Er ligt opnieuw een plan om de kleinschalige goudsector te ordenen. President Jennifer Simons kreeg op 29 oktober een presentatie over registratie, hogere staatsinkomsten, minder kwikgebruik en betere controle. Doelen waar wij achter staan.

Maar voor wie de ontwikkelingen in de goudsector volgt, klinkt dit bekend. Suriname begint namelijk niet vandaag met de ordening van deze sector.

Vijftien jaar ordeningsbeleid: wat is er bereikt?

In 2011 werd de Commissie Ordening Goudsector (OGS) in het leven geroepen. Registratie, begeleiding en ondersteuning van goudzoekers stonden toen al op de agenda. Vijftien jaar later mag de samenleving weten wat daarvan terecht is gekomen.

Heeft de nieuwe werkgroep gesproken met de mensen die deze werkzaamheden hebben uitgevoerd? Zijn hun registraties, rapporten en ervaringen verzameld? Wat is bereikt, waar is de uitvoering tekortgeschoten en waarom?

Het bericht over de presentatie van de werkgroep maakt dat niet duidelijk.

Dat had juist de eerste opdracht moeten zijn: onderzoeken wat er al ligt, wat het heeft gekost en wat het heeft opgeleverd. Pas vanuit die kennis kan worden onderbouwd hoe het anders moet.

Kwikvrije goudwinning stond in 2011 al op de agenda

Ook kwikvrije goudwinning is geen nieuwe ontdekking. Van 13 tot en met 15 oktober 2011 werd bij de Kamer van Koophandel en Fabrieken (KKF) de goudbeurs Go for Gold gehouden, waar milieuvriendelijke winningstechnieken centraal stonden.

Toen al werd een overgang naar een georganiseerde, kwikvrije goudsector aangekondigd.

Ik was ook bij die beurs aanwezig. Ook voor de redactie van TFD zijn de huidige aankondigingen dus herkenbaar.

Door de jaren heen volgden bezoeken met OGS, ministers en de Franse ambassadeur, waaronder een vlucht om de situatie vanuit de lucht te bekijken. Daarbij zijn regelmatig vragen gesteld over de aanpak, de voortgang en de resultaten.

Demonstratieproject in Brokopondo: wat is ervan terechtgekomen?

Op 19 april 2024 was TFD opnieuw aanwezig, ditmaal in Compagniekreek, in het district Brokopondo. Daar werd een demonstratiesite voor kwikvrije goudwinning officieel geopend, met onder andere een schudtafel en een centrifuge.

Gracia Emanuel was aanwezig als waarnemend minister van Natuurlijke Hulpbronnen, namens David Abiamofo. Minister Marciano Dasai van Ruimtelijke Ordening en Milieu stelde symbolisch de schudtafel in werking.

Journalisten kregen uitleg over technieken waarmee meer goud zou kunnen worden teruggewonnen tegen lagere productiekosten. Ook werd een trainingscentrum in Brownsweg officieel geopend.

Er waren dus al apparatuur, demonstraties en voorzieningen om mijnbouwers op te leiden.

Maar wat hebben die opgeleverd?

Hoeveel goudzoekers zijn getraind en hoeveel van hen gebruiken de technieken daadwerkelijk? Werken de installaties nog? Wie beheert ze? Hoeveel geld is eraan besteed?

Waar blijven de evaluaties en financiële verantwoording?

Deze kritiek komt voort uit jarenlange betrokkenheid en terugkerende vragen.

TFD heeft over de genoemde initiatieven geen openbare evaluatie en financiële eindverantwoording kunnen inzien. De nieuwe werkgroep geeft die antwoorden ook niet.

Wij zeggen niet dat er niets bereikt is. Maar het betekent wel dat wij niet kunnen controleren wat het allemaal heeft opgeleverd.

Waarom worden opnieuw proefprojecten aangekondigd zonder eerst openbaar te maken wat de vorige hebben opgeleverd? Wat wordt onderzocht dat nog niet bekend is? Welke problemen uit eerdere projecten worden nu opgelost?

Waarom opnieuw een werkgroep?

Ook moet duidelijk worden waarom opnieuw een werkgroep nodig is.

Welke taken blijven bij OGS of de bestaande ordeningsorganisatie? Wie bewaart de verzamelde kennis en zorgt ervoor dat een volgende regering voortbouwt op het werk dat er al ligt?

Zonder duidelijke antwoorden krijgen we dezelfde aanpak, maar dan in een ander jasje. Dan krijgt de samenleving opnieuw een presentatie, terwijl de verantwoording over eerdere beloften uitblijft.

Eerst verantwoording, dan nieuwe plannen

Laat de werkgroep daarom eerst duidelijk maken wat in de afgelopen jaren is gedaan, wat het heeft gekost, wat het heeft opgeleverd en waar het is vastgelopen.

Maak dat openbaar. Onderbouw vervolgens wat anders moet.

Na vijftien jaar ordeningsbeleid is dat geen onredelijke eis. Het is de basis voor verantwoord bestuur.

In deel 2: Wie gaat dit uitvoeren, met welke bevoegdheden en tegen welke kosten? En welke kritische vragen heeft de president gesteld?