NAKS deelt kennis Black Heritage via voorstellingen

“Met De reis van ons Afro-Surinaams Erfgoed” willen wij de Afro-Surinaamse zangcultuur op een centrale en vernieuwende wijze presenteren. Waar de overdracht van dit culturele erfgoed doorgaans plaatsvindt via lezingen, dans of theater, hebben wij er ditmaal bewust voor gekozen om zang als primair medium in te zetten”, zegt Darrel Geldorp van NAKS.

Hij vertelt dat ieder lied binnen de Afro-Surinaamse traditie een specifieke functie en betekenis heeft. “Elk lied vertelt een verhaal en draagt historische, spirituele en maatschappelijke lagen in zich. Door middel van zang wordt niet alleen artistieke expressie geboden, maar ook kennisoverdracht gerealiseerd.” De zangvoorstelling geeft het publiek via muziek inzicht in de geschiedenis, waarden en belevingswereld van de gemeenschap.

“De zangcultuur is een van de vele cultuuruitingen die door de kracht en veerkracht van onze Afrikaanse voorouders behouden is gebleven en tot op heden wordt doorgegeven”, zegt hij. “Binnen deze traditie bestaat voor vrijwel iedere gebeurtenis een lied. Bij geboorte en rouw, bij vreugde en arbeid, bij ingrijpende ervaringen die blijvend in het geheugen gegrift staan – steeds wordt emotie, herinnering en geschiedenis omgezet in zang.” Muziek is daarbij de drager van identiteit, collectief geheugen en gemeenschapsvorming. Dit stuk is geregisseerd door Anthony Robinson.

De voorstellingen zijn in het bijzonder bedoeld voor jongeren en volwassenen met affiniteit voor zang, dans en theater, evenals liefhebbers van geschiedenis die deze op een interactieve en belevingsgerichte wijze willen ervaren, zegt Geldorp. Daarnaast zijn de producties relevant voor studenten, docenten, culturele werkers en erfgoedprofessionals die zich bezighouden met immaterieel cultureel erfgoed, identiteitsvorming en historische bewustwording. De organisatie wil met de voorstellingen zowel culturele verrijking als educatieve verdieping bieden door via kunst kennis over te dragen, reflectie en maatschappelijke dialoog te stimuleren.

“Toen wij door Stuart Rahan werden benaderd met het voorstel om een solovoorstelling over Papa Koenders te presenteren, hebben wij dit initiatief dan ook direct omarmd”, aldus Geldorp. “Papa Koenders geldt als een van de prominente Sranan-iconen en is opgenomen in de NAKS Sranan Iconen-kalender. Zijn betekenis voor de ontwikkeling, waardering en emancipatie van het Sranan Tongo en de Afro-Surinaamse identiteit is van grote historische waarde.”

Met “Mi Tongo Tru” over Papa Koenders wil NAKS de maatschappelijke bewustwording (awareness) over Papa Koenders vergroten. “Hij behoort tot de prominente Srananmannen uit het verleden die zich onvermoeibaar hebben ingezet om het Sranan Tongo een volwaardige en waardige plaats te geven binnen de Surinaamse samenleving.”

In deze productie van Rahan ziet het publiek de strijd, visie en bijdrage aan culturele emancipatie en taalbewustzijn van Koenders. Door zijn levenswerk opnieuw onder de aandacht te brengen, geeft NAKS eerbetoon aan zijn nalatenschap, maar wordt ook het belang van taal, identiteit en cultureel zelfbewustzijn opnieuw onderstreept.

Volgens Geldorp wordt het gedachtengoed van Papa Koenders in leven gehouden door het actief bevorderen en waarderen van het Sranantongo als volwaardige taal en drager van identiteit. Door het spreken, schrijven en onderwijzen van de eigen taal blijft zijn visie op culturele eigenwaarde en bewustwording actueel binnen de Surinaamse samenleving.

