Iran heeft Mojtaba Khamenei, de zoon van de omgekomen ayatollah Ali Khamenei, benoemd tot nieuwe hoogste leider van het land. De aanwijzing werd maandag bekendgemaakt door de Iraanse staatsmedia en wordt gezien als een signaal dat Teheran niet van plan is de strijd met de Verenigde Staten en Israël te temperen.
De benoeming komt op een moment waarop Iran al ruim een week zwaar onder vuur ligt. Volgens de berichtgeving koos de Raad van Experts voor de 56-jarige geestelijke, die bekendstaat als gesloten en hardliner, maar nauwe banden zou onderhouden met de Revolutionaire Garde. Zijn vader, ayatollah Ali Khamenei, kwam om tijdens een Israëlische aanval in de openingsfase van de oorlog.
De machtswissel lijkt vooral bedoeld om continuïteit en vastberadenheid uit te stralen. De Iraanse leiding geeft daarmee het signaal dat zij de oorlog beschouwt als een existentiële strijd en niet bereid is om snel toe te geven. Kort na de bekendmaking reageerden de internationale markten nerveus. De prijs van Brent-olie steeg maandag tot bijna 120 dollar per vat, voordat die later iets terugviel.
Ook de spanningen op de energiemarkt namen verder toe. Aanvallen in en rond de Straat van Hormuz hebben het scheepvaartverkeer vrijwel stilgelegd op een van de belangrijkste olieroutes ter wereld. Daarnaast werden oliefaciliteiten in de regio geraakt. In de Verenigde Arabische Emiraten ontstond brand bij een olie-installatie, terwijl ook de enige olieraffinaderij van Bahrein getroffen lijkt te zijn. Saoedi-Arabië meldde dat meerdere drones richting het Shaybah-olieveld zijn onderschept.
In Israël bleef het luchtalarm maandag meerdere keren afgaan door nieuwe Iraanse raket- en droneaanvallen. Daarbij kwam in centraal Israël een man om het leven. Het zou gaan om het eerste dodelijke slachtoffer in Israël door een raketaanval sinds het uitbreken van de oorlog een week geleden. Een vrouw raakte gewond.
Israël voerde op zijn beurt aanvallen uit op doelen in de Iraanse stad Isfahan. Volgens Israëlische verklaringen werden commandocentra van de Revolutionaire Garde en de Basij-militie geraakt, evenals een productiefaciliteit voor raketmotoren en lanceerlocaties. Vanuit Iran kwam daar niet direct een bevestiging op.
Binnen Iran ligt de opvolging van vader op zoon gevoelig. Critici hebben eerder gewaarschuwd dat een erfelijke overdracht van het hoogste leiderschap doet denken aan de monarchie die tijdens de Islamitische Revolutie van 1979 juist werd verworpen. Toch lijkt de religieuze top te hebben gekozen voor stabiliteit binnen het bestaande machtsblok.
Mojtaba Khamenei geldt als nog harder in zijn opvattingen dan zijn vader. Daarmee krijgt hij niet alleen de leiding over de Iraanse strijdkrachten, maar ook een doorslaggevende stem in besluiten over het nucleaire programma van Iran. Hoewel belangrijke nucleaire installaties zwaar beschadigd zouden zijn geraakt, beschikt Iran volgens de berichtgeving nog steeds over hoogverrijkt uranium dat dicht bij wapengeschikt niveau ligt.
Ondertussen neemt de onrust in de regio verder toe. Bahrein, Qatar, Koeweit en de Verenigde Arabische Emiraten zijn eveneens doelwit geweest van aanvallen. In Bahrein raakten tientallen mensen gewond nadat een woongebied werd getroffen. Ook meldde het land schade aan een ontziltingsinstallatie, een cruciale voorziening in de watervoorziening van de Golfregio. De staatsoliemaatschappij van Bahrein heeft inmiddels force majeure afgekondigd voor olie-exporten.
De Verenigde Staten hebben intussen extra veiligheidsmaatregelen genomen. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft niet-essentieel personeel en familieleden opgedragen Saoedi-Arabië te verlaten. Ook op meerdere andere diplomatieke posten in de regio is personeel teruggebracht.
Daarnaast breidde Israël de militaire operaties in Libanon verder uit. In de zuidelijke buitenwijken van Beiroet steeg maandag rook op na luchtaanvallen. Israël zei daarbij doelen te hebben aangevallen die gelinkt zouden zijn aan een financiële instelling van Hezbollah.
Volgens de meest recente cijfers zijn sinds het begin van de oorlog ten minste 1.230 mensen in Iran omgekomen, 397 in Libanon en 11 in Israël. Daarmee blijft het conflict zich verder uitbreiden, met toenemende gevolgen voor de veiligheid in het Midden-Oosten en de wereldeconomie.
