De regering wil in januari 2027 het Kali’na- en Lokono Gemeenschapsontwikkelingsfonds instellen als onderdeel van de uitvoering van het vonnis van het Inter-Amerikaans Hof voor de Rechten van de Mens. President Jennifer Simons heeft dit vrijdag 20 november bekendgemaakt tijdens een overleg met de Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname (VIDS). Na de instelling van het fonds moet ook de eerste tranche aan financiële middelen beschikbaar worden gesteld.
Het besluit volgt op gesprekken die de regering eerder deze week heeft gevoerd met adviseurs die deel uitmaken van de Commissie Grondenrechten. Voordat verdere stappen worden gezet, krijgt de VIDS de gelegenheid het voorstel met de aangesloten inheemse gemeenschappen te bespreken. Daarna zal de Presidentiële Werkgroep Decentralisatie en Grondenrechten opnieuw met de organisatie om de tafel gaan.
Het fonds moet bijdragen aan de uitvoering van het Kali’na- en Lokono-vonnis, waarin Suriname is opgedragen de rechten van de betrokken inheemse gemeenschappen te waarborgen. De uitspraak heeft onder meer betrekking op de erkenning van collectieve grondenrechten en maatregelen ter bescherming van hun woon- en leefgebieden.
Inheemse dorpen moeten profiteren van luchthavenontwikkeling
Tijdens het overleg op het Kabinet van de President kwam ook de geplande modernisering van de Johan Adolf Pengel International Airport aan de orde. Simons benadrukte dat de nabijgelegen inheemse dorpen moeten profiteren van de investeringen die met de luchthavenontwikkeling gepaard gaan.
Volgens het staatshoofd moeten investeerders eerst projecten realiseren die ten goede komen aan de gemeenschappen van Wit Santi, Hollandse Kamp, Mata en Cabenda. Daarbij denkt de president onder meer aan een opleidingsfaciliteit waar jongeren uit deze dorpen kunnen worden voorbereid op beroepen binnen de luchtvaartsector.
Ook benefit sharing, waarbij lokale gemeenschappen delen in de voordelen van economische activiteiten en investeringen, werd als mogelijkheid besproken.
Nog onduidelijkheid over bescherming woon- en leefgebieden
Naast de ontwikkeling van de dorpen stond het grondenrechtenvraagstuk centraal. Presidentieel adviseur voor Decentralisatie en Grondenrechten Edgar Dikan verklaarde dat de regering een traject heeft uitgezet dat in samenwerking met de inheemse gemeenschappen moet worden doorlopen.
Tijdens de bijeenkomst werd ook gesproken over de Wet Bescherming Woon- en Leefgebieden, waarover volgens de betrokken partijen nog onduidelijkheden bestaan. Simons heeft de bedoeling van de wet opnieuw toegelicht en benadrukt dat ergens een begin moet worden gemaakt met de bescherming van deze gebieden.
VIDS-voorzitter Muriel Fernandes erkende dat binnen de organisatie nog vragen bestaan over de wet. Volgens haar is het noodzakelijk dat de VIDS eerst volledig begrijpt wat de voorgestelde maatregelen inhouden, voordat deze aan de verschillende gemeenschappen kunnen worden uitgelegd.
Fernandes wees er bovendien op dat de besluitvorming binnen de inheemse gemeenschappen tijd vergt. De betrokkenheid van traditionele gezagsdragers, waaronder granmans, en de interne besluitvormingsprocedures van de VIDS maken uitgebreid overleg noodzakelijk.
Zowel Fernandes als Dikan benadrukte het belang van Free, Prior and Informed Consent (FPIC). Dit beginsel houdt in dat inheemse gemeenschappen vooraf, vrij en op basis van volledige informatie hun instemming moeten kunnen geven bij besluiten die hun rechten en leefomgeving raken.
Zorgen over riviervervuiling en aanwezigheid mennonieten
De VIDS bracht tijdens het gesprek ook andere problemen waarmee inheemse gemeenschappen worden geconfronteerd onder de aandacht van de president. Daarbij ging het onder meer om vissterfte als gevolg van riviervervuiling, de aanwezigheid van mennonieten en de behoefte aan verdere ontwikkeling van verschillende inheemse dorpen.
Fernandes kijkt positief terug op de ontmoeting met het staatshoofd. Volgens haar zullen de besproken onderwerpen eerst binnen de VIDS en de aangesloten gemeenschappen worden teruggekoppeld, waarna vervolggesprekken met de regering kunnen plaatsvinden.
De VIDS-voorzitter sprak de verwachting uit dat een goede samenwerking tussen de regering en de inheemse gemeenschappen kan bijdragen aan duurzame oplossingen voor de problemen waarmee de dorpen kampen.
Afgesproken is dat de Presidentiële Werkgroep Decentralisatie en Grondenrechten regelmatig overleg zal voeren met de VIDS. De werkgroep zal daarnaast periodiek verslag uitbrengen aan president Simons over de voortgang van het traject.






