Taal wordt daarbij gezien als fundament van zelfrespect en historische verbondenheid. “Daarnaast leeft zijn gedachtegoed voort via kunst, cultuur en educatie. Theatervoorstellingen, zang- en dansproducties, lezingen en culturele projecten waarin Afro-Surinaamse geschiedenis en erfgoed centraal staan, dragen bij aan het doorgeven van zijn idealen. Door kunst in te zetten als middel voor bewustwording en dialoog, wordt zijn strijd voor emancipatie en culturele erkenning telkens opnieuw zichtbaar gemaakt.”

Ook de trots en culturele waardigheid die hij stimuleerde zijn manieren om zijn gedachtegoed levend te houden. Wanneer gemeenschappen hun erfgoed bewust koesteren, onderzoeken en doorgeven aan volgende generaties, wordt de kern van hun visie versterkt. Zo blijft de nalatenschap van Koenders niet alleen een historisch gegeven, maar een levende inspiratiebron voor heden en toekomst, benadrukt Geldorp.

Deze activiteiten zijn onderdeel van de NAKS Black Heritage Month. Deze is op 1 februari ingeluid met een keynote van Geldorp over het belang van de NAKS Black Heritage Month voor Afro-Surinamers. Daarna was er een lezingenweekend. De eerste dag was de lezing: Continuïteit vs Innovatie: Afro-Surinaams erfgoed als bron van identiteit en platform voor vernieuwing.

Vervolgd door een webinar verzorgd door Rachel Gefferie: Memre san na fu unu – Reviving the African Wisdom Practiced by Our Ancestors, en de laatste lezing tijdens het lezingenweekend was “De Beleving van Helderziendheid bij Afro-Surinaamse kinderen” van Ananka Kofi.

Na het lezingenweekend was er ook een drukbezochte lezing over De Para tijdens de slavernij, verzorgd door Alex van Stripiaan. Op 25 februari was er een lezing: Onze West-Afrikaanse voorouders komen niet allemaal uit Ghana; dit volgens het boek Het Winti-lied van Herman Snijders met de panelleden Harold Sijlbing, Elviera Sandie en Andre Mosis.

In Amerika en Engeland is de Black Heritage Month bekend. Die is 100 jaar terug begonnen als een Negro Week. Historicus Carter G. Woodson initieerde de Negro History Week in de Verenigde Staten in februari 1926. Als oprichter van de Association for the Study of Negro Life and History (ASALH) wilde hij de geschiedenis en bijdragen van zwarte Amerikanen erkennen en integreren in het onderwijs. Vijftig jaar later groeide de Negro Week, vanwege het grote succes en de maatschappelijke impact, uit tot de Black History Month. Reeds meer dan 75 jaar houdt NAKS zich bezig met het onderzoeken, documenteren en promoten van het Afro-Surinaamse erfgoed.

“Vanuit deze historische betrokkenheid kwam initiatiefnemer Anthony Robinson met het voorstel om een NAKS Black Heritage Month te organiseren, eveneens in de maand februari, aansluitend bij de internationale Black History Month. De gedachte achter dit initiatief is het herdenken en vieren van verworvenheden uit het verleden, maar ook het bewust reflecteren op de betekenis daarvan voor het heden en de toekomst”, legt Geldorp verder uit.

“Het doel is om de historische en culturele prestaties van de Afro-Surinaamse gemeenschap te vertalen naar hedendaagse kracht, bewustwording en ontwikkeling.” Daarbij staat voorop dat versterking van de Afro-Surinaamse gemeenschap bijdraagt aan de bredere maatschappelijke ontwikkeling van Suriname als geheel. Door erfgoed, identiteit en educatie centraal te stellen, wordt gewerkt aan een duurzame en inclusieve toekomst voor de gehele Surinaamse samenleving. ‘De reis van ons Afro-Surinaams Erfgoed’ vindt plaats op 28 februari en 1 maart. ‘Papa Koenders: Mi Tongo Tru’ is te zien van 2 tot en met 7 maart, met uitzondering van 5 maart. Kaarten zijn bij NAKS en enkele leden te koop.