Wanneer de avond valt, gaat het feest echt bruisen, want dan branden de lichtjes en zijn meer families bij elkaar. Ditmaal zijn er voor het eerst in twee jaar verschillende ‘happenings’. Bodo is de culturele viering van het einde van ramadan. Families gaan bij elkaar over de vloer en wisselen lekkernijen uit, maar vragen ook vergiffenis. “Bodo is makkelijk gezegd familiebezoek en elkaar vergeving vragen, vandaar dat wij zeggen ‘Mohon ma’af Lahir batin’, wat betekent ‘Vergeeft u mij in lichaam en ziel’. En om weer zo uitgebreid vergeving te kunnen vragen, voelt altijd aangenamer aan”, zegt de student Masud Notosoewito.
Notosoewito heeft evenals honderden miljoenen moslims wereldwijd de vastenmaand afgesloten. Echter, hij viert samen met een ander groot deel, pas het aanstaande weekend bodo. Maandagmorgen heeft een groot deel van de moslimgemeenschap in Suriname op het Onafhankelijkheidsplein de vastenmaand afgesloten met gebed. Daarnaast was er ook in de moskeeën bedrijvigheid. “Wat wij doen is alvast met het gezin, nadat wij het Ied-ul-Fitr-gebed hebben verricht, bijeenkomen, vergiffenis vragen aan elkaar, om daarna de familie op te zoeken om ook naar haar toe hetzelfde te doen. Natuurlijk onder het genot van eten en drinken”, zegt Roy Karijoleksono, voorzitter van Masdjid Alfurqon in Saramacca.
De afgelopen twee jaar was de viering erg sober vanwege de pandemie. “Als praktiserende moslims wordt het ons aangeleerd om onder alle omstandigheden standvastig te blijven en dat het de wil is van de Almachtige Allah, dat wij vanwege Covid, twee jaar lang bodo niet hebben kunnen vieren zoals wij dat gewend waren. Wij zien dat als een beproeving en wij berusten ons daarin. Daar wij nu wat uitgebreider bodo kunnen vieren, zien wij het als om langzaam terug te keren naar het ‘normale leven’, zegt Karijoleksono. Met het feest wordt volgens hem dankbaarheid getoond aan de Schepper door familie en vrienden te bezoeken na de vastenperiode. “Trouwens, na gevast te hebben, waarbij wij lichamelijk en geestelijk een hele maand een bepaalde training hebben gevolgd, is het gepast om blij te zijn.”
Volgens Notosoewito markeert de afsluiting van de vastenmaand een belangrijke periode voor velen. “Romahdon zelf is de meest gezegende maand en dit sluiten we heel groot af omdat het voor sommigen een ‘turning point’ is om beter te kunnen doen dan de afgelopen jaren, vandaar dat het een heel belangrijke viering is. “Met het vieren van het goede is nooit iets fout wanneer de intenties puur blijven en hoe meer mensen des de meer vromen’, aldus de student.
Bij feesten horen uitgaven, maar volgens Karijoleksono hoort dat gewoon erbij. “De situatie van het land mag de sfeer niet minder leuk maken. Misschien moeten wij het op een aangepaste manier vieren maar daar maken wij ons niet druk over. Belangrijk is dat wij weten dat het leven op aarde onderhevig is aan veranderingen. En daarmee moeten wij zeker rekening houden.” Notosoewito weet dat er een verschil is in de situatie, maar hij geeft aan dat het in dit geval draaglijk blijft. “Natuurlijk heeft de financieel-economische situatie invloed, dat is voor ieder mens gelijk. Maar het vieren en organiseren van bodo wordt grotendeels door liefdadigheid van de vierders gedaan. Vandaar dat de evenementen gratis en groots gehouden worden.”
Bij dit feest is familie erg belangrijk. “De viering houdt meer in de banden te versterken tussen de gehele familie en vrienden. Vergeving vragen doen we dan aan eenieder met wie wij een band hebben. Maar in de meeste gevallen ook aan mensen van buiten, die wij pijn hebben gedaan.” Hij legt uit dat er wezenlijke verschillen zijn tussen bodo en Eid-ul-fitr. “Bodo is meer cultural ingesteld en komt van het woord Bakdah (feest aan het einde) en Ied-ul-Fitr is het religieuze en komt van Eid (terugkerend) en Fitroh (Reinheid), wat betekent de terugkerende reinheid.
