De koers had niet moeten stijgen. Dit zegt Harry Dorinnie, directeur Monetaire Zaken en Economische aangelegenheden. Dorinnie heeft vrijdag gesproken tijdens een persconferentie van de Centrale Bank van Suriname (CBvS) over de koersontwikkeling in het land. De afgelopen weken is de koers, die vrij stabiel was, gesprongen van SRD 21.50 naar SRD 25.
“De lopende balans op onze betalingsbalans vertoont een overschot. Dat wil zeggen dat alle exporten op dit moment veel meer zijn dan onze importen. Dat wil zeggen dat we op de betalingsbalans gerust alle importen financieren. Op basis daarvan zou de wisselkoers niet mogen stijgen”, zegt Dorinnie.
Doordat geld dat wordt verdiend niet gaat circuleren op de markt, laat dat ruimte voor de wisselkoersen om te fluctueren, maar er zijn verstoppingen. “Als geld niet circuleert, heb je problemen. De deviezen die worden verdiend uit hoofde van de exporten, die blijven ergens steken”, zegt Dorinnie.
Rakesh Adhin, directeur Toezicht Kredieten vult aan dat de dollars wel naar Suriname komen, maar ze worden niet verkocht of men blijft zitten met de deviezen. “Dat is die verstopping en dat beoogt die retentieregeling van 35 procent, om die dollars los te krijgen, zodat het op de markt komen.”
Adhin maakt duidelijk dat deviezen die niet circuleren als het ware niet bestaan voor de economie. “Hoe dan ook, hebben de exporteurs ook SRD-rekeningen om te betalen, het heeft hoe dan ook geen zin om op de deviezen te zitten”, zegt Adhin. Met de retentieregeling worden bedrijven dus nu verplicht om die dollars los te laten.
Onzekerheid
Doordat er geen vertrouwen is in de Surinaamse munt, richten velen zich op vreemde valuta en dat draagt ook bij aan de alsmaar stijgende vraag ernaar. Adhin zegt dat er onzekerheid is op de markt. Behalve bedrijven die valuta opsparen, zijn er ook gewone burgers die, wanneer mogelijk, in plaats van sparen in Surinaamse Dollars liever in vreemde valuta sparen omdat die waardevast zou zijn.
“Dat zijn geen speculanten, maar het zijn ook zaken die bijdragen aan de stijgende wisselkoers. Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Men kan niet alleen kijken naar de Centrale Bank, maar alle actoren maken onderdeel uit van de vraag en aanbod op deviezen”, zegt Adhin.
Dollar overgewaardeerd
Volgens de CBvS-Governor, Maurice Roemer, wordt nu een veels te hoge waarde betaald voor valuta. Maar wat de werkelijke waarde zou moeten zijn, wil hij ook niet prijsgeven. “Wat ik wel kan zeggen is dat het is overgewaardeerd, maar ik zeg ook niet dat de waarde SRD21.50 zou moeten zijn”, stelt Roemer duidelijk. De moederbank heeft ook enkele maatregelen getroffen om de vraag en aanbod van deviezen te beïnvloeden.
Echter, moet dit gelimiteerd gebeuren want het moet allemaal in lijn zijn met het IMF-programma. Zo mag de CBvS geen interventies zoals gebruikelijk meer uitvoeren om de wisselkoers te doen dalen. “Dit mag pas in hoge uitzondering”, zegt Roemer. Er kan ook geen duidelijk antwoord gegeven worden over het verdere beloop van de wisselkoersen in de komende maanden.
Geen kartel, maar dominante marktspelers
Er zou volgens Sanjay Gaurisankar van Financiële Markten, niet genoeg bewijs zijn om te praten over kartels die de wisselkoersen onder druk leggen en daardoor doen stijgen. “Het is heel moeilijk vast te stellen of er sprake is van kartelvorming. Wat je hebt, is dominante spelers. Maar als nu de overige spelers die dominante speler volgen, kan je je afvragen, is dat kartelvorming?”
Gaurisankar legt uit dat er pas van kartelvorming gesproken kan worden, als spelers op de markt afspraken gaan maken over de koers. Wat we in Suriname hebben is dat er spelers zijn die dominantie hebben op de cashmarkt, dominantie op de transfermarkt. “En je hebt sterke spelers. En als overige spelers kiezen om te volgen in plaats van te concurreren, dan zie je een verstoring in die marktwerking”, legt Adhin uit.
Monetair en fiscaal beleid
Om de koers echter goed te stabiliseren, moet er sprake zijn van een gezond monetair beleid. “De Bottom line is dat men op korte termijn kan aanpakken. En goed financieel beleid van de overheid, dat is als je het op korte termijn duurzaam wilt aanpakken”, legt Gaurisankar uit. Maar om de wisselkoersen duurzaam te stabiliseren, dan moeten wij buiten het monetair en fiscaal beleid om kijken.
“Uiteindelijk moet je die vreemde valuta verdienen om die stabiele wisselkoers te hebben en dit is de grootste uitdaging voor Suriname.” De productiesector, met name de exportsector, zal zich verder moeten ontwikkelen om zo de deviezen te verdienen. “We hebben niet de luxe dat we veel exporproducten hebben en veel exporteurs. Maar alleen op die manier kan je de gedragingen die je ziet op die valutamarkt in toom houden”, aldus Gaurisankar.
