Caribisch gebied vreest dubbele klap door oorlog en mogelijk El Niño

Zes weken nadat de oorlog in het Midden-Oosten uitbrak, worden de gevolgen steeds duidelijker voelbaar in het Caribisch gebied. Dat blijkt uit een analyse van de Verenigde Naties / UN News, opgesteld in samenwerking met het World Food Programme (WFP) en met klimaatinformatie van de World Meteorological Organization (WMO).

Volgens VN-onderzoekers heeft vooral de crisis rond de Straat van Hormuz geleid tot een grote schok in de wereldhandel. De verstoring van scheepvaartroutes, hogere verzekeringskosten en duurdere brandstof behoren volgens hen tot de belangrijkste oorzaken. De situatie wordt omschreven als een van de grootste handelsverstoringen sinds de coronapandemie en de Russische invasie van Oekraïne in 2022.

De analyse stelt dat vooral huishoudens met lage inkomens de gevolgen zullen voelen. Eerder dit jaar steeg de olieprijs tot boven de 114 Amerikaanse dollar per vat. Dat werkte door in transportkosten, elektriciteit, voedselprijzen en andere basisuitgaven.

Importafhankelijkheid maakt regio kwetsbaar

Veel Caribische landen zijn sterk afhankelijk van geïmporteerd voedsel en brandstof. Daardoor worden prijsstijgingen op de wereldmarkt sneller merkbaar in de lokale economie. Volgens de onderzoekers voelen gezinnen in de regio de druk daardoor relatief snel in hun dagelijkse uitgaven.

Hoewel er inmiddels sprake is van een fragiel staakt-het-vuren, blijft de onzekerheid volgens de opstellers van het rapport groot. Zij waarschuwen dat de Caribische regio, juist door haar importafhankelijkheid, weinig ruimte heeft om nieuwe prijsschokken op te vangen.

Sinds 2018 zijn voedselprijzen in delen van de regio al met 55 tot 60 procent gestegen. Daardoor ligt voedselonzekerheid nog steeds boven het niveau van vóór de coronapandemie. Nieuwe prijsstijgingen kunnen volgens deskundigen veel gezinnen verder in de problemen brengen.

Dreiging van droogte en mislukte oogsten

Naast de economische druk is er ook toenemende bezorgdheid over het klimaat. Deskundigen wijzen op een kans van ongeveer 60 procent dat El Niño zich dit jaar ontwikkelt. Voor het Caribisch gebied kan dat leiden tot hittegolven, droogte en tegenvallende oogsten.

Landen als Belize, Guyana, Suriname, Jamaica en Trinidad en Tobago worden genoemd als gebieden waar een sterke El Niño kan zorgen voor ernstige droge perioden. Dat kan gevolgen hebben voor landbouwproductie, waterbeschikbaarheid en voedselvoorziening.

In Belize bereiden autoriteiten zich al voor op mogelijke droogte. Ook boeren in andere delen van de regio vrezen kleinere oogsten door minder regen en hogere temperaturen. Kleine landbouwers en vissers lopen extra risico, omdat zij tegelijk te maken krijgen met hogere brandstofkosten en verslechterende weersomstandigheden.

Kwetsbare gezinnen onder druk

Voor huishoudens met lage inkomens kunnen de gevolgen zwaar zijn. Voedsel en transport nemen een groot deel van hun maandelijkse uitgaven in beslag. Zelfs beperkte prijsstijgingen kunnen ertoe leiden dat gezinnen maaltijden overslaan, kiezen voor goedkoper maar minder voedzaam voedsel, of schulden maken.

De regio is de afgelopen jaren bovendien meerdere keren getroffen door natuurrampen. Orkanen, waaronder Beryl in 2024 en Melissa in oktober vorig jaar, hebben volgens de onderzoekers de weerbaarheid van veel gezinnen verzwakt. Daardoor kunnen nieuwe prijsstijgingen of mislukte oogsten sneller leiden tot een bredere crisis.

Komende maanden worden bepalend

Experts waarschuwen dat de komende maanden cruciaal zijn. Zonder snelle maatregelen om markten te stabiliseren, inkomens te ondersteunen en lokale voedselproductie te beschermen, kan het Caribisch gebied verder afglijden in een combinatie van hoge prijzen, klimaatschokken en toenemende voedselonzekerheid.

Volgens de onderzoekers kan de schade ook blijven doorwerken als de internationale situatie verbetert. De vrees bestaat dat de regio gevangen raakt in een terugkerende cyclus van stijgende kosten, klimaatproblemen en groeiende druk op kwetsbare huishoudens.