Ingezonden: Politieke partijen die etnisch gericht zijn hebben baat bij armoede van hun achterban!

Vanaf 1946 zijn in de Surinaamse kolonie politieke partijen opgericht die eigenlijk alleen maar voor hun etnische achterban opkwamen tegenover de kolonisator. Dat nu, na 50 jaar onafhankelijkheid met een democratisch bestel, deze politieke partijen nog bestaan, is eigenlijk moeilijk te begrijpen. Een goed werkend sociaaldemocratisch bestel doet namelijk het meeste recht aan de morele gelijkwaardigheid van ieder individu en de grote diversiteit aan mensen in de samenleving.

Als ieder individu gelijkwaardig wordt behandeld, zijn er geen verschillen in etniciteit, maar ben je allemaal inwoner van Suriname. Iedere stem moet dus in beginsel even zwaar wegen in een democratie, ongeacht verschillen in sociale status, culturele achtergrond, economische verdienste, politieke visies of cognitieve vermogens. Deze gelijkwaardigheid gaat hand in hand met het uitgangspunt dat ieder individu de vrijheid moet hebben om keuzes te maken over zijn of haar eigen leven. Al heeft de ene mens meer verantwoordelijkheden dan de ander, dan blijft voor de wet de gelijkwaardigheid een feit. Zo moet ook elke burger via het gelijkheidsbeginsel beschermd worden door de rechtsstaat. Wie de democratie wil verdedigen, moet dát ideaal voor ogen hebben. Een van de belangrijkste principiële bezwaren tegen etnische politiekvoering is dan ook dat deze het nationale verband aantast. Het leidt mensen af van hetgeen ze gemeenschappelijk hebben – namelijk de nationale staat – en legt het zwaartepunt op wat hen van elkaar doet verschillen. Terwijl een sterke nationale identiteit belangrijk is voor de kwaliteit van elk regeringsbeleid. Politieke tweedeling ontstaat onder andere in de politiek doordat men alleen zijn (rijke) etnische achterban wil bevoorrechten en hierdoor stagneren diverse beleidsontwikkelingen die belangrijk zijn voor welvaartvergroting voor heel het volk. Kortom, de nationale identiteit zou niet langer in etniciteit moeten worden gezocht, maar in de waarden van de democratie en van de rechtsstaat.

In heel de wereld zie je het verschijnsel dat etnische politiekvoering, wat nu als identiteitspolitiek wordt aangemerkt, een onaangename, agressieve stijl van communicatie heeft, wat het politiek populisme versterkt. Dit fenomeen zien we ook in Suriname terug. Een beschuldigende benadering naar één gezamenlijke politieke vijand, waarbij de inhoud van een politiek debat er niet meer toe doet. Voor die aanklachten is vaak geen zweem van bewijs, maar dat lijkt de identiteitspoliticus niet te deren. Andersom kunnen deze politieke groeperingen vaak niet tegen kritiek, omdat zij vinden dat zij de “besten” zijn. Identiteitspolitiek heeft daarom een narcistische benadering. Zij koesteren alleen een ziekelijke liefde voor zichzelf. Identiteitspolitiek is daarom racistisch te noemen, omdat zij diep vanuit hun binnenste geloven dat andere bevolkingsgroepen minderwaardig zijn aan hun groepering. De eigen identiteit wordt verheven ten koste van de ander. Hiermee wordt een onoverbrugbare tegenstelling bewust gecreëerd tussen groepen van mensen op basis van uiterlijke kenmerken zoals huidskleur of wat vroeger ‘ras’ werd genoemd. Dat is daarnaast moeilijk te rijmen met het ideaal van tolerantie. Tolerantie wil zeggen dat je verdraagt dat andere mensen andere opvattingen hebben, andere keuzes maken, andere zaken willen uitdragen in het publieke debat.

Na 50 jaar onafhankelijkheid is het van belang dat we als volk die etnische tegenstrijdigheden in de politiek gaan afstraffen bij de verkiezingen, omdat uit de realiteit blijkt dat etnisch stemmen alleen voordeel heeft voor een kleine groep aan de top van die etnische partij. 
1) Het ondermijnt namelijk de individuele stem van hun eigen politieke aanhangers. Het woord dat nadere uitleg hierin behoeft, is individu. Het systeem van de democratische rechtsstaat is gebaseerd op de notie van individuele rechten en niet van groepsrechten. Identiteitspolitici – en hier komt een groot probleem – breken met die notie van individuele rechten. Zij breken daarmee met een belangrijk moreel kader voor de democratische rechtsstaat en dat is niet zonder gevolgen. Etnische politiek bedrijven betekent dus selectief omgaan met de democratie en de rechtsstaat. Opkomen voor de belangen van minderheidsgroeperingen mag hiermee niet verward worden, omdat minderheden beschermd moeten worden om die individuele gelijkwaardigheid in de maatschappij te behouden.
2) Politieke partijen die etnisch gericht zijn, hebben baat bij armoede van hun achterban, omdat zij zich vaak in onze samenleving minderwaardig voelen. In armoede trekken mensen die op elkaar lijken naar elkaar toe, omdat zij op elkaar moeten kunnen bouwen en hun gelijke vaak meer vertrouwen.  Zo trekken zij al decennia hun stemmers naar zich toe. Die hopen vervolgens dat hun politieke partij beter voor hun etnische groep opkomt, maar we zien dat dit geen effect heeft voor het overgrote deel van hun achterban. Zo stem je onbewust zelf voor je armoede.
3) Als identiteitspolitiek gegoten wordt in een politiek jasje van populisme, wat neigt naar fascisme, dan zal niet alleen rekolonisatie een feit worden, maar zal ook de democratie met de rechtsstaat op het spel gezet worden door maatschappelijk wantrouwen. Waar etnische politieke partijen baat bij hebben, omdat u in wantrouwen meer neigt naar uw eigen gelijke.
4) Als de etnische groep zich weer eens slachtoffer voelt, mag alles in het werk gesteld worden om hun recht te behalen in het licht van bepaalde menselijke idealen, maar als het gaat om mensenrechtenschennis op veel grotere schaal, dan knijpt men vaak een oogje toe.

Het verdedigen van het principe dat alle Surinamers gelijkwaardig zijn in een democratische rechtsstaat is essentieel van belang voor een positieve verandering voor het volk van Suriname, omdat een democratische rechtsstaat niet is ingericht in “rijken”, “etnische groeperingen” of “families en vrienden” die bevoorrecht moeten worden.

Marie-Louise Vissers.

Bronnen:

• Francis Fukuyama – Identiteit: Waardigheid, ressentiment en de politiek van rancune (2018) Kern: Fukuyama bepleit dat de focus op specifieke groepsidentiteiten de nationale identiteit en de democratische stabiliteit ondermijnt. Hij pleit voor een terugkeer naar universele menselijke waardigheid.
• Lilla, M. (2017). The Once and Future Liberal: After Identity Politics. kern: Lilla stelt dat de obsessie met identiteit de progressieve politiek heeft verlamd. Het heeft de focus verlegd van brede, solidaire burgerzin naar een morele strijd tussen subculturen.
• Helen Pluckrose & James Lindsay, Cynical Theories (2020). Kern: Dit boek bekritiseert hoe academische theorieën zijn doorgesijpeld naar de maatschappij, wat heeft geleid tot een dogmatische focus op ras, gender en macht.
• Stokes 2013. Kern: Volgens politicologische theorieën hebben etnische partijen in ontwikkelingslanden er soms baat bij dat hun achterban economisch afhankelijk blijft, omdat stemmen in ruil voor gunsten (patronage) dan effectiever werken.

Marie Louise Visser