerman, is ingenomen met de beoordeling van het IMF, maar roept op tot voorzichtigheid wegens de ontwikkelingen in de wereld en bij de salarisonderhandelingen met de vakbonden.  Daarmee zeggen zij en het IMF  dat de samenleving nog heel veel offers zal moeten brengen in de hoop dat na 2028 de inkomsten van de olie uit BLOK 58 haar daarvan zullen verlossen.

De groei van de economie

Het IMF verklaart in haar rapport dat de groei van de economie vooral gerealiseerd werd door de oliesector en haar effecten op de andere sectoren. Volgens haar stagneerde de smokkel van goud de groei van de economie. Ook zou de productie bij de grote bedrijven verminderd zijn door het mijnen in minder gunstige geologische lagen. De andere kant van het verhaal is dat de prijs voor een troy ounce, die vanaf 2020 steeg, in 2025 met 136% was gestegen vergeleken met het jaar 2020 (bron: Dawson Gold). Dat zou de inkomsten van de bedrijven wel degelijk hebben gecompenseerd en zelfs meer, ook al zou de productie met 50% zijn afgenomen. Door gebrek aan controle is ook het IMF afhankelijk van de cijfers die de sector verstrekt. Het IMF verwacht verder dat de groei van 3,9% in 2026 naar 30% zal stijgen in 2029 met de verwachte olie-inkomsten uit BLOK 58 op zee. In dat geval zou het kunnen betekenen dat het BBP van Suriname van US-dollar 4,66 in 2025 gaat naar 7,7 miljard in 2029.  Los van het feit dat de opbrengsten van BLOK 58 afhankelijk zijn van de prijs van een vat olie op dat moment, hebben de autoriteiten van Suriname nog steeds niet bewezen dat de huidige overeenkomst met Totaal/App en de Investeringswet dergelijke inkomsten mogelijk maken. De prijs voor een vat olie is na de bekendmaking van de bereikte vredesovereenkomst tussen de Verenigde Staten van Amerika en Iran op maandag 15 juni jl. binnen 24 uur gedaald van 100 naar 84 US-dollar en daarna onder US-dollar 75. Voor de oorlog was de prijs rond de US-dollar 64,-. Intussen is ook Venezuela, met ’s werelds grootste voorraad olie, weer prominent op de wereldmarkt en is het bezig haar marktaandeel te vergroten. India, de derde grootste importeur van de wereld, koopt op dit moment 427.000 vaten (40%) per dag van haar dagproductie op.

De potentie van de agrarische sector

De minister van Financiën verklaarde tegenover CDS dat Suriname niet alleen moet rekenen op olie en goud, maar ook de agrarische sector moet ontwikkelen. De minister verwees daarbij naar de agrobeurs, waar de potentie van de agrarische sector duidelijk naar voren kwam. Ze verwees vooral naar de rijstsector, de grootste subsector met ruim 50.000 ha areaal. Onlangs verklaarde president Simons op een persconferentie, na terugkeer van een staatsbezoek aan Brazilië dat Suriname via Brazilië rijst zou kunnen exporteren naar MERCOSUR. (Dat is de economische samenwerking van de Latijns-Amerikaanse landen). Echter, de rijstsector verkeert al langer dan 20 jaren in crisis. Voor het huidige seizoen wordt een inzaai van minder dan 20.000 ha verwacht en als de oogst geen succes wordt, gaat het nauwelijks genoeg zijn voor de interne markt en haar aandeel op de Caricom-markt.

De stagnatie in de rijstsector heeft primair als oorzaak gebrek aan beleid en daarmee de hoge kostprijs. Op dit moment ligt de prijs van een ton witte rijst ruim 66% hoger dan op de wereldmarkt, waar een ton, tot voor de oorlog in het Midden-Oosten, 360,- US-dollar kostte.

In 2025 had LVV nog een rapport daarover laten produceren. Echter, de huidige regering-Simons heeft na ruim een jaar nog geen enkele tastbare maatregel getroffen om de sector concurrerend te maken. Nog heeft ze een plan gepresenteerd hoe Suriname de agrarische sector gaat beschermen tegen de weersfenomenen El Niño en LaNiña. Terwijl die steeds heftiger worden en de cyclustijd daarvan steeds kleiner wordt.

