Onvermijdelijk was min of meer het gevoel dat opkwam toen ik door lokale en internationale nieuwsheadlines ging deze week. Bijna overal zijn kiezers teleurgesteld in of ontevreden over de leiders die ze kiezen.
Deze groeiende teleurstelling zou ook de motor zijn achter de wereldwijde opmars van autoritaire, dictatoriale figuren, die deze sentimenten gebruiken om democratisch aan de macht te komen om vervolgens dezelfde democratie uit te hollen of op te heffen.
Steeds luider wordt gewaarschuwd dat veel democratieën onder druk staan en dat de vernietiging van belangrijke vrijheden van miljarden mensen dreigt. Ik kon niet voorkomen dat een stemmetje, achter in mijn gedachten me aanspoorde om, al is het maar voor een keer, te delen wat ik al zo lang wil zeggen en ook relevant is voor Suriname.
Ik doe het zo: stel je een voor, er komt een nieuwe vliegmaatschappij op de markt. Die biedt tickets aan, die gemiddeld 60 procent goedkoper zijn dan die van alle concurrenten. Een retourticket Paramaribo-Amsterdam bijvoorbeeld kost slechts 300 euro. Geweldig toch? Maar er is wel een haakje.
Deze vliegmaatschappij geeft eerlijk aan dat hun tickets zo goedkoop zijn, omdat er geen bakken geld worden uitgegeven aan peperdure psychologische testen en andere medische onderzoeken voor piloten en overig personeel. De vraag: “zou u ervoor kiezen om met deze maatschappij te vliegen?”
Bijna eenieder die ik deze vraag stelde, gaf als antwoord: ‘Nee’. Vervolgens stelde ik al deze personen een tweede vraag: “Waarom ben je bereid te stemmen op en macht te geven aan personen die niet psychologisch onderzocht zijn, om na te gaan of ze geestelijk wel in orde zijn en vertrouwd kunnen worden met macht en het welzijn en de veiligheid van het volk?” En weet je wat? Iedereen die ik deze vraag stelde zat me uiteindelijk met een mond vol tanden of een domme grijns aan te staren.
Psychologische onderzoeken zijn wereldwijd een cruciaal onderdeel van het maatschappelijk verkeer. Overal worden degenen die bijvoorbeeld piloot, arts, politieagent, militair of verpleegkundige willen worden op een of ander moment psychologisch getest en/of medisch onderzocht. Bij bijna elke strafzaak i.v.m. zedendelicten, halsmisdrijven en andere ernstige geweldsmisdrijven, is een psychologisch onderzoek van verdachten steevast een onderdeel van het dossier.
Niet lang geleden keek ik mee toen een kennis online solliciteerde voor een parttime job bij een callcenter. Zonder dat de sollicitant het door had, werd die psychologische getest. Let wel, het was voor een parttime job bij een callcenter! Op alle niveaus en binnen alle domeinen van moderne samenlevingen zijn psychologische tests de normaalste zaak geworden.
Maar kijk eens over de hele wereld: in geen enkel land, letterlijk nergens, eisen kiezers dat hun presidentskandidaten of regeringsfunctionarissen psychologisch onderzocht worden, voor dat die aan de macht komen. Degenen met macht kunnen ontwikkeling brengen of armoede veroorzaken, aan een vredige samenleving bouwen of vernietigende verdeeldheid zaaien, waardevolle vrijheden waarborgen of verstikkende onderdrukking toepassen. En ze worden alleen op basis van ‘halleluja prijs hem/haar’ gekozen en macht gegeven. Krankzinnig!
Niemand eist een onderzoek om te vermijden dat zij, die aan de macht komen, een gevaar kunnen vormen voor ons, de kiezers, burgers, gewone mensen. Hoe in vredesnaam kunnen wij nog verbaasd zijn dat het wereldwijd zo slecht gaat met de democratie? Als er overal wordt getest op gespuis, troep en rotzooi, behalve op een specifieke plek, waar gaan uiteindelijk de onwenselijkheden tevoorschijn komen? Natuurlijk op de plek waar er NIET getest wordt.
Neem de verkiezingsstrijd in de VS. Donald Trump, kandidaat namens de republikeinen, heeft op alle mogelijke manieren laten zien dat hij een gevaarlijke, narcistische leeghoofd is, die bereid is de wereld in brand te steken om zijn ego vijf minuten te strelen. Hij heeft ook onomwonden aangegeven dat hij, als hij weer president wordt, een autoritair bewind wil voeren.
Bijna de helft van de meer dan 300 miljoen Amerikanen loopt weg met Trump en behandelt hem als een messias. Hoe kan het in 2024 nog dat iemand als Trump weer in de positie is de machtigste man op aarde te worden, zonder dat ooit psychologisch is nagegaan of hij wel de last van macht kan dragen?
Wetenschappers hebben ons tal van instrumenten geschonken om ons in te dekken tegen een heleboel ellende. Waarom is er in geen enkel land wetgeving, die kandidaat regeringsfunctionarissen verplicht zich te onderwerpen aan een stevig psychologisch onderzoek? Het zou daarbij ook niet verkeerd zijn te eisen dat degenen, die hebben bewezen de grootste vernietigers van mensen en welvaart voort te brengen, ook het strengst getest moeten worden.
Wie weigert dat te doen – dat mag – zou voor het leven uitgesloten moeten worden van het bekleden van bepaalde publieke functies. Zou het niet de belangrijkste taak van de VN moeten zijn om landen aan te sporen zo snel als mogelijk zulke wetgevingen te creëren? De leider van een land kan een oorlog starten tegen een ander land met gevolgen voor de halve wereld. Poetin bewijst dat weer.
Overal worden regelmatig op basis van psychologische onderzoeken gevaarlijke misdadigers permanent weggestopt, om de maatschappij te beschermen. Maar tegen leiders, die oorlogen beginnen, armoede en hongersnood brengen, massaslachtingen organiseren, klimaatverandering negeren, makkelijk en doorlopend liegen, aanzetten tot haat en martelingen en zonder gewetenswroeging van het volk stelen, hebben wij ons in 2024, nergens en op geen enkele manier beschermd. Sterker nog, we blijven ze bejubelen alsof ze rechtstreeks uit de hemel zijn afgedaald.
Wereldwijd de democratie onder druk? Kis’ un moi!
