De roep om “rust” klinkt de afgelopen dagen steeds luider. President Jennifer Simons vraagt het volk om nog even geduld te hebben. Tegelijk waarschuwen economische stemmen, zoals de VES, dat stakingen en straatprotesten “funest” kunnen zijn voor herstel. Ook vanuit de politiek klinkt de boodschap: geen straatacties, maar meewerken.
Rust is waardevol. Niemand wil een herhaling van geweld, vernieling en angst. Maar wat wringt, is niet de oproep tot kalmte op zich. Wat wringt, is de selectieve verontwaardiging. Dezelfde coalitie en dezelfde netwerken die nu burgers ontmoedigen om de straat op te gaan tegen wat zij als wanbeleid van de regering-Simons ervaren, stonden tijdens de regering-Santokhi juist zélf aan de kant van druk, actie en straatmobilisatie. Soms letterlijk met bordjes in de hand.
Het recht om vreedzaam te protesteren is geen gunst van een regering. Het is een grondrecht. De Surinaamse Grondwet erkent het recht van vreedzame betoging en laat alleen beperkingen toe binnen duidelijke kaders. Wie vandaag zegt “niet de straat op”, moet beseffen dat hij daarmee niet alleen een advies geeft, maar ook een norm probeert te zetten over hoe burgers hun stem mogen laten horen.
Het meest illustratieve voorbeeld is het begin van de Santokhi-periode. President Santokhi werd op 16 juli 2020 geïnaugureerd. Ruim vier weken later, op 17 augustus 2020, was er al een protestactie aangekondigd bij het Kabinet van de President, die op het laatste moment werd afgeblazen. Dat is 32 dagen na de inauguratie. Met andere woorden: nog voordat een nieuwe regering überhaupt bestuurlijk “op gang” kon komen, stond de straat al in de startblokken.
Hypocrisie is niet dat je mening verandert. Hypocrisie is dat je anderen een recht probeert te ontzeggen dat je zelf actief gebruikte zodra het jou uitkwam. Als je toen vond dat druk van onderop noodzakelijk was, kun je nu niet doen alsof protest per definitie onverantwoord is. Je kunt wél consequent zijn: veroordeel geweld, roep op tot vreedzaamheid, stimuleer dialoog, maar erken dat protest een legitiem middel is in een democratie.
Wie vandaag rust predikt, moet eerlijk durven zeggen: rust is nooit een eenrichtingsverkeer. Rust ontstaat niet door burgers te berispen, maar door beleid dat vertrouwen opbouwt. En vertrouwen win je niet met dubbele standaarden.
Marcel Dankerlust
Bijlage: verifieerbare protest- en actiemomenten tijdens regering-Santokhi (juli 2020 – juli 2025)
-
17 augustus 2020 – aangekondigde protestactie bij Kabinet van de President, op het laatste moment afgeblazen
https://www.waterkant.net/suriname/2020/08/17/protestactie-bij-kabinet-van-de-president-op-laatste-moment-afgeblazen/
https://www.waterkant.net/suriname/2020/08/15/activist-pakittow-protestactie-aanstaande-maandag-bij-kabinet-van-de-president/ -
25 september 2020 – protestactie tegen brandstofverhoging (aangekondigd en verslag van opkomst)
https://www.waterkant.net/suriname/2020/09/22/vrijdag-protestactie-op-onafhankelijkheidsplein-tegen-forse-verhoging-brandstofprijzen/
https://www.waterkant.net/suriname/2020/09/25/handjevol-mensen-komen-naar-protestactie-op-onafhankelijkheidsplein/
https://www.srherald.com/suriname/2020/09/25/protestmanifestatie-gaat-door-ondanks-overleg-tussen-biervliet-en-president/ -
30 september 2020 – personeel Binnenlandse Zaken protesteert bij regeringsgebouw
https://www.waterkant.net/suriname/2020/09/30/personeel-binnenlandse-zaken-protesteert-bij-regeringsgebouw/ -
23 oktober 2020 – studentenprotest bij kabinet president (aangekondigd)
https://www.waterkant.net/suriname/2020/10/18/vrijdag-studentenprotest-bij-kabinet-van-de-president/ -
20 mei 2021 – protest van politie, brandweer en zorg tegen regering
https://nos.nl/artikel/2381615-protest-van-politie-brandweer-en-zorg-tegen-surinaamse-regering -
5 juli 2021 – ABPM protesteert bij DNA
https://www.waterkant.net/suriname/2021/07/05/abpm-houdt-morgen-protestactie-bij-dna/ -
16 augustus 2021 – protestactie tegen beleid aangekondigd op Onafhankelijkheidsplein (brandstofprijzen)
https://www.waterkant.net/suriname/2021/08/13/maandag-protestactie-op-onafhankelijkheidsplein-tegen-beleid-regering/
https://www.waterkant.net/suriname/2021/08/16/overheid-bevoegde-instanties-zullen-optreden-tegen-ordeverstoorders/ -
