De spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran blijven hoog, maar een nieuwe Amerikaanse aanval op Iran is voorlopig uitgesteld. President Donald Trump maakte bekend dat een grootschalige militaire actie, die voor dinsdag was gepland, is aangehouden na overleg met leiders van verschillende Golfstaten.
Volgens Trump hebben Qatar, Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten hem gevraagd de aanval niet door te zetten, omdat er volgens hen zicht is op een overeenkomst die ook voor de Verenigde Staten aanvaardbaar zou zijn. De Amerikaanse president benadrukte daarbij dat Iran volgens hem geen kernwapens mag krijgen.
Tegelijk waarschuwde Trump dat de Verenigde Staten klaarstaan om alsnog “op elk moment” over te gaan tot een grootschalige aanval als er geen aanvaardbare deal komt. Een hoge Iraanse militaire commandant heeft Washington op zijn beurt gewaarschuwd geen nieuwe “strategische fouten” te maken.
Angst voor escalatie in Golfregio
De terughoudendheid van de Golfstaten hangt samen met de vrees voor Iraanse vergeldingsacties. Iran beschikt volgens veiligheidsanalisten nog altijd over drones en raketten waarmee het doelen in buurlanden kan treffen. Daarbij wordt onder meer gedacht aan luchthavens, petrochemische installaties en ontziltingsinstallaties, die in de Golfregio van groot belang zijn voor de drinkwatervoorziening.
De oorlog heeft inmiddels ook gevolgen voor de wereldeconomie. Iran houdt de Straat van Hormuz onder controle en heeft de belangrijke vaarroute feitelijk afgesloten. Via deze zeestraat wordt naar schatting ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie- en lng-handel vervoerd. De situatie heeft eerder geleid tot sterke schommelingen op de oliemarkt en zorgen over hogere transport- en energiekosten.
Onderhandelingen via bemiddelaars
Iran stelt dat het heeft gereageerd op een recent Amerikaans voorstel en dat de gesprekken via Pakistaanse bemiddelaars worden voortgezet. Volgens Iraanse media heeft Washington tot nu toe geen concrete concessies gedaan. De Iraanse eisen zouden onder meer bestaan uit een onmiddellijk einde aan de oorlog op alle fronten, het stopzetten van de Amerikaanse blokkade van Iraanse havens en garanties dat Iran niet opnieuw zal worden aangevallen. Ook zou Teheran compensatie willen voor oorlogsschade en de eigen zeggenschap over de Straat van Hormuz benadrukken.
Washington zou op zijn beurt voorwaarden hebben gesteld, waaronder het beperken van het Iraanse nucleaire programma. De Verenigde Staten en Europese bondgenoten beschuldigen Iran er al langer van uranium te verrijken met het oog op kernwapens. Iran ontkent dat en houdt vol dat het nucleaire programma uitsluitend vreedzame doelen dient.
Politieke druk op Trump neemt toe
De aankondiging van Trump komt op een moment waarop de oorlog in Iran in de Verenigde Staten steeds minder populair lijkt te worden. Uit een recente peiling van The New York Times en Siena zou blijken dat een meerderheid van de Amerikaanse kiezers de oorlog met Iran als een verkeerde beslissing ziet.
Trump zei later tegen verslaggevers dat de nieuwe gesprekken een positieve ontwikkeling kunnen zijn, maar dat nog moet blijken of ze daadwerkelijk tot een resultaat leiden. Volgens hem zou hij liever tot een akkoord komen zonder Iran te bombarderen.