Volgens het rapport “Suriname Country Profile” (SCP) van de CBvS heeft Suriname in 2025 nog geen 87 miljoen US-dollar aan agrarische producten (inclusief vis) geëxporteerd. Terwijl ze ruim 301 miljoen US-dollar daarvan importeerde. Verder blijkt uit de jaarverslagen van de CBvS dat vanaf 2013 vrijwel het totale saldo (export – import) van de handelsbalans naar het buitenland wordt overgemaakt, wat zowel het BBP als de waarde van de SRD ondermijnt.

De gewenste economische groei

De verwachte groei van de economie door het IMF vanaf 2026 heeft haar basis niet in meer productie of de ontwikkeling in andere sectoren, maar in de prijsstijgingen van de grondstoffen, in dit geval olie. Dat was het beeld van de afgelopen 51 jaar, met de ene financiële crisis na de andere bij daling van de prijs.

De voorspelde groei van 30% in 2029 met de olie “boom”, betekent dat Suriname 1,8 miljard (30% van 5,91 miljard US-dollar in 2026) kan bijverdienen. Daarmee komt het BBP op 7,7 miljard US-dollar en het inkomen per capita bij een bevolkingsgroei van 0,89% per jaar (bron Wereldbank) op US-dollar 9.134,-. Daarmee wordt de levenskwaliteit van de Caricom (US-dollar 14.500) nog steeds niet gehaald en het armoedevraagstuk dus niet opgelost. Ook al zouden de inkomsten uit BLOK 52 op hetzelfde moment binnenkomen, het probleem zou niet opgelost zijn.

Erger nog, als de oorlog in Oekraïne ook ophoudt, zal het niet lang duren voordat de prijs van een vat olie onder zestig US-dollar belandt. Bovendien staat in het Producten Sharing Contract met Total/App dat hoe lager de prijs voor een vat olie, hoe minder Suriname zal ontvangen uit de opbrengsten.

Om de armoede te stoppen en ontwikkeling op gang te krijgen, moet Suriname groeien naar de levenskwaliteit van Caricom, waar Surinamers een beter leven zoeken. In hoeveel jaren dat moment bereikt zal worden, is door geen enkel instituut, beleidmaker, politieke partij of deskundige aangegeven. En juist dat maakt de samenleving onzeker en vraagt ze zich af waarvoor ze offers moeten brengen en dus de “gevreesde” loonsverhogingen blijven vragen. Terwijl de “Zweef Teki”-cultuur daardoor ook wordt versterkt (zie handelingen RvC-leden bij staatsbedrijven).

Hoe kan Suriname uit de armoede

De ontwikkeling van de agrarische sector (inclusief de vissector) kan een belangrijke bijdrage leveren bij het creëren van volwaardige arbeidsplaatsen. Echter, ze zal vanwege haar kleinschaligheid niet in staat zijn het verschil van de inkomsten alleen en op korte termijn op te vangen.

Met het “Decreet Mijnbouw 1986” in de hand, waarin staat dat alleen de concessionaris verplichtingen heeft jegens de staat, kan de regering morgen de goudsector aanpakken. Terwijl met de verwerking van het hout in Suriname de corruptie in de bosbouw teruggebracht kan worden en in de behoefte van 30.000 woningen kan worden voorzien. In 2025 was de houtexport 56 miljoen US-dollar, terwijl er voor 34 miljoen aan houtproducten was geïmporteerd (bron SCP).

Om de levenskwaliteit van de Caricom te halen, moet Suriname naar een BBP van 9,3 miljard US-dollar (645.256 x 14.500). In het gunstigste geval, waarbij Suriname inderdaad 1,8 miljard US-dollar per jaar erbij verdient uit BLOK 58, zal het verschil nog steeds 1,6 miljard US-dollar per jaar zijn.

Om dat verschil en meer binnen te halen, moet Suriname de overeenkomst met Total/App en Petronas herzien of de olie en gas aan land laten verwerken.

Kenneth Sukul