24 augustus 2021 – vakbonden 1:6 protest bij Kerkplein
https://www.waterkant.net/suriname/2021/08/24/video-tegenvallende-opkomst-bij-protest-samenwerkend-vakbonden-16/ -
26 augustus 2021 – protestactie bij DNA
https://www.waterkant.net/suriname/2021/08/26/protestactie-bij-dna-vandaag-gaat-door-ondanks-gesprek-met-president/ -
november 2021 – brandweer voert acties op en verscherpt
https://keynews.sr/artikel-brandweer/
https://keynews.sr/artikel-brandweer-trekt-zich-uit-defile/ -
20 november 2021 – protestmanifestatie (“rally for freedom & democracy”) aangekondigd
https://unitednews.sr/world-wide-rally-for-freedom-democracy-nu-ook-in-suriname/ -
20 januari 2022 – protest tegen komst Jair Bolsonaro (Onafhankelijkheidsplein)
https://www.waterkant.net/suriname/2022/01/20/protest-tegen-komst-braziliaanse-president-in-suriname/
https://www.srherald.com/suriname/2022/01/20/protest-en-ondersteuning-braziliaanse-president-op-onafhankelijkheidsplein/ -
18–22 juli 2022 – meerdere protestdagen tegen beleid (Organic Movement), oproepen tot dialoog, opstootjes en aanhoudingen
https://www.starnieuws.com/index.php/welcome/index/nieuwsitem/71084
https://www.waterkant.net/suriname/2022/07/19/president-bereid-te-praten-met-afvaardiging-protestdemonstratie/
https://keynews.sr/santokhi-roept-op-voor-dialoog-met-afgevaardigden-maar-demonstraten-willen-eisen-eerst-ingewilligd-zien/
https://www.waterkant.net/suriname/2022/07/20/protestactie-dag-3-demonstranten-gaan-door-politie-tegengehouden-soundtruck-halen/
https://www.waterkant.net/suriname/2022/07/21/video-opstootje-tussen-demonstranten-en-politie-op-plein/
https://www.waterkant.net/suriname/2022/07/22/opgepakte-demonstranten-vanochtend-weer-vrij/
https://nos.nl/artikel/2437504-protest-in-suriname-gaat-door-betogers-weigeren-gesprek-met-santokhi -
november 2022 – politiebond en VRM kondigen acties aan / mobiliseren richting kabinet
https://www.starnieuws.com/index.php/welcome/index/nieuwsitem/72790
https://keynews.sr/legerleiding-de-militair-dient-zich-te-houden-aan-de-geldende-wetten-en-regelgevingen-van-de-organisatie/ -
17 februari 2023 – bestorming DNA tijdens protest; onlusten en plundering
https://nos.nl/artikel/2466229-suriname-stelt-avondklok-in-na-protesten-en-plunderingen
https://apnews.com/article/92adcd4b5cb5d0011c8a59aa100e9a26 -
24 maart 2023 – eerste protest sinds bestorming parlement
https://nos.nl/artikel/2470541-eerste-protest-sinds-bestorming-parlement-suriname -
3 juli 2024 – Saamaka overhandigt petitie aan DNA
https://www.starnieuws.com/index.php/welcome/index/nieuwsitem/82172
https://keynews.sr/saamaka-overhandigen-petitie-aan-dna/ -
30 juli 2024 – boeren protesteren in Nickerie (commissariaat), aanhoudingen gemeld
https://www.starnieuws.com/index.php/welcome/index/nieuwsitem/82247
https://www.srherald.com/suriname/2024/07/30/15-boeren-aangehouden-bij-protest-in-nickerie/ -
28 augustus 2024 – veiligheids- en gezondheidsbonden willen antwoord van president
https://dwtonline.com/tag/veiligheidsbonden/
https://www.gfcnieuws.com/onvrede-onder-bonden-na-afwezigheid-president-santokhi/ -
9 september 2024 – wegbarricade Albina bij Marwina Ziekenhuis (stroom en water)
https://sun.sr/nieuws/lokaal/wegbarricade-albina-nu-meer-dan-12-uren?id=32789 -
18–19 september 2024 – wegbarricade Nieuw Koffiekamp; politieoptreden en arrestaties
https://www.srherald.com/suriname/2024/09/18/politie-heeft-moeite-met-het-opheffen-van-barricade-door-bewoners-nieuw-koffiekamp/
https://keynews.sr/vijf-arrestaties-na-wegbarricade-in-nieuw-koffiekamp/ -
24 maart 2025 – AMS-docenten voeren prikactie (overurenvergoeding)
https://www.waterkant.net/suriname/2025/03/24/docenten-ams-voeren-prikactie-om-uitblijven-overurenvergoeding/
https://atv.sr/2025/03/25/docenten-ams-staken-voor-uitstel-van-overurenvergoedingen/ -
27 maart 2025 – waarschuwing dat school na weekend niet gegarandeerd is (onderwijsactie)
https://keynews.sr/school-na-dit-weekend-niet-gegarandeerd/ -
2 april 2025 – DoHOS voert beraad op IOL (uitblijvende betaling overuren)
https://keynews.sr/dohos-voert-beraad-op-iol-vanwege-uitblijvende-betaling-overuren/
https://www.srherald.com/suriname/2025/04/11/docentenbond-hoger-onderwijs-in-beraad-om-uitblijven-betaling/
