Zal Suriname de zucht naar goud overleven?

Op de regeringspersconferentie van 25 mei 2023 waarop president Chandrikapersad Santokhi en vicepresident Ronnie Brunswijk MSc. hun prestaties van de afgelopen drie jaren aan het volk presenteerden, is gevraagd wat Suriname gaat hebben aan alle mooie ontwikkelingen als de kinderen in het achterland gehandicapt geboren zullen worden. En wie voor hun gaat zorgen? Dat naar aanleiding van de zware kwikvervuiling en cyanide gebruik in het achterland. De president als de vicepresident verklaarden dat de regering zich zorgen daar over maakt. Echter verklaarde de vicepresident op verdere vragen dat er geen geld was om de kleine goudsector, die de meeste vervuiling veroorzaakt, te ordenen.

Cyanide in het Prof. van Blommensteinmeer

Op 15 mei werd Suriname opgeschud met het bericht uit het district Brokopondo dat er een boot met 18 zakken cyanide was gezonken in het Prof. van Blommensteinmeer. Volgens bewoners zou het drinkwater, dat door de Surinaamse Waterleiding Maatschappij en het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen wordt gedistribueerd, gecontamineerd zijn. Ook zouden dieren overleden zijn daaraan en mensen diarree van hebben overgehouden. Na metingen verklaarde de SWM dat het water dat zij produceert niet is gecontamineerd. Bij veldonderzoek bleek dat er in twee bassins op een goudveld cyanide aanwezig was. De plaats waar de boot met 18 zakken cyanide is gezonken is tot nu toe niet aangewezen.

Nog 15 jaren gouderts

Suriname heeft het Minamata verdrag van 2013 dat het vervuilen van het milieu met kwik verbiedt, in 2018 geratificeerd. In 2008 had ze besloten dat er een goudinstituut opgericht zou worden om de goudsector te monitoren. Die is er na 15 jaren nog steeds niet. In 2010 werd er een Commissie ordening Goud Sector opgericht. Die had als taak om de kleine goudsector te ordenen. Van ordening is er niets terecht. Wel werden illegale goudzoekers verdreven van de ertsrijke gebieden. Die werden vervolgens aan partijvrienden in concessie gegeven. Volgens deskundigen zal de voorraad winbare gouderts wereldwijd binnen 15 jaren opraken. Volgens hen gebruiken de kleine goudzoekers 2 tot 3 kg kwik om 1 kg goud te produceren. Terwijl er 120 kg cyanide nodig is voor 1 kg goud bij de grote industrieën.

Kwik en cyanide in de wateren en bodem

De kleine goudzoekers hebben, exclusief de smokkel, ruim 450.000 kg goud tussen 1996 en 2021 geproduceerd. Bij een gemiddelde van 2,5 kg kwik per kg goud ligt er op dit moment 1.1 miljoen kg kwik in de districten Marowijne en Brokopondo. Met de huidige goudzucht zal het gouderts voor 2033 op zijn en zullen deze gebieden met ongeveer 2,5 tot 3 miljoen kg kwik vervuild zijn. Iamgold heeft bij een gemiddelde productie van 12000 kg per jaar vanaf 2006 tot vandaag 24.25 miljoen kg cyanide gebruikt. Terwijl Newmont vanaf 2016 10 miljoen kg heeft verbruikt. Totaal ligt er dus 34,5 miljoen kg gebruikte Cyanide in het district Marowijne en Brokopondo. In 2006 gaf Nimos nog toestemming aan IamGold om water met cyanide uit haar bassin te lozen in de Suriname rivier. Vanwege de zware regens dreigde de cyanide over de dammen van het bassin, te stromen. Door zware regens kan er altijd aardverschuivingen en dambreuken plaatsvinden waardoor het kwik en het cyanide in de kreken en rivieren terecht komen. In 1995 brak een dam van een cyanide bassin in het Omai goudmijn in Guyana en vergiftigde het water van de om liggende kreken en rivier. De inheemsen in het gebied werden zwaar getroffen. Zij stapten naar de rechter in Canada. Die verwees de zaak terug naar de rechters in Guyana. Uiteindelijk verloren de inheemsen de rechtszaak.

Cyanide in de kleine goudsector

In 2017 maakte het ministerie van NH op een conferentie van de drie Guyana ’s bekend dat er cyanide wordt gebruikt in de kleine goudsector in Suriname. In 2019 nam OGS nog enkele zaken op een goudveld in de buurt van Langatabikie in beslag. Echter gaf ze die terug omdat volgens onderzoek het middel geen cyanide zou bevatten. Overigens zijn er op de hele wereld slechts twee chemische middelen in gebruik waarmee goud goedkoop gescheiden kan worden van ander bodemmateriaal. Dat zijn kwik en Cyanide. Lichte Cyanide bestaat er niet.

Verbanning van kwik en cyanide

De grote bedrijven vormen even als de kleine goudzoekers een gevaar voor het milieu. Zie de Omai mijn in Guyana. Alleen daarom zou het Goud Instituut er al moeten zijn. Hoeveel zal het de staat kosten om alle concessiehouder te verplichten om machines aan te schaven die het goud zonder chemisch stoffen kan winnen? De import daarvan zou belastingvrij kunnen en na een vooraf bekend gemaakte periode het in bezit hebben van kwik en cyanide straf moeten zijn gesteld. Tijdens de persconferentie verklaarde de vp dat vanaf Para tot achter het stuwmeer er Cyanide bassins te zien zijn. Uit onderzoek blijkt dat vanaf 2015 Chinezen met cyanide door concessiehouders en de lokale bevolking naar de door hun uit gewerkte gebieden worden gebracht. Dat het steeds gekker wordt op de goudvelden blijkt ook uit het feit dat men Caustic Soda open en bloot vervoerd naar Brokopondo en het in wind en weer laat staan. Caustic Soda werd door Suralco gebruikt om klei en ander bodemmateriaal van het bauxiet te ‘wassen”.

Het leven na 2033

Als het gouderts in het achterland op is, zullen de kapitaalkrachtigen van Paramaribo met hun Brazilianen en de tribale goudzoekers ook vertrokken zijn. Hoe gaan de achtergebleven inheemsen en tribalen op het vernietigde landschap, vergiftigd met kwik en cyanide, climate chance en zeespiegelstijging hun traditionele levenswijze vervolgen? Zal Suriname dat kunnen overleven?

Kenneth Sukul