De Chinese gemeenschap maakt zich op om het jaar van de Tijger in te luiden, na een veelbewogen jaar van de Os en daarvoor een niet minder moeilijk jaar van de Rat met de uitbraak van de Covid-pandemie in Suriname.“De gemeenschap bevindt zich nog steeds in een moeilijke situatie. Vanwege de Covid-pandemie zijn de vrachtkosten voor het transporteren van containers via zeehavens drastisch gestegen. Terwijl dit ook gepaard gaat met de slechte economische situatie in het land, zijn basisgoederen en andere producten extra duur geworden”, zegt Andy Liu van de Suriname Chinese United Association (SCUA).
Ook worden de handelaren uitgescholden en krijgen zij de schuld van verhoogde winkelprijzen, terwijl zij afhankelijk zijn van de inkoopprijzen van de importeurs. “Daarnaasr zijn de nutsvoorzieningen en andere onkosten drastisch verhoogd. De overheid heeft geen oplossingen of maatregelen om de winkelprijzen stabiel te houden.” Ook de veiligheid is in vele gevallen niet gegarandeerd. “Recent is een Chinese onderneemster vermoord in haar bakkerij. De Chinese handelaren moeten zich beschermen tegen Covid om niet besmet te raken en zich daarnaast beschermen tegen criminelen, zodat ze niet beroofd worden. Dit geldt ook voor de controleurs van de Economische Controle Dienst van het Ministerie van Handel, Industrie en Technologische Innovatie, die controle uitoefenen in de winkels. De overheid moet bij de importeurs of groothandelaren controle uitvoeren op de prijzen van de goederen.”
De SCUA heeft vanwege de maatregelen van de overheid geen evenementen kunnen houden zoals zij gewend was De organisatie is dagelijks in contact met de Chinese gemeenschap en ondersteunt haar indien zij problemen ondervindt. Zij doet een beroep op de gemeenschap zich te houden aan de maatregelen die de overheid heeft vastgesteld, hoewel die soms voor problemen zorgen. “Bij plotselinge wijzigingen van de avondklok worden in het bijzonder de Chinese restauranthouders geconfronteerd met het inkopen van voorraden en het zoeken naar extra arbeiders.”
Meer contact met overheid
In het nieuwe jaar zal de SCUA meer met de overheid in contact komen, alsook de verschillende ministeries, zodat belangrijke informatie aan de gemeenschap wordt overgebracht. “En omgekeerd zal de organisatie ook de problemen van de Chinese gemeenschap kenbaar maken aan de overheid, in het bijzonder over de veiligheid in het land”, zegt Liu. Het inluiden van het Jaar van de Tijger zal anders dan met de verschillende lunch- of dinerbijeenkomsten van de verschillende Chinese organisaties worden gehouden. “De Chinezen zullen dan met eigen gezin, in het klein bij elkaar komen en dan lekker eten en elkaar nieuwjaarsgeluk toewensen. Natuurlijk met inachtneming van de Covid-maatregelen.”
Liu zelf levert namens SCUA een bijdrage aan de organisatie van een vuurwerkshow die wordt gehouden in de avond van 31 januari op het complex van Soeng Ngie aan de Nieuwe Charlesburgweg. Nieuwjaarsdag brengt hij met mijn gezin door. “Wij zullen gezamenlijk aan tafel eten en elkaar het beste toewensen. Ook aan de ouderen en kinderen geven wij een rode enveloppe (red packet). Ik zal ook via de tv naar de nieuwjaarshows van China kijken, samen met mijn gezin.” Nieuwjaarsdag neemt traditioneel een bijzondere plek in de gemeenschap in, zo ook voor Liu. “Als kind geboren en opgegroeid in China weet ik dat Nieuwjaar een van de belangrijkste feestdagen is. Elke cultuur heeft zijn eigen belangrijke feestdag, zo ook bij de Chinezen is Nieuwjaar een bijzondere feestdag voor ons. Ik wens de gehele gemeenschap, ook aan mijn Chinese broeders en zusters goede gezondheid toe. Want pas als je een goede gezondheid hebt, kan je veel bereiken in het leven.” Daarnaast hoopt hij dat de Covid-pandemie snel voorbij is”, en dat wij weer normaal kunnen leven. En ik hoop dat de economie, zoals president Chan Santokhi het zegt, dat Suriname uit de crisis is op weg naar stabiliteit. Ik wens de hele Surinaamse gemeenschap een gelukkig Chinees Nieuwjaar toe. Het jaar van de Tijger.”
