Tot vier op de tien nieuwe gevallen van kanker wereldwijd zouden voorkomen kunnen worden, blijkt uit een nieuwe wereldwijde analyse van de World Health Organization en het International Agency for Research on Cancer.
In het onderzoek zijn 30 beïnvloedbare oorzaken in kaart gebracht, waaronder roken, alcoholgebruik, overgewicht, te weinig beweging, luchtvervuiling, uv-straling en – voor het eerst in een wereldwijde analyse – negen infecties die kanker kunnen veroorzaken.
De studie, die is gepubliceerd op 4 februari, Wereldkankerdag, schat dat 37 procent van alle nieuwe kankerdiagnoses in 2022 verband hield met vermijdbare oorzaken. Dat komt neer op ongeveer 7,1 miljoen gevallen wereldwijd.
Roken grootste vermijdbare oorzaak
Op basis van gegevens uit 185 landen en 36 kankertypen noemen de onderzoekers tabak de belangrijkste vermijdbare oorzaak van kanker. Roken zou verantwoordelijk zijn voor circa 15 procent van alle nieuwe gevallen. Infecties volgen met 10 procent, terwijl alcoholgebruik volgens de analyse 3 procent van de nieuwe kankerdiagnoses verklaart.
Drie kankersoorten – long-, maag- en baarmoederhalskanker – waren samen goed voor bijna de helft van alle vermijdbare kankergevallen bij mannen en vrouwen wereldwijd. Longkanker werd vooral gekoppeld aan roken en luchtvervuiling, maagkanker vooral aan een infectie met Helicobacter pylori, en baarmoederhalskanker in de meeste gevallen aan het humaan papillomavirus (HPV).
Grote verschillen tussen mannen en vrouwen en per regio
De last van vermijdbare kanker blijkt in de analyse aanzienlijk groter bij mannen dan bij vrouwen. Bij mannen zou 45 procent van de nieuwe kankerdiagnoses samenhangen met vermijdbare oorzaken, tegenover 30 procent bij vrouwen. Bij mannen speelt roken de grootste rol; bij vrouwen vallen infecties relatief zwaarder op, gevolgd door roken en een te hoge body mass index.
Ook regionaal lopen de percentages uiteen. Onder vrouwen varieert het aandeel vermijdbare kankers volgens de onderzoekers van 24 procent in Noord-Afrika en West-Azië tot 38 procent in Sub-Sahara Afrika. Bij mannen werd de hoogste last gezien in Oost-Azië (57 procent) en de laagste in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied (28 procent). De verschillen hangen volgens de analyse samen met uiteenlopende blootstelling aan risico’s, verschillen in beleid, sociaaleconomische ontwikkeling en de capaciteit van zorgsystemen.
Oproep tot gerichte preventie
De onderzoekers benadrukken dat preventie een grote impact kan hebben op het terugdringen van de wereldwijde kankerlast. Daarbij wijzen zij op maatregelen zoals stevig tabaksbeleid, alcoholregulering, vaccinatie tegen kankerveroorzakende infecties (zoals HPV en hepatitis B), betere luchtkwaliteit, veiligere werkomstandigheden en een omgeving die gezonde voeding en bewegen stimuleert.
Volgens de WHO en IARC vraagt dit om samenwerking tussen meerdere sectoren, waaronder gezondheid, onderwijs, energie, transport en arbeid. Het terugdringen van vermijdbare risico’s kan niet alleen het aantal kankerdiagnoses beperken, maar ook de druk op zorgsystemen en de langetermijnkosten verlagen.
