Pep Guardiola verklapte eens dat, toen hij coach was van Barcelona, het niet de naam was van Lionel Messi, of Andres Iniesta, die hij als eerste op zijn spelerslijst plaatste voor wedstrijden. Sergio Busquets was altijd eerste. Nadat de ‘super controleur’ onlangs aangekondigde Barcelona dit seizoen te verlaten is het gaan bezinken bij fans en kenners dat dit het einde betekent van een bijzonder voetbal tijdperk.
Huidige Barcelona coach Xavi Hernandez, die acht seizoenen naast Busquets speelde op het middenveld van Barça en het Spaanse Nationale elftal, zei onlangs dat er iets ernstigs mis is met de manier waarop de beste voetballers van de wereld jaarlijks gekozen worden. Dat een speler als Busquets, die in de 15 seizoenen dat hij op het hoogste niveau alle mogelijk prijzen won met zijn club en land, bij de verkiezing van FIFA-voetballer van het jaar nooit hoger eindigde dan de twintigste plaats, noemde Xavi min of meer met een voetbal misdaad.
Dat überhaupt nu pas iemand als Xavi dit zegt over Busquets, is een andere misdaad op zich. Sinds de niet zo spraakzame, opvallend lange en traag ogende controlerende/verdedigende middenvelder zijn debuut maakte in het eerste elftal van Barcelona in 2008, heeft hij standaarden gecreëerd waarmee hij zijn specifieke positie eerst veranderde en vervolgens herdefinieerde. Vanaf Busquets deel uitmaakte van het eerste elftal van Barcelona en Spanje, was hij de metronoom, de onopvallende dirigent en verkeersagent die ervoor zorgde dat het ritme van zijn team, van de sterspelers, ongeacht het baltempo op dat moment, niet verstoord of onderbroken wordt.
De ultieme verbindingsman tussen de verdediging en aanval. Balvast en koel onder alle omstandigheden was het ook de taak van Barca’s nummer vijf om de tegenstander te verstoren en ballen af te pakken om vervolgens de best mogelijke optie te kiezen om de start van de aanval in te luiden. Hij is misschien wel het beste voorbeeld van wat Johan Cruijff, die onlosmakelijk verbonden is met het mooie Barcelona voetbal zei: “voetballen is heel simpel, maar het moeilijkste wat er is, is simpel voetballen”. Niemand kan zo ‘simpel’ voetballen als Busquets.
Busquets
Guardiola wist het al voor eenieder: intelligenter en beter dan Busquets bestond waarschijnlijk niet. Hij coachte Busquets in het B-elftal van Barcelona, in het seizoen 2007-2008, toen bovendien het kampioenschap van de derde divisie van Spanje werd gewonnen. In die periode legde Guardiola de basis voor de revolutie, die hij met zijn oogstrelende, ultra-aanvallende tiki-taka voetbal zou veroorzaken. Toen al speelde Busquets een belangrijke rol in de speelwijze, die Guardiola ook bij het eerste elftal zou introduceren toen hij in 2008 bevorderd werd. Hij nam naast Pedro Rodriguez en Thiago Alcantara natuurlijk ook ‘zijn brein’, Busquets mee naar het eerste elftal.
Pep’s controleur maakte op 13 september 2008 zijn debuut in de Spaanse competitie, La Liga. Pep, Messi en Busquets wonnen dit seizoen alle zes Spaanse en internationale prijzen die te winnen vielen. Dat was voor het eerst gebeurd. Busquets zag zijn status snel stijgen en in april 2009 maakte hij zijn debuut voor Spanje. Veertien maanden later, tijdens het WK van Zuid-Afrika, waar de Spanjaarden hun eerste en enige wereldtitel wonnen, was de toen pas 22-jarige Busquets belangrijk.
Bondscoach Vicente del Bosque had de speelwijze van Barcelona overgenomen. Hij gebruikte veel Barcelona-spelers in zijn basiselftal, wat natuurlijk bijdroeg aan het succes van 2010. En net als Guardiola werd del Bosque een groot fan van Busquets. Beiden schreven altijd zijn naam als eerst op de spelerslijst. Beiden zeiden ook dat, als ze ooit weer geboren zouden worden als profvoetballer, ze hopen te zijn als Busquets. Grotere lof van een coach kan een speler niet krijgen.
Rust
Wat maakt Busquets zo goed en uniek? Zijn positie, voor de verdediging, was niet nieuw toen hij op het hoogste niveau verscheen. De huidige coach van Frankrijk bijvoorbeeld, Didier Deschamps, is een bekende verdedigende middenvelder, die ook wereldkampioen werd. Traditioneel moesten verdedigende middenvelders aanvallen breken, ballen veroveren, inleveren en de opbouw en het aanvallen overlaten aan de anderen. Busquets veranderde dat. Hij kon veel meer bepalen. Of de bal in de breedte verplaatsen, of naar voren met een steekpass of naar achteren om ruimte te creëren of de aanval opnieuw te starten. Busquets mocht meer omdat hij veel meer kon en meer mogelijkheden zag dan anderen. Hij kan, ook in kleine ruimtes, met korte haarscherpe passes inspelen op snel veranderende situaties en op de verschillende bewegingsrichtingen van medespelers en tegenstanders.
