Een sterker ondernemingsklimaat in Suriname begint volgens signalen uit het bedrijfsleven bij het verbeteren van uitvoeringsprocessen. Bedrijven geven aan bereid te zijn bij te dragen aan economische groei, werkgelegenheid en innovatie, maar wijzen tegelijk op operationele knelpunten die de dagelijkse bedrijfsvoering bemoeilijken.
In de huidige fase van economische ontwikkeling is het volgens ondernemers van belang dat de randvoorwaarden voor ondernemerschap beter functioneren. Uit recente praktijkervaringen blijkt dat vooral procedures rond arbeid, vergunningen en administratieve afhandeling op onderdelen voor vertraging en extra kosten zorgen.
Een van de terugkerende aandachtspunten is de inzet van buitenlandse arbeidskrachten. Bedrijven stellen dat zij, mede door de krapte op de arbeidsmarkt, steeds vaker genoodzaakt zijn om personeel uit het buitenland aan te trekken om hun operationele continuïteit te waarborgen. Daarbij wordt aangegeven dat de afhandeling van werk- en verblijfsvergunningen in de praktijk vaak veel tijd kost.
Ook ervaren ondernemingen moeilijkheden bij het verzamelen van de vereiste documenten en het inschatten van administratieve en financiële verplichtingen. Daarnaast blijkt de periode voordat werknemers volledig inzetbaar zijn in sommige gevallen langer dan gewenst. Volgens het bedrijfsleven zijn dit knelpunten die aandacht verdienen vanuit het oogpunt van optimalisatie.
Ondernemers benadrukken dat efficiënt ingerichte processen een wezenlijk onderdeel vormen van een goed functionerend investerings- en ondernemingsklimaat. Wanneer procedures voorspelbaar, transparant en tijdig verlopen, draagt dat volgens hen bij aan betere planning, lagere operationele kosten en meer vertrouwen tussen overheid en private sector.
Naast deze administratieve vraagstukken wijst het bedrijfsleven ook op bredere problemen op de arbeidsmarkt. Zo wordt gesignaleerd dat niet alle uitgenodigde sollicitanten verschijnen op gesprekken en dat de aansluiting tussen vraag en aanbod nog voor verbetering vatbaar is. Ook werkhouding en motivatie worden in bepaalde segmenten als aandachtspunten genoemd.
Volgens de aangedragen inzichten vraagt deze situatie om een gezamenlijke aanpak van overheid, onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven. Een betere afstemming tussen deze partijen zou kunnen bijdragen aan duurzame verbeteringen op de arbeidsmarkt en in de uitvoering van procedures.
Als mogelijke oplossingsrichtingen worden onder meer het verder stroomlijnen van vergunningprocedures, het vereenvoudigen en digitaliseren van processen en het verbeteren van de informatievoorziening genoemd. Heldere communicatie over vereisten, kosten en doorlooptijden zou bedrijven helpen om beter te plannen en vertragingen te beperken.
Verder wordt gepleit voor regelmatige publiek-private afstemming, zodat knelpunten sneller in beeld komen en gezamenlijk naar oplossingen kan worden gezocht. Ook gerichte arbeidsmarktinitiatieven, waaronder betere matching, aandacht voor werkethiek en vaardighedenontwikkeling, worden genoemd als stappen die het ondernemingsklimaat kunnen versterken.
Het bedrijfsleven ziet daarnaast voordelen in praktische ondersteuning bij de integratie van buitenlandse arbeidskrachten, bijvoorbeeld op het gebied van taal en onboarding. Dat zou de inzetbaarheid van deze werknemers kunnen versnellen en de druk op bedrijven deels kunnen verlichten.
De algemene lijn vanuit de praktijk is dat Suriname geen ingrijpende koerswijziging nodig heeft, maar vooral baat kan hebben bij gerichte verbeteringen binnen bestaande structuren. Volgens het bedrijfsleven kunnen efficiëntie, samenwerking en wederzijds begrip daarbij de basis vormen voor een sterker en veerkrachtiger ondernemingsklimaat.
