Geweld tegen vrouwen en meisjes blijft een ernstig en wijdverspreid probleem in de Amerika’s. Nieuwe schattingen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en VN-partners laten zien dat één op de drie vrouwen van 15 jaar en ouder in de regio in haar leven fysiek of seksueel geweld heeft meegemaakt.
De cijfers zijn gepresenteerd door de Pan American Health Organization (PAHO), de regionale vertegenwoordiging van de WHO, vooruitlopend op de Internationale Dag voor de Uitbanning van Geweld tegen Vrouwen en Meisjes op 25 november.
Partnergeweld meest voorkomende vorm
De meest voorkomende vorm is geweld door een (ex-)partner. Eén op de vier vrouwen tussen 15 en 49 jaar geeft aan ooit fysiek of seksueel partnergeweld te hebben ervaren. Daarnaast heeft één op de acht vrouwen seksuele geweldservaringen met een andere dader dan een partner.
Ook jonge vrouwen lopen vroeg risico: 21 procent van de meisjes en jonge vrouwen tussen 15 en 19 jaar maakt partnergeweld mee vóór hun twintigste. Oudere vrouwen zijn evenmin beschermd; 23 procent van de vrouwen van 65 jaar en ouder rapporteert ervaringen met partnergeweld.
“Deze cijfers zijn des te schokkender, omdat geweld te voorkomen is,” zegt dr. Jarbas Barbosa, directeur van PAHO. “Het verzamelen van betrouwbare data is een eerste stap om dit probleem de zichtbaarheid en urgentie te geven die het verdient. We moeten geweld voorkomen, slachtoffers ondersteunen en investeren in strategieën die de vicieuze cirkel van misbruik doorbreken.”
Nauwelijks vooruitgang
Ondanks meer aandacht, nationale actieplannen en interventies in de gezondheidszorg is de vooruitgang beperkt. De prevalentie van partnergeweld is in de afgelopen twintig jaar nauwelijks gedaald; wereldwijd gaat het om een minuscule afname van gemiddeld 0,2 procent per jaar.
Volgens PAHO is het dan ook onwaarschijnlijk dat landen in de Amerika’s de Duurzame Ontwikkelingsdoelstelling 5.2 halen, die oproept tot het uitbannen van alle vormen van geweld tegen vrouwen.
“Schaamte en stigma rond seksueel geweld zorgen ervoor dat veel vrouwen geen melding doen. De werkelijke cijfers liggen vermoedelijk nog hoger,” benadrukt Britta Baer, PAHO-adviseur geweldspreventie. “Dit onderstreept de noodzaak om in alle landen de toegang tot zorg na verkrachting te versterken.”
Zware en langdurige gevolgen
De nieuwe schattingen zijn gebaseerd op gegevens uit de periode 2000–2023 uit 168 landen en gebieden, waaronder 29 in de Amerika’s. Het gaat om de meest uitgebreide analyse tot nu toe van partnergeweld en seksueel geweld door niet-partners.
Geweld tegen vrouwen heeft verregaande gevolgen: lichamelijk letsel, seksueel overdraagbare aandoeningen, ongewenste zwangerschappen en depressie. In extreme gevallen eindigt het in femicide. Kinderen die opgroeien in een gewelddadige omgeving lopen later meer risico zelf slachtoffer of pleger van geweld te worden, waardoor de cyclus zich voortzet.
Rol van de gezondheidssector
PAHO benadrukt de sleutelrol van de gezondheidssector bij het vroegtijdig herkennen van risicogroepen, het bieden van eerste opvang en medische zorg, en het doorverwijzen naar andere hulp- en justitiële diensten.
Een belangrijk instrument hierbij is het RESPECT-kader, dat zeven pijlers voor preventie benoemt:
- versterken van relationele vaardigheden;
- versterken van de positie van vrouwen en meisjes;
- garanderen van toegankelijke diensten;
- armoedevermindering;
- creëren van veilige en ondersteunende omgevingen;
- voorkomen van geweld tegen kinderen en adolescenten;
- veranderen van schadelijke gendernormen, attitudes en opvattingen.
PAHO ondersteunt landen onder meer bij het gebruik van data voor beleid, het opstellen en bijstellen van nationale actieplannen, het trainen van zorgverleners met de WHO-LIVES-methodiek en het uitwisselen van succesvolle interventies in de regio.
16 Dagen van Activisme
In het kader van de campagne 16 Days of Activism against Gender-Based Violence 2025 organiseert PAHO op 24 november een hybride bijeenkomst in samenwerking met UN Women en de Wereldbank. Tijdens dit evenement worden de nieuwe cijfers voor de Amerika’s gepresenteerd en wordt ingegaan op bewezen effectieve maatregelen om geweld tegen vrouwen en meisjes te voorkomen en aan te pakken.
“Geweld tegen vrouwen komt in elk land van onze regio voor,” onderstreept dr. Barbosa. “Daarom moet het een blijvende regionale prioriteit zijn en een gedeelde verantwoordelijkheid. Alleen met gerichte besluitvorming en volgehouden investeringen kunnen we dit hardnekkige onrecht werkelijk terugdringen.”
