President Simons houdt spoedberaad over vissterfte Boven-Saramacca

De vissterfte Boven-Saramacca staat donderdag 27 augustus centraal tijdens een spoedberaad op het Kabinet van de President, onder leiding van president Jennifer Simons. De regering bespreekt daar de resultaten van het onderzoek naar de verontreiniging van de Saramaccarivier en moet bepalen welke vervolgstappen noodzakelijk zijn.

Het milieuvoorval werd eind juni vastgesteld in de bovenloop van de Saramaccarivier, onder meer in de omgeving van de Moeroekreek. Grote aantallen dode vissen werden in en langs het watersysteem aangetroffen. De situatie zorgde direct voor onrust in nabijgelegen gemeenschappen, omdat bewoners voor verschillende dagelijkse activiteiten afhankelijk zijn van de rivier en de natuurlijke hulpbronnen in het gebied.

Aan het spoedberaad nemen vertegenwoordigers van de Nationale Milieu Autoriteit (NMA) en verschillende ministeries deel. Onder anderen de ministers van Olie, Gas en Milieu (OGM), Grondbeleid en Bosbeheer (GBB) en Natuurlijke Hulpbronnen (NH) zijn uitgenodigd. Ook andere betrokken instanties en deskundigen schuiven aan om de beschikbare onderzoeksgegevens gezamenlijk te beoordelen.

Onderzoek naar vissterfte Boven-Saramacca

De eerste onderzoeksresultaten die de NMA eind juni openbaar maakte, gaven nog geen definitief antwoord op de oorzaak van de vissterfte Boven-Saramacca. In de eerste wateranalyses werden geen verhoogde concentraties cyanide en kwik vastgesteld. Wel werden bij enkele andere waterkwaliteitsparameters verhoogde waarden gemeten, waaronder ijzer, aluminium, mangaan, zwevende stof en Chemical Oxygen Demand.

De NMA hield op basis van de eerste aanwijzingen rekening met verschillende mogelijke oorzaken. Een van de onderzochte scenario’s was een eenmalige, ongecontroleerde lozing van een chemische substantie. Ook mogelijke verontreiniging in verband met goudwinningsactiviteiten werd als onderzoekslijn meegenomen. De autoriteit benadrukte daarbij steeds dat voorbarige conclusies moesten worden vermeden zolang niet alle analyses waren afgerond.

Internationale ondersteuning voor aanvullende analyses

Het onderzoek naar de vissterfte Boven-Saramacca werd in juli verder uitgebreid. Er werden op meerdere locaties en met een hogere frequentie water en vismonsters genomen. De Nationale Milieu Autoriteit meldde dat daarbij internationale technische ondersteuning werd verkregen van de Pan American Health Organization en de World Health Organization.

Volgens de NMA moest die samenwerking bijdragen aan analyses volgens internationale criteria voor de bescherming van de volksgezondheid en het ecosysteem. Key News berichtte eerder dat internationale laboratoriumhulp was ingeschakeld voor specifieke analyses om meer duidelijkheid te krijgen over de precieze oorzaak.

De onderzoeksresultaten moeten duidelijk maken wat de vissterfte veroorzaakte en welke maatregelen nu nodig zijn.

Zorgen onder bewoners blijven groot

Later maakte minister Patrick Brunings van Olie, Gas en Milieu bekend dat delen van dode vissen naar Frankrijk zouden worden gestuurd voor forensisch onderzoek. De aanvullende analyses moesten een vollediger beeld geven van wat zich in het getroffen gebied heeft voorgedaan. Het spoedberaad van donderdag moet duidelijk maken welke resultaten uit deze onderzoeken inmiddels beschikbaar zijn.

Voor bewoners in het getroffen gebied is de uitkomst van groot belang. Na de eerste meldingen adviseerde de NMA om geen dode of zieke vis te eten of te verkopen en voorzichtig te zijn met het gebruik van rivierwater. In latere waarschuwingen werd bewoners afgeraden het rivierwater te gebruiken voor drinken, koken, baden, wassen of zwemmen zolang de veiligheid niet was vastgesteld.

Regering bespreekt mogelijke vervolgstappen

De vissterfte Boven-Saramacca heeft daardoor niet alleen een milieuvraagstuk blootgelegd, maar ook vragen opgeroepen over voedselveiligheid, volksgezondheid, toezicht en handhaving. Gemeenschappen langs de rivier willen vooral weten welke stof of gebeurtenis de vissterfte heeft veroorzaakt, of het water inmiddels veilig is en of er blijvende gevolgen zijn voor de visstand, natuur en leefomgeving.

Tijdens het spoedberaad zal naar verwachting worden gekeken naar de samenhang tussen de verschillende laboratoriumuitslagen en veldwaarnemingen. Daarbij is vooral van belang of de resultaten een duidelijke bron van de verontreiniging aanwijzen. Als uit het onderzoek blijkt dat menselijke activiteiten een rol hebben gespeeld, kunnen ook vragen over aansprakelijkheid, herstelmaatregelen en strengere controle aan de orde komen.

Resultaten kunnen bepalend zijn voor aanpak

De aanwezigheid van meerdere ministeries onderstreept dat de kwestie verder reikt dan alleen milieumonitoring. Natuurlijke hulpbronnen, grondbeleid, mogelijke mijnbouwactiviteiten, volksgezondheid en de bescherming van gemeenschappen kunnen allemaal onderdeel worden van het vervolgtraject. De regering zal daarom moeten bepalen welke instanties verantwoordelijk worden voor eventuele aanvullende onderzoeken, handhaving en communicatie met de bewoners.

De uitkomst van het onderzoek naar de vissterfte Boven-Saramacca kan ook bepalend zijn voor de vraag of aanvullende maatregelen in het gebied noodzakelijk zijn. Wanneer een concrete vervuilingsbron wordt vastgesteld, zal moeten blijken welke acties de regering en bevoegde autoriteiten ondernemen en hoe herhaling van een soortgelijk milieuvoorval moet worden voorkomen.

Pers om 11.00 uur geïnformeerd

Na afloop van het beraad wordt de pers om 11.00 uur geïnformeerd over de onderzoeksresultaten en de bevindingen die tijdens het overleg zijn besproken. Daarmee wordt op regeringsniveau een bredere beoordeling gegeven van het onderzoek dat sinds eind juni loopt. De toelichting moet vooral duidelijk maken of de oorzaak van de vissterfte inmiddels met voldoende zekerheid kan worden vastgesteld.

Ook zal aandacht uitgaan naar de vraag welke adviezen voor bewoners blijven gelden. Wanneer uit de onderzoeksresultaten blijkt dat het water en de vis weer veilig kunnen worden gebruikt, is duidelijke communicatie daarover noodzakelijk. Als risico’s blijven bestaan, zal de regering moeten aangeven welke beschermingsmaatregelen, ondersteuning en verdere monitoring voor de getroffen gemeenschappen worden ingezet.

Gemeenschappen wachten op duidelijkheid

De onderzoeksresultaten kunnen daarmee bepalend zijn voor de volgende fase in deze zaak. Bewoners van het Boven Saramaccagebied wachten al weken op duidelijkheid over de kwaliteit van hun leefomgeving en de veiligheid van de rivier. Zij willen daarnaast weten welke mogelijke gevolgen de gebeurtenis heeft voor hun voedselvoorziening en dagelijks gebruik van het gebied.

De persconferentie van donderdag moet duidelijk maken welke antwoorden het uitgebreide onderzoek naar de vissterfte Boven-Saramacca inmiddels heeft opgeleverd, welke maatregelen de regering noodzakelijk acht en welke vragen na maanden van onderzoek nog openstaan.