De oorlog in het Midden-Oosten blijft zich uitbreiden, terwijl een diplomatieke doorbraak voorlopig uitblijft. De strijd, die inmiddels zijn derde week ingaat, concentreert zich vooral rond Iran, Israël en de Golfregio.
Volgens Reuters houden de Verenigde Staten vast aan militaire druk, terwijl Iran volhoudt dat het geen reden ziet om nu met Washington te onderhandelen. Intussen blijft de Straat van Hormuz grotendeels ontregeld, met grote gevolgen voor de wereldwijde energievoorziening.
De Amerikaanse president Donald Trump heeft in het weekend gedreigd met nieuwe aanvallen op Kharg Island, het belangrijkste Iraanse olie-exportknooppunt. Tegelijkertijd rekenen Amerikaanse functionarissen erop dat het conflict binnen enkele weken kan afnemen, mede om verdere economische schade door hoge olieprijzen te beperken. Iran wijst dat optimisme echter van de hand en zegt zich langdurig te kunnen verdedigen. Reuters meldt bovendien dat Teheran ontkent om een staakt-het-vuren of onderhandelingen te hebben gevraagd.
Pogingen van landen als Oman en Egypte om nieuwe gesprekken op gang te brengen hebben tot nu toe weinig opgeleverd. Volgens Reuters heeft Washington initiatieven voor een diplomatiek traject afgewezen, terwijl Iran als voorwaarde stelt dat Amerikaanse en Israëlische aanvallen eerst volledig moeten stoppen. Iraanse bronnen zeggen daarnaast dat ook compensatie onderdeel moet zijn van een eventuele regeling. Daarmee lijken de posities van beide kampen juist verder te verharden.
De economische impact van de oorlog wordt ondertussen steeds zichtbaarder. Het Internationale Energieagentschap (IEA) heeft aangekondigd dat meer dan 400 miljoen vaten olie uit noodreserves beschikbaar worden gesteld om de markt te stabiliseren. Die stap nadat ongeveer een vijfde van de mondiale olie- en gasstromen via de Straat van Hormuz is verstoord. Reuters meldde zondag dat olie rond de 100 Amerikaanse dollar per vat noteert.
Ook diplomatiek groeit de druk. De Franse president Emmanuel Macron heeft Iran zondag opgeroepen om aanvallen in de regio onmiddellijk te stoppen en de vrije doorgang in de Straat van Hormuz te herstellen. Volgens Macron is een nieuwe politieke en veiligheidsstructuur nodig om tot duurzame stabiliteit te komen. Daarmee wordt duidelijk dat Europese landen steeds nadrukkelijker proberen te voorkomen dat de oorlog nog verder overslaat naar andere delen van de regio.
Ondertussen blijft ook op andere fronten geweld aanhouden. In Gaza en op de Westelijke Jordaanoever zijn zondag volgens gezondheidsfunctionarissen 16 Palestijnen omgekomen bij Israëlische acties. Reuters omschreef het als een van de zwaarste dodentollen op één dag in weken tijd. Dat onderstreept dat de bredere crisis in het Midden-Oosten niet beperkt blijft tot de directe confrontatie rond Iran, maar meerdere brandhaarden tegelijk voedt.
Voorlopig wijst alles erop dat de oorlog in het Midden-Oosten niet snel via diplomatie zal worden beëindigd. Zolang militaire druk, vergeldingsacties en blokkades rond vitale zeeroutes aanhouden, zal de regio instabiel blijven en zullen ook de internationale economische gevolgen voelbaar zijn.
