Inheemse gemeenschappen rondom Apoera organiseren een stille loop om te protesteren tegen de controversiële overeenkomst tussen Suriname en het Chinese bedrijf Chinalco. Zij stellen dat deze overeenkomst hun grondenrechten ernstig schendt en roepen politici op om de deal kritisch te herzien.
Inheemse gemeenschappen uit Apoera, Washabo en Section bereiden een stille protestmars voor, omdat ze bezorgd zijn over hun toekomst en hun landrechten. De aanleiding voor dit protest is de overeenkomst die de Surinaamse regering onlangs heeft getekend met het Chinese staatsbedrijf Chinalco.
Volgens verschillende lokale leiders en organisaties is deze overeenkomst strijdig met nationale en internationale verdragen over de rechten van inheemse en tribale gemeenschappen. Zij wijzen erop dat ze niet serieus geraadpleegd zijn voordat de overeenkomst werd ondertekend.
Met name het ontbreken van echte inspraak is voor veel mensen in het gebied een groot probleem. Hoewel Suriname internationaal heeft afgesproken dat voorafgaande, vrije en geïnformeerde toestemming (FPIC) verplicht is voordat projecten kunnen worden uitgevoerd in gebieden van inheemse bevolkingsgroepen, is dat in dit geval volgens hen duidelijk niet gebeurd.
De Vereniging van Inheemse Dorpshoofden van Suriname (VIDS) stelt nadrukkelijk dat er geen serieuze gesprekken met hen gevoerd zijn over de mogelijke gevolgen van de Chinalco-deal. Daarnaast benadrukt Lloyd Read, woordvoerder van het Inheemse Kollektief Suriname (IKSUR), dat de presidentiële commissie volledig voorbij is gegaan aan eerdere afspraken met de inheemse gemeenschappen.
Volgens hem zijn er bewust rechtstreeks gesprekken gevoerd met enkele lokale kapiteins, waardoor er een vertekend beeld is ontstaan van steun vanuit het gebied. Read noemt dit gedrag ronduit “schandelijk” en beschuldigt de regering ervan de afspraken rondom FPIC te misbruiken.
Gevaar voor soevereiniteit en zelfstandigheid Suriname
Read benadrukt verder dat deze overeenkomst gevolgen heeft die ver buiten het westelijke gebied van Apoera reiken. De overeenkomst voorziet erin dat maar liefst 228.000 hectare Surinaamse grond volledig in handen komt van Chinalco. Hierdoor verliest Suriname elke vorm van zeggenschap en controle over een strategisch belangrijke regio, die rijk is aan natuurlijke hulpbronnen. Dit betekent dat de regering haar nationale soevereiniteit deels uit handen geeft aan een buitenlandse entiteit.
Bovendien zijn er duidelijke aanwijzingen dat Chinalco plannen heeft om samen te werken met buurland Guyana voor het opzetten van een raffinaderij in Berbice. Dit kan ertoe leiden dat de Surinaamse economie helemaal geen voordeel haalt uit deze overeenkomst. Integendeel, de grote winsten en economische voordelen zouden uiteindelijk naar Guyana en China vloeien, terwijl Suriname achterblijft met lege handen.
Ook is er ernstige kritiek op de belastingvoordelen die Chinalco krijgt toegekend. Het bedrijf en zijn partners hoeven volgens de overeenkomst helemaal geen belasting af te dragen aan de Surinaamse staat. Dit is volgens critici bijzonder nadelig en discriminerend ten opzichte van lokale ondernemers, die wel verplicht zijn belasting te betalen. Lokale bedrijven worden hierdoor ernstig benadeeld en lopen het risico uit de markt gedrukt te worden.
Arbeidsplaatsen onzeker voor Surinaamse bevolking
Een ander zorgwekkend aspect van de overeenkomst betreft werkgelegenheid voor lokale inwoners. Volgens de overeenkomst mag Chinalco in de eerste drie jaar volledig met Chinese arbeiders werken. Pas daarna zou een zogenaamd ‘Surinamiseringsproces’ moeten plaatsvinden, maar hoe dit concreet vorm zal krijgen, staat nergens duidelijk beschreven. Critici waarschuwen dat het gebrek aan duidelijkheid ervoor kan zorgen dat ook na de eerste periode nauwelijks werkgelegenheid voor Surinaamse arbeiders zal ontstaan.
Lloyd Read roept daarom leden van De Nationale Assemblée (DNA) op om deze deal niet zomaar goed te keuren, maar kritisch en zorgvuldig te evalueren. Volgens hem is dit van essentieel belang, omdat het gaat om het welzijn van huidige en toekomstige generaties in Suriname. “Deze overeenkomst raakt niet alleen Apoera, maar zal ook gevolgen hebben voor heel Suriname,” aldus Read.
Onrust groeit door gebrek aan transparantie
De frustratie onder inheemse gemeenschappen wordt versterkt door het gebrek aan openheid vanuit de overheid. Hoewel de regering beweert dat er voldoende overleg is geweest, ervaren inheemse leiders en organisaties dit heel anders. De communicatie was volgens hen oppervlakkig en eenzijdig, waardoor zij zich genegeerd voelen en weinig vertrouwen meer hebben in beloftes van de regering.
De recente wijziging van de grondenrechtenwet door de regering zorgt eveneens voor extra spanningen. Maatschappelijke organisaties en activisten zien deze wijziging als een poging om sneller en gemakkelijker toegang te krijgen tot gebieden waar waardevolle grondstoffen aanwezig zijn, zonder rekening te houden met de rechten van inheemse volkeren. Deze aanpak staat haaks op internationale afspraken die juist bedoeld zijn om de rechten van deze gemeenschappen te beschermen.
Brede steun voor stille protestmars
Ondanks het rustige en vreedzame karakter van de geplande stille loop, wordt deze demonstratie breed gesteund door verschillende maatschappelijke en sociale organisaties. Zij zien het protest niet alleen als strijd voor lokale grondenrechten, maar ook als een belangrijk signaal dat de Surinaamse bevolking haar autonomie en soevereiniteit niet zomaar opgeeft.
De mars, die zal vertrekken vanuit Washabo naar Section en vervolgens Apoera nabij de haven, symboliseert eenheid onder inheemse gemeenschappen en hun vastberadenheid om gehoord te worden. Het doel van de demonstratie is om bewustzijn te creëren, zowel nationaal als internationaal, over de mogelijke rampzalige gevolgen van de Chinalco-deal.
Oproep aan politiek om in te grijpen
Met de protestmars hopen de gemeenschappen duidelijk te maken aan parlementariërs dat zij hun stem serieus moeten nemen. De demonstranten roepen de leden van DNA op om verantwoordelijkheid te nemen en deze overeenkomst grondig te heroverwegen voordat ze hun goedkeuring geven. Het belang van duurzame ontwikkeling en respect voor grondenrechten moeten volgens de demonstranten boven commerciële belangen staan.
De ontwikkelingen rondom de Chinalco-deal zullen ongetwijfeld nog lange tijd onderwerp van politieke en maatschappelijke discussie blijven in Suriname.
