Je kon hem in zowel formele als informele settings al van ver herkennen. Met zijn tabak, een biertje en recht voor zijn raap tijdens het spreken. Edgar ‘Eddy’ van der Hilst heeft linguïstiek gestudeerd aan de Rijksuniversiteit van Leiden bij Jan Voorhoeve. Maar waar hij nog meer om bekend stond, was zijn kennis van Sranan(tongo). “Voor mij was Eddy gewoon de Sranantongo expert. Hij was mijn vraagbaak. Ik kon hem altijd bellen als ik iets wilde weten,” zegt schrijfster Ismene Krishnadath. “Ik heb ook heel wat gehad aan zijn boeken ‘Skrifi Sranantongo bun, leysi en bun tu’ en ‘De spelling van het Sranan; hoe en waarom zo’.
Van der Hilst was het niet helemaal eens met de officiële spelling. “Hij schrijft bijvoorbeeld strey, terwijl het volgens de officiële spelling strei is. Je hebt dus de officiële spelling en de Van der Hilstspelling. Veel mensen, ik dus ook, volgen de Van der Hilstspelling.” Krishnadath vertelt dat Van der Hilst een duidelijke fonologische verklaring heeft gegeven, waarom hij het op bepaalde punten niet eens is met de officiële spelling. “Bijvoorbeeld, waarom je in sommige gevallen een y moet gebruiken en geen i. De i is namelijk een korte klank. Neem bijvoorbeeld het woord mi. De y klinkt wat langer door en heeft een uithaal, zoals in prey. Heel mooi hoor je ook het verschil in het woord aleysi.” Ismene en de Sranankenner kennen elkaar ook van de Schrijversgroep ’77, waarvan Ismene oud-voorzitter is. “Ik pleit voor een spoedige update van de officiële spelling, zoals overigens was beloofd toen de spelling in 1986 bij wet werd vastgelegd”, besluit zij.
Van der Hilst heeft Srananlessen gegeven in televisieprogramma’s, maar hij heeft ook voor de les gedaan, of in zijn geval gezeten als docent Maatschappij Oriëntatie. Sylva Koemar, ondervoorzitter van de Schrijversgroep ’77, is oud-student van hem. Hij heeft indruk op haar gemaakt. “Die man was heel erg apart. Het was voor mij een eye opener toen ik op school zat, want hij was anders dan ‘den’ normale docent met zijn djogo en zijn blaka tetey les aan het geven. Hij maakte het zijn leerlingen ook niet al te gemakkelijk. “Iedereen kreeg onvoldoendes voor zijn vak en als aankomende student kreeg je dan een vrees voor hem. Mijn eerste cijfer was ook een onvoldoende en ik ben hem gaan vragen waarom. Toen begreep ik hem en toen had ik door wat hij van ons verlangde. Hij wilde dat wij als zelfstandige mensen onze eigen mening moesten hebben en moesten weten waar we naartoe wilden en dat onderbouwen.”
Meester van der Hilst was weliswaar ontspannen bij de les, maar hij grapte niet over zijn vak. “Hij was relax en deed eigenlijk over niets ingewikkeld. En toch was er gezag. En toch wist je dat je geen grappen kon maken bij zijn les en als je hem ergens op straat ontmoette en je stelde hem een vraag over de school, was het nooit een probleem.” Zijn lessen hebben blijvende impact op Koemar. “Dank zij Eddy ben ik ook mijn roots beter gaan begrijpen en waarderen. Want tijdens de les kregen we de hele uitleg van de verschillende bevolkingsgroepen. Als volwassen vrouw ben ik hem tegengekomen op plaatsen waar we samen een biertje konden drinken en konden praten over van alles en nog wat. En hij hield van een discussie. En hij hield er ook van om je te pushen to think out of the box.”
Als oud-student van de Academie voor Kunst en Cultuur Onderwijs, richting Journalistiek heeft onderneemster en cultuurkenner Ankelelelya Sebon, Van der Hilst meegemaakt tijdens gastcolleges Sranan schrijven. Voor haar straalde hij altijd rust uit en kon altijd uitleg geven over zijn vak. Duidelijk is dat eenieder hem ‘meneer Eddy’ of ‘Eddy’ noemt. Koemar zegt ook dat hij de enige docent was die ze bij zijn voornaam mocht noemen. En dat heeft niets van het respect weggenomen. Sebon vindt het jammer dat zij nu niet meer de gelegenheid heeft om meer te leren van Van der Hilst zelf. “Als mens stel je telkens uit en nu kan dat niet meer.” Zij hoopt van harte dat de kennis van Van der Hilst wordt doorgegeven. “Want deze tongo mag niet verloren gaan. Als kulturupersoon waardeer je zo iemand nog meer, want Sranan is de taal, waarin ik althans mij beter zou willen uiten in plaats van het Nederlands.” Ze heeft vooral van Eddy geleerd om trots te zijn op het Sranan. “Al vanaf de eerste les leerde hij dat je er trots op moet zijn om deze taal te kunnen spreken.”
Eddy van der Hilst is geboren op 28 december 1943 en heengegaan op 21 april 2022. Hij heeft meegewerkt aan verschillende publicaties in het Sranan, van onder anderen Johanna Schouten-Elsenhout en Pater Esteban Kross. Maar heeft ook eigen werk uitgegeven.
