Canada heeft vrijdag 16 januari 2026 een opvallende handelsdeal met China gesloten: de importheffing op Chinese elektrische voertuigen gaat omlaag, terwijl China de tarieven op Canadese canola sterk verlaagt. De stap kan de spanningen met de Verenigde Staten verhogen, vlak voor cruciale USMCA-onderhandelingen.
Canada neemt afstand van de Verenigde Staten door zijn eerder ingevoerde heffing van 100% op Chinese elektrische voertuigen (EV’s) fors te verlagen. In ruil daarvoor verlaagt China de invoertarieven op Canadese landbouwproducten, met name canolazaden. Volgens analisten wijst de overeenkomst op een duidelijke verschuiving in Canada’s economische koers, mede door de aanhoudende onzekerheid rond het Amerikaanse tariefbeleid.
De Canadese premier Mark Carney erkende dat China wereldwijd tot de meest betaalbare en efficiënte producenten van EV’s behoort. Hij stelde dat Canada, om een eigen concurrerende EV-sector op te bouwen, moet leren van innovatieve partners en toegang nodig heeft tot toeleveringsketens, terwijl ook de lokale vraag moet worden gestimuleerd.
Tegelijkertijd klinkt er binnen Canada stevige kritiek. Ontario-premier Doug Ford waarschuwde dat de deal de Canadese auto-industrie blootstelt aan goedkope Chinese concurrentie en de toegang tot de Amerikaanse markt kan bemoeilijken.
Handelspartners zoeken alternatieven
Canada staat niet alleen in het zoeken naar andere markten nu de Amerikaanse president Donald Trump de importtarieven voor veel landen heeft verhoogd en specifieke sectoren, zoals staal en auto’s, extra heffingen oplegt. In Europa zette de Europese Unie zaterdag 17 januari 2026 een volgende stap door formeel een handelsakkoord te ondertekenen met Mercosur, het Zuid-Amerikaanse blok waarin onder andere Brazilië en Argentinië zitten. Daarnaast werkt de EU aan een handelsdeal met India.
Ook China, dat al sinds Trumps eerste ambtstermijn te maken heeft met Amerikaanse tarieven, heeft zijn export meer gespreid richting onder meer Europa en Zuidoost-Azië. Beijing meldde deze week dat het Chinese handelsoverschot met de rest van de wereld in 2025 opliep tot een record van 1,2 biljoen dollar, ondanks dalende export naar de VS.
Waarom Canada draait
De Canadese koerswijziging is opvallend, omdat Ottawa in 2024 juist de Amerikaanse lijn volgde met een heffing van 100% op Chinese EV’s uit vrees dat goedkope import de Noord-Amerikaanse autobouwers zou overspoelen. De nieuwe deal levert Canada echter concrete voordelen op.
Voor canolaboeren is vooral de tariefverlaging in China belangrijk: het Chinese tarief op canola gaat volgens de berichtgeving omlaag van 84% naar 15%. Daarnaast speelt mee dat de huidige Amerikaanse regering, die sterk inzet op fossiele brandstoffen, volgens economen minder ruimte laat voor een snelle uitbouw van EV-productie in Noord-Amerika. Canada wil voorkomen dat de regio achterop raakt nu China snel vooruitgaat met batterijen en elektronica voor elektrische auto’s.
De overeenkomst kent ook beperkingen. Carney benadrukte dat China slechts een vast volume EV’s tegen een verlaagd tarief mag exporteren: maximaal 49.000 voertuigen per jaaar, oplopend naar ongeveer 70.000 binnen vijf jaar.
Spanningen rond USMCA
Het grootste politieke risico ligt bij de relatie met Washington. Het handelsakkoord tussen de VS, Canada en Mexico (USMCA) moet dit jaar worden herzien. Canada exporteert ongeveer 75% van zijn goederen naar de Verenigde Staten, waardoor elke verstoring in de handelsrelatie direct voelbaar kan zijn.
Amerikaanse oud-handelsfunctionarissen waarschuwen dat Trump de Canadese opening naar China kan aangrijpen om druk te zetten tijdens de USMCA-onderhandelingen, mogelijk met maatregelen die vooral de Canadese auto-industrie raken. Trump gaf vrijdag wel een mild signaal door te zeggen dat Canada “een deal met China” moet kunnen sluiten, maar het blijft onzeker of dat standpunt standhoudt zodra de onderhandelingen over USMCA intensiveren.
Carney noemde de China-deal voorlopig en lijkt daarmee ruimte te houden om bij te sturen als de spanningen met de VS oplopen. Daarbij kan hij rekenen op belangen in de Verenigde Staten zelf: Amerikaanse autofabrikanten en landbouwproducenten profiteren van het grensoverschrijdende handelsnetwerk en hebben er belang bij dat USMCA overeind blijft.
