Guyana is in het Iwokrama-regenwoud begonnen met de praktische uitvoering van een nationaal programma voor biodiversiteitsonderzoek. Met cameravallen, geluidsopnamen, DNA-sporen en satellietbeelden willen onderzoekers vastleggen welke planten en dieren in de bossen voorkomen en hoe ecosystemen veranderen. Het project is belangrijk voor een land waarvan ongeveer 18 miljoen hectare, circa 85 procent van het grondgebied, uit bos bestaat.
De National Biodiversity Monitoring Initiative (NBMI) wordt geleid door de Environmental Protection Agency (EPA) van Guyana. De eerste onderzoeksfase vindt plaats in Iwokrama, een uitgestrekt beschermd bosgebied in het binnenland. Volgens de initiatiefnemers moet deze proef uiteindelijk de basis vormen voor een landelijk systeem waarbij gegevens op een vergelijkbare manier worden verzameld, van de ene landsgrens tot de andere.
Hoeveel bos heeft Guyana?
Guyana heeft volgens gegevens van de Guyana Forestry Commission ongeveer 18,07 miljoen hectare bos. Dat is ruim 180.000 vierkante kilometer, een gebied dat aanzienlijk groter is dan het totale landoppervlak van veel Caribische staten. De bossen bestrijken ongeveer 85 procent van Guyana. Het exacte percentage kan per meetjaar en gehanteerde definitie verschillen.
Iwokrama zelf omvat circa 371.000 hectare tropisch regenwoud, bijna een miljoen acre. Het gebied wordt sinds 1996 beheerd met aandacht voor natuurbehoud, wetenschappelijk onderzoek en duurzaam bosgebruik. Het Iwokrama International Centre noemt het bos een laboratorium voor de ontwikkeling van manieren om tropische bossen economisch te benutten zonder hun ecologische functies op te offeren.
Waarom is biodiversiteit belangrijk?
Biodiversiteit omvat de verscheidenheid aan dieren, planten, schimmels, micro-organismen en de ecosystemen waarin zij samenleven. Tropische bossen bieden leefgebieden aan soorten en leveren diensten die voor mensen van groot belang zijn. Ze spelen een rol bij de opslag van koolstof, de regeling van waterstromen, de bescherming van bodems en de bestuiving van planten. Wanneer soorten verdwijnen of leefgebieden versnipperen, kunnen deze functies onder druk komen te staan.
Voor Guyana heeft dit niet alleen een ecologische, maar ook een economische betekenis. Een groot bosareaal maakt het land belangrijk in internationale discussies over klimaatverandering en behoud van tropisch regenwoud. Betrouwbare biodiversiteitsgegevens kunnen helpen bepalen welke gebieden bescherming nodig hebben, waar herstelmaatregelen zinvol zijn en wat het effect is van menselijke activiteiten.
Ook voor bosafhankelijke en inheemse gemeenschappen zijn gezonde ecosystemen van belang. Bossen leveren onder meer voedsel, materialen en culturele en traditionele leefgebieden. Wetenschappelijke monitoring kan daarom nuttig zijn voor beheerbeslissingen, mits lokale kennis en belangen bij de uitvoering worden betrokken.
Onderzoekers gebruiken verschillende technieken
Tijdens trainingen op 9 en 10 november 2026 leerden medewerkers van Iwokrama en deelnemende organisaties onder meer camera’s en passieve geluidsrecorders te plaatsen en gps te gebruiken. Cameravallen maken beelden wanneer dieren passeren; geluidsapparatuur kan bijvoorbeeld vogel- en andere dierengeluiden registreren. Environmental DNA, meestal aangeduid als eDNA, helpt aanwezigheid van soorten op te sporen via genetische sporen in de omgeving.
Satellietbeelden voegen informatie toe over grotere landschappelijke veranderingen, zoals veranderingen in vegetatie en landgebruik. Geen enkele methode registreert alle soorten even goed. Juist de combinatie kan een vollediger beeld bieden dan één meetinstrument afzonderlijk. De onderzoeksgegevens moeten worden opgeslagen in een Nationaal Biodiversiteitsinformatiesysteem bij de EPA.
Van Iwokrama naar een landelijk meetnet
Bij het programma zijn onder meer Yale’s Map of Life, de Landscape Alliance, het Field Museum en het Iwokrama International Centre betrokken. De onderzoekers ontwikkelen gestandaardiseerde methoden die later ook in andere delen van het land gebruikt kunnen worden. Iwokrama is daarvoor geschikt omdat er verschillende bostypen voorkomen en al bijna twintig jaar gegevens over de natuur worden verzameld.
In de komende acht maanden zullen boswachters en andere medewerkers de proefmetingen voortzetten. Het land streeft naar landelijke invoering tegen 2030. Die planning betekent niet dat Guyana nu al over een volledige nationale soorteninventarisatie beschikt: het huidige werk is juist bedoeld om zo’n meetnet stap voor stap mogelijk te maken.
Ook belang voor klimaatfinanciering
Een betrouwbare beschrijving van natuurwaarden wordt steeds relevanter bij internationale financieringsvormen voor natuurbescherming. Biodiversiteitsgegevens kunnen overheden en financiers helpen beoordelen of maatregelen werkelijk effect hebben. Zulke gegevens zijn ook nodig voor internationale rapportages over natuurdoelen. Mogelijke biodiversiteitskredieten worden door de betrokken instanties als toekomstige kans onderzocht; daarmee is nog geen vaststaande inkomstenstroom gegarandeerd.
De Guyanese bosgebieden maken deel uit van het bredere Guianaschild, waar ook Suriname ligt. De ontwikkelingen in Iwokrama zijn daarom relevant voor de regio: soorten en ecosystemen houden zich niet aan landsgrenzen, terwijl bosbeheer, mijnbouw, infrastructuur en klimaatbeleid in verschillende landen vergelijkbare uitdagingen oproepen. Voor de onderzoekers staat voorlopig één doel voorop: eerst zorgvuldig meten, zodat latere besluiten op controleerbare informatie kunnen steunen.
Bronnen: Iwokrama International Centre / News Room Guyana; Iwokrama International Centre; Guyana Forestry Commission.






















