PAHO waarschuwt voor terugkeer polio ondanks 35 jaar zonder wilde poliovirus in Amerika’s

Volgens PAHO ligt de vaccinatiegraad in de Amerikaanse regio nog altijd onder de aanbevolen norm van 95 procent. Hoewel de vaccinatiecijfers zich geleidelijk herstellen van de terugval tijdens de COVID-19-pandemie, zijn nog niet alle kinderen voldoende beschermd tegen de besmettelijke ziekte.

In 2025 ontving 91 procent van de kinderen de eerste dosis van het geïnactiveerde poliovaccin (IPV), tegenover 86 procent in 2024. De vaccinatiegraad voor de tweede dosis steeg van 87 naar 89 procent, terwijl het percentage kinderen dat de derde dosis kreeg toenam van 85 naar 87 procent. In 2021 bedroeg dit laatste percentage nog 80 procent.

PAHO-directeur Jarbas Barbosa benadrukt dat de uitroeiing van het wilde poliovirus in de regio een belangrijke mijlpaal is, maar dat voortdurende waakzaamheid noodzakelijk blijft. “De uitroeiing van het wilde poliovirus in de Amerika’s is een van de grootste prestaties op het gebied van volksgezondheid in onze regio. Maar we mogen dit succes niet als vanzelfsprekend beschouwen”, stelt Barbosa.

Volgens hem blijft het risico op import van het virus bestaan zolang polio elders in de wereld voorkomt. Een hoge vaccinatiegraad en effectieve ziektebewaking zijn daarom essentieel om nieuwe besmettingen en uitbraken te voorkomen.

Van duizenden besmettingen naar een poliovrije regio

In 1975 werden in de Amerikaanse regio nog bijna 6.000 poliogevallen geregistreerd. Het laatste geval veroorzaakt door het wilde poliovirus werd op 23 augustus 1991 vastgesteld in Peru. Het ging om een niet-gevaccineerd kind van twee jaar dat blijvende verlamming opliep. Drie jaar later, in 1994, werd de Amerikaanse regio als eerste ter wereld officieel vrij verklaard van de overdracht van het wilde poliovirus. Deze prestatie werd bereikt door grootschalige vaccinatiecampagnes, uitbreiding van reguliere vaccinatieprogramma’s en intensieve samenwerking tussen landen en gezondheidsinstanties.

Poliovirus circuleert nog in Afghanistan en Pakistan

Ondanks de vooruitgang is polio wereldwijd nog niet volledig uitgeroeid. Afghanistan en Pakistan zijn momenteel de enige twee landen waar het wilde poliovirus nog endemisch voorkomt.

Volgens cijfers van het Global Polio Eradication Initiative (GPEI) waren op 20 oktober 2026 wereldwijd 48 gevallen van besmetting met het wilde poliovirus geregistreerd. Daarvan werden 42 gevallen vastgesteld in Afghanistan en zes in Pakistan.

PAHO waarschuwt dat het virus door internationaal reisverkeer opnieuw kan worden geïntroduceerd in landen waar de ziekte al jarenlang niet meer voorkomt. Vooral gemeenschappen met een lage vaccinatiegraad lopen risico op verspreiding.

Daarnaast zijn er zorgen over de capaciteit van landen om mogelijke poliogevallen tijdig op te sporen.

Gezondheidsautoriteiten houden gevallen van acute slappe verlamming nauwlettend in de gaten. Dit is een plotseling verlies van spierkracht dat verschillende oorzaken kan hebben, maar ook een belangrijk waarschuwingssignaal voor polio vormt.

In het afgelopen jaar registreerden landen in de Amerikaanse regio gemiddeld 0,85 gevallen van acute slappe verlamming per 100.000 kinderen jonger dan vijftien jaar. Daarmee blijft de regio onder de aanbevolen bewakingsnorm van minimaal één geval per 100.000 kinderen. Volgens PAHO wijst dit op de noodzaak om de opsporing en registratie van mogelijke besmettingen verder te verbeteren.

Polio kan blijvende verlamming veroorzaken

Polio is een zeer besmettelijke virusziekte die vooral kinderen jonger dan vijf jaar treft. Het virus kan het zenuwstelsel aantasten en binnen enkele dagen onomkeerbare verlamming veroorzaken. Van de patiënten die verlamd raken, overlijdt naar schatting 5 tot 10 procent doordat ook de ademhalingsspieren worden aangetast. Voor polio bestaat geen genezende behandeling. Vaccinatie biedt echter effectieve bescherming tegen de ziekte.

De wereldwijde strijd tegen polio begon in 1988 met de oprichting van de Global Polio Eradication Initiative. Destijds raakten jaarlijks naar schatting 350.000 kinderen verlamd door polio in meer dan 125 landen. Sindsdien is het aantal polio-gevallen wereldwijd met 99,9 procent afgenomen. Naar schatting zijn dankzij de internationale vaccinatie-inspanningen 20 miljoen mensen gevrijwaard gebleven van verlamming. Daarnaast zijn meer dan 1,5 miljoen levens gered.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) waarschuwt dat het uitblijven van volledige uitroeiing kan leiden tot een wereldwijde heropleving. In dat scenario zouden er binnen tien jaar opnieuw tot 200.000 poliogevallen per jaar kunnen voorkomen.

Oproep om vaccinaties bij kinderen te controleren

Ter gelegenheid van Wereld Poliodag benadrukt PAHO dat landen hun reguliere vaccinatieprogramma’s moeten versterken en ervoor moeten zorgen dat alle kinderen toegang hebben tot de aanbevolen vaccins.

Ook Suriname maakt deel uit van de Amerikaanse regio waarvoor de waarschuwing geldt. Het behoud van de poliovrije status is afhankelijk van blijvende vaccinatie-inspanningen en een goed functionerend systeem voor de vroegtijdige opsporing van mogelijke besmettingen.

PAHO roept ouders en verzorgers op om na te gaan of hun kinderen alle aanbevolen poliovaccinaties hebben ontvangen. Eventuele gemiste doses moeten volgens de organisatie zo spoedig mogelijk worden ingehaald.

Volgens de gezondheidsorganisatie kan de Amerikaanse regio haar historische prestatie alleen behouden wanneer landen blijven investeren in vaccinatie, ziektebewaking en internationale samenwerking.