Een theatervoorstelling in de woonkamer van een doodgewoon gezin. Dat is wat toeschouwers zich kunnen inbeelden bij de wijkvoorstellingen van Geyersvlijt: 1 Deur Verder. Acteurs hebben vier dagen als ‘adoptiekind’ doorgebracht bij een gezin dat onbekend voor ze was.
Majenka Dominie van Stibula en Gilbert Filé van NAKS hebben uit liefde voor theater ervoor gekozen om voor dit nieuwe concept te gaan. Voor Moyra Leysner van OnStage was het concept niet helemaal onbekend. “Op mijn 6e heb ik een soortgelijk project meegemaakt in Nederland. Dan heb ik het over bijna 23 jaar geleden. Ik kan me herinneren dat ik door een wijk liep en in verschillende huizen kwam met verschillende bevolkingsgroepen.” Zij ervaart het als een eer om zoveel jaren later aan een dergelijk project in Suriname mee te doen.
Sommige van de acteurs moesten wennen aan het idee om als adoptiekind bij onbekenden te verblijven. “Ik ga doorgaans niet bij anderen thuis en omgekeerd ook niet”, zegt Dominie. “Wi oso is een plek die ik niet kende en elke dag, elk gesprek en elke ervaring was een leerrijk moment voor mij”, zegt acteur Vurnun Sordam. En dat is precies een van de bedoelingen van deze vorm van theater, naar het format van Adelheid Roosen.
Maggie Schmeitz, directeur van Stichting Ultimate Purpose, legt uit dat het de bedoeling is dat mensen meer in gesprek met elkaar gaan. “Mensen hebben allerlei oordelen over elkaar, maar ze kennen elkaar niet. Wij hebben mensen in een wijk gevraagd om acteurs in huis te nemen en de bedoeling is dat ze met elkaar in gesprek gaan.” Schmeitz legt uit dat het een interactieve belevenis is. “Het publiek gaat langs vijf huizen met een begeleider. Er zijn zes betaalde voorstellingen en 60 bezoekers per avond.” De voorstelling duurt 3 uren en de acteurs spelen steeds voor groepen van 12 personen.
Filé wist niet wat hij verwachten moest van deze methode, maar vond de ervaring super. “De verhalen zijn indrukwekkend en deze methode mag voortgezet worden”, zegt hij. Volgens Sordam en Leysner is deze vorm van theater dicht bij de speler. “Je speelt geen rol zoals ik dat gewend ben in het theater, maar je speelt jezelf en je deelt de gedeelde ervaringen en gelijkenissen. Een soort autobiografie, kan je zeggen”, aldus Sordam. In hun periode als adoptiekind hebben de acteurs mogen ervaren dat de mens, mens is. Dominie was adoptiekind bij een Javaanse heer. “Hij kon qua leeftijd mijn vader zijn. Hij heeft een andere cultuur, andere geloofsovertuiging, maar toch hebben wij zoveel overeenkomsten. De mens is mens”, zegt zij.
Filé hoopt dat de bezoekers van de voorstelling meenemen dat zij de tijd met hun ouders niet als vanzelfsprekend moeten zien. “Ik hoop dat zij hun ouders zullen waarderen en zoveel als mogelijk tijd met hen doorbrengen om er later geen spijt van te krijgen.” Leysner ziet haar adoptiegezin als familie. “Ik waardeer mijn nieuwe familie enorm. Uit ons verhaal kan je onder andere leren dat je het kind in jezelf nooit moet verliezen.”
Voor Schmeitz was het belangrijk dat de groep acteurs, zowel ‘adoptieouders’ divers is. Dat is ook terug te zien in de voorstellingen. Zo is voor acteurs van verschillende achtergronden gekozen, evenals bij de adoptieouders. Hiermee moet de hokjesgeest worden doorbroken. De theaterdocent werkt sinds 1999 met haar eigen organisatie (Stichting Ultimate Purpose) aan duurzame ontwikkelingsprojecten en gendergelijkheid. “Maar mijn passie ligt toch bij theater. Niet alleen als entertainment, maar vooral waar je iets aan hebt.”
Schmeitz heeft kennis gemaakt met gemeenschapstheater en heeft besloten om deze manier van theatermaken te adopteren. “Je gaat van toeschouwer naar ‘doeschouwer’. Zo’n voorstelling wordt zodanig in elkaar gezet dat de toeschouwer gaat nadenken (en mogelijk ter plekke aangeven) wat die zou doen in een bepaalde situatie. Schmeitz zegt verder dat het nodig is om elkaar live te ontmoeten en leren kennen. “Wat je niet kent, dat vertrouw je niet en de politiek maakt er misbruik van. We moeten ons openstellen voor elkaar en al het andere doet er niet toe”, aldus Schmeitz, co-creator van de wijkvoorstellingen in Suriname met Female Economy van Adelheid Roosen. Vergelijkbare voorstellingen zijn al gehouden in Nederland, Marokko en Mexico.
