De Amerika’s beschikken over effectieve middelen om hiv terug te dringen, maar miljoenen mensen bereiken preventie, testen en behandeling nog te laat. PAHO waarschuwt dat ongelijkheid en beperkte toegang de regionale hivbestrijding blijven vertragen.
De Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie waarschuwt dat de hivbestrijding in Noord Amerika, Latijns Amerika en het Caribisch gebied op een beslissend punt staat. Tijdens de internationale aidsconferentie AIDS 2026 in Rio de Janeiro, Brazilië, zei PAHO directeur Jarbas Barbosa dat de medische middelen beschikbaar zijn, maar nog niet iedereen bereiken.
Volgens Barbosa beschikken landen over effectieve preventie, snelle diagnostiek en krachtige behandelingen. Het gaat onder meer om orale PrEP, langwerkende injecteerbare PrEP, hivzelftesten, snelle testen en antiretrovirale medicatie. Deze instrumenten kunnen nieuwe besmettingen voorkomen en mensen met hiv helpen om lang en gezond te leven.
De grote uitdaging is volgens PAHO niet langer het ontbreken van kennis of technologie. Het probleem zit vooral in ongelijke toegang, late diagnoses, stigma, onvoldoende continuïteit van zorg en verschillen tussen landen en bevolkingsgroepen. Voor Suriname is deze waarschuwing direct relevant, omdat het land deel uitmaakt van het Caribisch gebied en eveneens werkt aan betere preventie, vroegtijdige opsporing en behandeling.
Hivbestrijding vraagt om bredere toegang
De regionale vooruitgang is duidelijk zichtbaar. Het aantal aidsgerelateerde sterfgevallen in Latijns Amerika en het Caribisch gebied daalde tussen 2010 en 2025 met 46 procent. Alleen al in 2024 voorkwam toegang tot antiretrovirale behandeling naar schatting 117.000 sterfgevallen. Ook het gebruik van PrEP nam sterk toe, van ongeveer 35.000 mensen in 2020 tot meer dan 326.000 in 2025.
Toch blijven de achterstanden groot. Ongeveer een op de drie nieuwe hivdiagnoses in Latijns Amerika en het Caribisch gebied wordt nog steeds in een laat stadium gesteld. Daarnaast ontvangen bijna 900.000 mensen die met hiv leven geen behandeling. Daardoor lopen zij meer risico op ernstige ziekte, overlijden en verdere overdracht van het virus.
Late diagnose blijft levens kosten
PAHO wijst erop dat tijdige opsporing van groot belang is. Mensen kunnen jarenlang met hiv leven zonder duidelijke klachten, terwijl het virus het afweersysteem aantast. Wanneer een diagnose pas in een vergevorderd stadium wordt gesteld, is de kans groter dat patiënten ook te maken krijgen met andere ernstige infecties.
Tuberculose blijft volgens de gezondheidsorganisatie de belangrijkste doodsoorzaak onder mensen met vergevorderde hiv. Daarom pleit PAHO voor een geïntegreerde aanpak, waarbij hivzorg wordt verbonden met diensten voor tuberculose, virale hepatitis en seksueel overdraagbare aandoeningen. Zo kunnen patiënten sneller worden getest, behandeld en gevolgd.
De middelen bestaan, maar toegang bepaalt of levens werkelijk worden gered.
Suriname heeft eigen zorgpunten
De regionale boodschap sluit aan op zorgen die eerder in Suriname zijn geuit. Volgens eerdere berichtgeving van Key News leefden er in 2024 naar schatting 7.900 mensen met hiv in Suriname. Ruim 3.700 van hen zouden hun status niet kennen, waardoor testen en vroege begeleiding belangrijke aandachtspunten blijven.
Die Surinaamse cijfers laten zien dat internationale vooruitgang niet automatisch betekent dat iedere gemeenschap wordt bereikt. Mensen kunnen testen of behandeling uitstellen door schaamte, angst voor discriminatie, afstand tot zorginstellingen of gebrek aan betrouwbare informatie. Vooral jongeren, mannen en mensen in moeilijk bereikbare gebieden kunnen daardoor buiten beeld blijven.
Nieuwe regionale alliantie voor 2030
Om de hivbestrijding te versnellen, heeft PAHO tijdens AIDS 2026 de Alliance for HIV Elimination in the Americas gelanceerd. Dit platform moet overheden, gemeenschappen, internationale organisaties, onderzoekers, ontwikkelingspartners en bedrijven nauwer laten samenwerken. Het doel is om hiv uiterlijk in 2030 niet langer een bedreiging voor de volksgezondheid te laten zijn.
Daarnaast werkt PAHO aan een wetenschappelijk raamwerk waarmee landen hun voortgang kunnen meten en resterende tekortkomingen kunnen vaststellen. De organisatie benadrukt dat politieke steun, duurzame financiering en samenwerking met maatschappelijke organisaties noodzakelijk zijn. Landen in Latijns Amerika en het Caribisch gebied financieren volgens PAHO inmiddels 92 procent van hun hivprogramma’s met eigen middelen.
Preventie moet mensen daadwerkelijk bereiken
Barbosa waarschuwde dat financiële druk, veranderende politieke prioriteiten en hardnekkige ongelijkheid eerder behaalde resultaten kunnen bedreigen. Innovatie heeft volgens hem pas betekenis wanneer mensen er daadwerkelijk gebruik van kunnen maken. Dat vraagt om betaalbare medicatie, laagdrempelige testmogelijkheden, betrouwbare voorlichting en zorg zonder discriminatie.
Voor Suriname betekent dit dat de hivbestrijding niet alleen binnen ziekenhuizen en klinieken kan plaatsvinden. Scholen, buurten, maatschappelijke organisaties, media en lokale gemeenschappen hebben eveneens een rol. Open communicatie over preventie, testen, PrEP en behandeling kan helpen om stigma te verminderen en mensen eerder naar passende zorg te begeleiden. De volledige regionale oproep en de aangekondigde initiatieven zijn te vinden bij de Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie.