Geen makkelijke jaren
Een andere prominente Surinamer van Chinese afkomst is Stephen Tsang. De politicus heeft eerstehandervaring met de moeilijkheden die in de afgelopen periode zijn ontstaan bij de gemeenschap. “De afgelopen twee jaar waren niet makkelijk. De groep die het meest bang is voor Covid is de Chinese gemeenschap in Suriname. Bij de uitbraak was ik minister van Handel, Industrie en Toersime en ik kon me nog herinneren dat het me de grootste moeite kostte om ze zover te krijgen de winkels in ieder geval open te houden.” Tsang herinnert zich de paniek die er ontstond in de samenleving. “Vooral onder de Chinese gemeenschap. Ze hebben allemaal de beelden gezien van China, waar het begon en ze waren extra bang om besmet te raken. Voor de overheid was het belangrijk dat de winkels open bleven om de bevolking te bevoorraden, daarbij was het een uitdaging om stijgende prijzen en mogelijke schaarste tegen te gaan. Degenen die wel opengingen, wilden dat alleen doen vanachter een luikje.” Daarmee haalden zij zich de boosheid van de klanten op de hals. “Incidenteel waren er ook etnische sentimenten omdat men ervan uitging dat het virus in Wuhan is ontstaan. Met als gevolg dat ze liever maar de deuren weer gingen sluiten. En zo ging het heen en weer. Kortom, het was in het begin echt hectisch, maar we hebben middels dialoog met de Chinese verenigingen toch heel veel kunnen bereiken.”
Inmiddels zijn, met de komst van de vaccins en met name het Sinopharm-vaccin, de meeste Chinezen in Suriname gaan vaccineren. “En geleidelijk aan zijn ze steeds meer gerustgesteld. Ik zie wel dat ze desondanks nog heel goed de MoHanA-maatregelen opvolgen.”
Erkenning Chinese cultuur
Ook voor Tsang neemt deze dag een bijzondere plek in, maar hij luidt deze in alle rust in. “Geen pagara voor mij, ik hou van mijn rust. Ik heb dan gewoon thuis met de familie en geliefden een gezellige bijeenkomst.” Deze sobere viering lijkt haast geen weergave van de betekenis die hij aan de dag geeft. “Het betekent voor mij heel veel. Ik zat aan de wieg bij de aanvraag van Chinees Nieuwjaar als een nationale feestdag. Het is niet makkelijk geweest en het heeft vele jaren gekost, maar het is voor de Chinese gemeenschap een erkenning van de Chinese cultuur als wezenlijk onderdeel van de Surinaamse cultuur.” Het uitroepen van de dag tot een nationale feestdag had ook zijn bijzondere aandacht als minister van Handel en Industrie. “Omdat het een potentie had om uit te groeien tot een groot toerisme-evenement. We waren het eerste land op het westelijk halfrond dat Chinees Nieuwjaar als een nationale feestdag vierde. Het beleid is dat we de nationale feestdagen steeds grootser gingen vieren, naar het succes van onze owru yari viering in de binnenstad. Denk ook aan Phagwa, Divali, Dag der Marrons et cetera.”
Culturele diversiteit
De bedoeling was om, in het kader van toerismeontwikkeling, de culturele diversiteit van Suriname te etaleren aan de wereld, middels die evenementen. “Dit jaar is Panama het tweede land op het westelijk halfrond dat deze feestdag nationaal viert en ik kan me niet onttrekken van de gedachte dat het onze ideeën heeft overgenomen. Destijds waren we bezig met Copa airlines uit Panama en daarbij is dit van het Chinees Nieuwjaar met hen besproken als trekpleister-evenement voor Chinezen uit de regio.” Echter, de pandemie heeft ook op dit gebied roet in het eten gegooid. “Ons toerisme zat in de lift. In 2018 hadden we iets meer dan 300.000 passagiers die de Johan Adolf Pengelluchthaven bezochten. In oktober 2019 hadden we de 500.000ste passagier verwelkomd op de luchthaven. Het was een mijlpaal. Maar helaas kwam toen Covid op vrijdag 13 maart 2020, ik vergeet die dag nooit meer, en ons toerisme is als een kaartenhuis in elkaar gestort. De rest is geschiedenis.”
Moment van bezinning
Naast de viering en gezellig samenzijn met familie, hoort er ook bezinning bij, zegt Tsang. “We verlaten het jaar van de Os, dat is mijn Chinees teken. Doorgaans is een Chinees jaar ongunstig voor mensen die geboren zijn onder hetzelfde teken. Het voorgaande jaar is inderdaad niet geweldig voor mij geweest en ik hoop dat in het nieuwe jaar van de Tijger er positieve veranderingen komen.”
Tsang doet een beroep op de symbolische betekenis van het jaar van de Tijger voor de samenleving. “Het jaar van de Tijger staat voor positieve veranderingen. De Tijger symboliseert kracht en moed. Persoonlijk wens ik dat wij heel gauw uit de pandemie zullen geraken en dat we als Surinamers met de kracht en de moed van de Tijger, echt een eenheid kunnen vormen, om grote positieve veranderingen teweeg te brengen in de ontwikkeling van ons land.”
