Aloysius Koendjbiharie, arts bij de Regionale Gezondheidsdienst (RGD), vraagt dringend aandacht voor de hiv-situatie in Suriname. Op basis van de meest recente data van UNAIDS en het Nationaal Aids Programma (NAP) leefden er in 2024 naar schatting ongeveer 7.900 mensen met hiv in Suriname. In hetzelfde jaar werden ruim 50.000 hiv-testen afgenomen.
Toch is, volgens Koendjbiharie, een groot deel van de hiv-populatie niet geregistreerd of niet op de hoogte van de eigen status. Naar schatting gaat het om 47% van de dragers, wat neerkomt op ruim 3.700 mensen. “Mensen leven met het virus, maar ze weten het niet en ze zijn niet bewust, omdat ze niet gaan testen. Vooral bij mannen; we houden niet van testen, we gaan niet naar de dokter”, zegt de arts in een vraaggesprek met de Communicatie Dienst Suriname (CDS). Van de geschatte 7.900 mensen met hiv zouden er ongeveer 4.200 bekend zijn bij instanties.
Late diagnoses en hogere zorgdruk
Koendjbiharie stelt dat lage testbereidheid bijdraagt aan diagnoses in een laat stadium. In de chronische fase kunnen geïnfecteerden weinig tot geen klachten ervaren, terwijl het virus de weerstand aantast en overdracht naar anderen kan plaatsvinden zonder dat men het doorheeft. Wanneer patiënten zich pas melden met klachten, bevinden zij zich volgens de arts vaak al in de aidsfase.
Mannen blijven vaker uit beeld
Volgens gegevens waar de RGD-arts naar verwijst, worden mannen vaker laat gediagnosticeerd dan vrouwen: 11 op de 25 mannen tegenover 6 op de 25 vrouwen. De leeftijdsgroep 15 tot 34 jaar laat daarnaast de meeste nieuwe registraties zien.
Stigma remt testen en behandeling
Suriname werkt toe naar de internationale 95-95-95-doelen voor 2030, maar de huidige cijfers blijven achter. Volgens Koendjbiharie is slechts 53% van de geschatte hiv-populatie bekend met de eigen status. Van die groep is 78% op medicatie, en bij 91% is het virus onderdrukt. Stigma en gebrek aan steun vanuit de omgeving noemt hij als belangrijke factoren waardoor mensen afhaken bij behandeling.
Preventie en educatie
De RGD zet in op gedragsverandering en vroegtijdige voorlichting, onder meer op scholen. Koendjbiharie wijst erop dat naast seksueel risicogedrag ook sociaaleconomische omstandigheden een rol kunnen spelen. Hij adviseert jongeren nadrukkelijk om hun school af te maken, om economische afhankelijkheid en daarmee risico’s op ‘sex exchange’ te verkleinen.
Oproep tot gezamenlijke aanpak
De arts roept de samenleving op om hiv-testen laagdrempelig te benaderen en preventie serieus te nemen. “Mijn boodschap zou zijn: test op hiv je bloed. Loop overal met condooms. We moeten samenwerken om te zorgen voor gezonde mensen in een gezond Suriname”, aldus Koendjbiharie. Ook pleit hij voor meer saamhorigheid: “Ten eerste ben ik mens, ten tweede Surinamer. En pas op de derde plaats ga ik kijken tot welke etnische groep in behoor. We hebben elkaar nodig”.