Maar het meest bijzondere is misschien dat de nummer 5 van Barcelona de kunst verstaat om oplossingen te zien die altijd perfect lijken te passen in de richting en de bedoelingen van het spel, op dat specifiek moment. Dat vraagt een ongelooflijke dosis creativiteit en het technisch vermogen om die creativiteit direct en goed uit te voeren. Zijn voetbal brein weet vrijwel altijd het meest passende antwoord op uitdagingen en verrassingen, die zich op willekeurige momenten aandienen. Tenminste hij lijkt altijd de eerste te zijn die het juiste antwoord weet en de techniek heeft om snel te reageren.
En als iemand de bal wat langer moet vasthouden om medespelers de kans te geven in positie te komen, was er sinds 2008 niemand beter geknipt voor dat werk dan de nummer 5 van Barça en Spanje. Busquets beschikt over een indrukwekkende trukendoos gevuld met stijlvolle, simpele en nonchalant ogende bewegingen die hem in kleine ruimten en duels superieur maken. Hij heeft het ontelbaar veel keren gedaan: op bijna lachwekkende manier tegenstanders doordraaien en voor schut zetten, om tijd te winnen totdat er zich een afspeelmogelijkheid aandient die volgens hem goed genoeg is. Zijn ‘ongrijpbaarheid’ ontmoedigde de meest gemotiveerde tegenstanders
Opvolger
Toen Busquets op zijn twintigste aan de wereld werd gepresenteerd wisten maar weinigen wie hij. Het meest bekende feit over hem was dat hij de zoon was van Carles Busquets, in de jaren ’90 doelman bij Barcelona. Nu, jaren later zijn er maar weinig voetbalfans en kenners die niet weten wie hij is. Met Spanje en Barcelona won Busquets 31 titels: negen Spaanse landstitels, driemaal de Champions League, het 2010 FIFA wereldkampioenschap en in 2012 de Europese titel, onder andere. Hij speelde meer dan 720 wedstrijden in het eerste elftal van de club van zijn dromen, zoals de middenvelder in een verklaring zei na de aankondiging van zijn vertrek bij Barça. Met 143 wedstrijden voor Spanje staat hij nummer twee op de eeuwige lijst.
Geruchten doen de ronde dat hij en Messi samen gaan spelen bij een club in de profcompetitie van Saoedi-Arabië, de competitie waar ook Cristiano Ronaldo sinds januari dit jaar speelt. Met zijn 34 jaar oogt Busquets nog fit en sterk genoeg, met nog een drie of vier degelijke jaren in de benen. En met zijn staat van dienst en ervaring aanbiedingen zal hij geen tekort hebben aan aanbiedingen.
Heeft Barcelona een vervanger voor zijn nummer 5? Na honderden wedstrijden weten ze het daar al: niemand kan Busquets vervangen. Niet voor niets heeft coach Xavi geprobeerd hem over te halen nog een jaar door te gaan bij de Catalaanse club. Busquets stopte eerder al bij het Spaanse nationale elftal. Dat deed hij na de vroege uitschakeling in het WK 2022 in Qatar, waar de achtste finale het eindstation was. Nu maken ze zich bij Barcelona op voor het leven na 15 jaar Busquets. Ja, er zijn kandidaten om zijn positie over te nemen.
Nederlands international Frenkie de Jong, die in 2019 naar Barça ging, heeft vier seizoenen de kans gehad te leren van de grootmeester en wordt gezien als degene die Busquets kan opvolgen. Na zijn sterk optreden met Marokko tijdens het WK in Qatar had Barcelona zijn oog ook hebben laten vallen op de Sofyan Amrabat van het Italiaanse Fiorentina. Wie het ook wordt, de ‘gelukkige’ zal hele grote schoenen moeten vullen. Niemand anders heeft de combinatie van vaardigheden en inzicht, boven op een overmaat aan intelligentie zoals de controleur van Barcelona die bezit.
Het maakte niet uit of het een Spaanse bekerwedstrijd was, tegen een kleine club, of de finale van het WK 2010 of het Europees kampioenschap 2012. Busquets was altijd aanwezig, geniaal, afgemeten, bijzonder, uniek en toch dienend. Hij werd zo goed, zo groot en bleef toch zo onzichtbaar. Of Barcelona en Spanje ooit een tweede Sergio Busquets krijgen? Waarschijnlijk pas nadat Santos en Brazilië hun tweede Pelé hebben gevonden.
